Cuộc đua 'benefit' của các concert Việt Nam: Âm nhạc có mất hào quang 'nhân vật chính'?

Những trải nghiệm ngoài âm nhạc dần lên ngôi

Tại thị trường âm nhạc US-UK, concert nhìn chung vẫn giữ hình thức của một đêm diễn âm nhạc thuần túy. Những đêm nhạc của Taylor Swift hay Ariana Grande được xây dựng tập trung vào chất lượng âm nhạc, dàn dựng sân khấu và phần trình diễn.

Tất nhiên, không phải concert nào cũng chỉ có âm nhạc. Một số nghệ sĩ dành thời gian trên sân khấu để chia sẻ câu chuyện cá nhân, quá trình sáng tạo hoặc những kỷ niệm phía sau các ca khúc.

Với những nghệ sĩ kiệm lời hơn, phần giao lưu thậm chí được tối giản, nhường phần lớn thời lượng cho âm nhạc, dùng ca từ hay visual LED, kịch bản sân khấu để kể câu chuyện muốn truyền tải. Họ có thể trình diễn liên tục khoảng 20 ca khúc trước khi nói lời chào tạm biệt khán giả.

Trong trường hợp này, sức hút cốt lõi của concert vẫn nằm ở chính những gì diễn ra trên sân khấu: setlist, chất lượng trình diễn, nghệ sĩ chính và những khách mời xuất hiện trong đêm nhạc.

Trong khi đó, thị trường Việt Nam đang chứng kiến sự phát triển của mô hình concert có nhiều điểm tương đồng với K-Pop. Giá vé càng cao, khán giả càng nhận được nhiều quyền lợi đi kèm. Những hoạt động như soundcheck, meet & greet, send-off trở thành một phần trong trải nghiệm concert, tạo thêm cơ hội để người hâm mộ gặp gỡ và tương tác trực tiếp với nghệ sĩ trước hoặc sau đêm diễn.

Đây rõ ràng là những quyền lợi hấp dẫn, đặc biệt với nhóm fan trung thành. Sau khi bỏ ra một khoản tiền lớn để sở hữu vé hạng cao, việc được trò chuyện, nhìn thấy nghệ sĩ ở khoảng cách gần hay có cơ hội tương tác trực tiếp có thể khiến họ cảm thấy khoản chi phí bỏ ra là xứng đáng.

Concert "Giữa Một Vạn Tour" của Phùng Khánh Linh có "ê hề" quyền lợi là một trong những điểm khiến fan quyết tâm giành vé.

Tuy nhiên, những thay đổi này đặt ra một câu hỏi đáng suy nghĩ: Khán giả đang mua một tấm vé concert vì âm nhạc hay vì những quyền lợi đi kèm? Và khi trải nghiệm gặp gỡ nghệ sĩ ngày càng được đẩy mạnh, làm thế nào để nhân vật chính trên sân khấu vẫn được nhìn nhận trước hết là một nghệ sĩ với năng lực sáng tạo, thay vì một thần tượng cần có nhiều hoạt động tương tác với người hâm mộ?

“Concert hóa” các ca khúc

Những câu hỏi trên không phải bài toán dễ đối với nghệ sĩ lẫn ban tổ chức. Với những tour diễn kéo dài nhiều đêm, các quyền lợi dành cho khán giả thậm chí có thể được bổ sung hoặc thay đổi theo từng chặng. Về lâu dài, điều này có nguy cơ tạo nên một cuộc đua về benefit: Nghệ sĩ nào có merchandise (bộ vật phẩm) đặc biệt hơn, quyền lợi nào hấp dẫn hơn, trải nghiệm nào đủ khác biệt để thuyết phục khán giả xuống tiền?

Những bất ngờ trong setlist, khách mời hay chất lượng bản phối vốn là yếu tố cốt lõi của một buổi hòa nhạc có thể không còn giữ vai trò quyết định như trước trong việc thuyết phục khán giả mua vé.

Dẫu vậy, không thể trách khán giả khi họ lựa chọn những quyền lợi đã được công bố rõ ràng trước concert. Cũng không thể phủ nhận việc tri ân những người sẵn sàng bỏ ra khoản tiền lớn để mua vé hạng cao là điều cần thiết. Bởi vậy, yêu cầu nghệ sĩ cắt giảm benefit ở những concert tiếp theo cũng không phải lời giải thực tế.

Có lẽ, cách bền vững nhất vẫn là làm âm nhạc đủ hay để khán giả muốn quay lại vì chính âm nhạc. Điều này nghe có vẻ hiển nhiên, nhưng lại đòi hỏi nhiều hơn từ nghệ sĩ và giám đốc âm nhạc. Thay vì chỉ tái hiện những bản hit quen thuộc, concert có thể trở thành nơi các ca khúc được “tái sinh” thông qua những bản phối mới, cách dàn dựng khác biệt hoặc những màn trình diễn được thiết kế riêng cho sân khấu.

Tại concert Mắt Nhắm Mắt Mở, giám đốc âm nhạc Kewtiie cùng cộng sự đã phối lại những ca khúc quen thuộc như Cua, Bật Nhạc Lên hay Exit Sign... Khi một bài hát vốn đã quen thuộc được đặt vào một không gian âm thanh mới và chỉ có thể cảm thấy trọn vẹn nhất khi khán giả đến thưởng thức trực tiếp, thì lúc này, sức hút của concert đã về đúng với cốt lõi của nó là âm nhạc.

Quan trọng hơn, những phiên bản mới này có thể tiếp tục sống sau concert. Khi bản ghi được đăng tải và chia sẻ trên các nền tảng trực tuyến, sự chú ý dành cho đêm diễn cũng có thêm một lý do để kéo dài. Một ca khúc được làm mới đủ tốt thậm chí có thể trở thành động lực khiến khán giả muốn trải nghiệm những đêm tiếp theo của tour.

Sau cùng, đa số khán giả luôn tìm đến nghệ sĩ vì tài năng và âm nhạc trước khi quyết định bỏ tiền mua vé hòa nhạc. Benefit có thể là yếu tố thúc đẩy quyết định trong ngắn hạn, nhưng không thể thay thế giá trị cốt lõi của người nghệ sĩ.

Một concert có thể khiến khán giả nhớ đến vì được soundcheck, được gặp thần tượng hay nhận một món quà độc quyền. Nhưng để họ tiếp tục mua vé ở lần sau, điều quan trọng hơn cả vẫn là câu hỏi: Trong ít nhất 2 tiếng, đêm diễn ấy có mang đến cho họ một trải nghiệm âm nhạc mà họ không thể có khi nghe bài hát ở nhà?

Nếu câu trả lời là có, concert không nhất thiết phải bước vào "cuộc đua benefit". Bởi khi ấy, thứ được bán không chỉ là một tấm vé gặp thần tượng, mà là cơ hội được chứng kiến âm nhạc sống theo một cách hoàn toàn khác.