Cuộc gặp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với trí thức người Việt tại Bỉ và Luxembourg: Từ trăn trở đất nước cần gì đến lời đáp có thể làm gì

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ đại diện chuyên gia, trí thức người Việt tại Bỉ và Luxembourg. (Nguồn: TTXVN)

Yêu cầu chuyển mạnh từ chủ trương sang hành động

Đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và những đề xuất tâm huyết của các chuyên gia, trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng các ý kiến tại cuộc gặp thể hiện không chỉ sự am hiểu về định hướng phát triển đất nước mà còn là mong muốn đóng góp bằng những việc làm cụ thể.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam vẫn còn khoảng cách phát triển với các nước tiên tiến. Trong bối cảnh thế giới không ngừng tiến lên, đất nước phải phát triển nhanh hơn, mạnh mẽ hơn để tránh nguy cơ tụt hậu. Điều này đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, định hướng phát triển rõ ràng và sự đồng lòng, tham gia của toàn xã hội.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng vốn và lao động giá rẻ không còn đủ để đáp ứng mục tiêu phát triển với tốc độ cao. Việt Nam cần chuyển mạnh sang nền sản xuất dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ và lao động có kỹ năng; đồng thời phát triển giáo dục, đào tạo để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong định hướng đó, việc thực hiện Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia có ý nghĩa quan trọng. Việt Nam không chỉ cần tiếp cận công nghệ tiên tiến mà còn phải ứng dụng hiệu quả vào sản xuất, nâng cao năng lực doanh nghiệp và từng bước làm chủ công nghệ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ chủ trương sang hành động. Những vướng mắc về thể chế, pháp luật và thủ tục hành chính đã được rà soát, tháo gỡ; vấn đề đặt ra hiện nay là tổ chức thực hiện hiệu quả, xác định rõ việc cần làm, cách thức triển khai và kết quả phải đạt được.

Chung tay tìm lời giải cho những bài toán lớn

Từ những đề xuất của các chuyên gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần phát huy thế mạnh bổ trợ giữa tiềm năng của Việt Nam và nền tảng khoa học, công nghệ tại các trung tâm nghiên cứu ở nước ngoài. Những ý tưởng về chế biến sâu cát trắng, titan, cô-ban, đất hiếm và các nguồn nguyên liệu quý hiếm để phát triển vật liệu phục vụ công nghiệp bán dẫn, công nghệ lượng tử, cùng các đề xuất trong lĩnh vực quang học, an ninh mạng và công nghệ vũ trụ, là những hướng hợp tác đáng quan tâm.

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải đưa sáng kiến vào thực tiễn. Các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp cần chủ động đặt hàng nhiệm vụ cụ thể, xác định rõ vấn đề cần giải quyết, công nghệ cần tiếp nhận, đơn vị sử dụng và sản phẩm đầu ra. Việc mời chuyên gia đóng góp phải gắn với khả năng tiếp nhận, thử nghiệm và triển khai giải pháp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Hội Trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg phối hợp với các cơ quan trong nước tham gia giải quyết 20 bài toán lớn của đất nước và 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia theo quy định; đồng thời chủ động theo dõi, dự báo xu hướng công nghệ mới để nắm bắt cơ hội phát triển.

Để tập trung nguồn lực, Hội cần phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành, địa phương liên quan lựa chọn khoảng 5-10 nhiệm vụ có tính khả thi, có đối tác tiếp nhận trong nước và khả năng lan tỏa. Các hướng có thể xem xét gồm phát triển vật liệu bán dẫn từ cát trắng, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu, ứng dụng công nghệ hạt nhân trong năng lượng, y tế và nông nghiệp xanh.

Mỗi nhiệm vụ phải xác định rõ mục tiêu, tiến độ, nguồn lực và người chịu trách nhiệm, bảo đảm có phương án tháo gỡ vướng mắc. Kết quả cần được đánh giá bằng sản phẩm vận hành thực tế, dữ liệu kiểm chứng, người sử dụng và hiệu quả đo đếm được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị các chuyên gia, trí thức mạnh dạn đề xuất, thẳng thắn phản biện, dấn thân nhận việc; đồng thời khẳng định Đảng, Nhà nước có trách nhiệm lắng nghe, tháo gỡ vướng mắc và trả lời bằng kết quả.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg. (Nguồn: TTXVN)

Tháo gỡ cơ chế, bảo đảm kiến nghị được phản hồi bằng kết quả

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt lưu ý tình trạng một số kiến nghị tâm huyết của trí thức kiều bào đã được ghi nhận nhưng chưa được triển khai; có chuyên gia trở về với ý tưởng tốt song gặp vướng mắc về thủ tục, cơ chế và tài chính. Các cơ quan có trách nhiệm cần chủ động đồng hành, tháo gỡ khó khăn, không để những trở ngại thuộc trách nhiệm của cơ quan trong nước cản trở đóng góp của chuyên gia.

Theo đó, cần đổi mới cơ chế hợp tác để trí thức Việt Nam dù sinh sống, làm việc ở đâu cũng có thể đóng góp hiệu quả. Các hình thức hợp đồng chuyên gia theo nhiệm vụ, làm việc từ xa, nghiên cứu chung và cơ chế tài chính phù hợp cần được vận dụng linh hoạt. Việc lựa chọn, giao nhiệm vụ và đánh giá phải dựa trên năng lực chuyên môn, kết quả đóng góp; đồng thời xác định rõ quyền sở hữu trí tuệ, bảo đảm liêm chính khoa học và trách nhiệm giải trình.

Mục tiêu cuối cùng của hợp tác không chỉ là tiếp nhận công nghệ mà còn phải nâng cao năng lực trong nước, đào tạo đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học, phát triển các nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp có năng lực công nghệ, từng bước tiến tới tự chủ.

Để bảo đảm các kiến nghị được xử lý thực chất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan tiếp nhận toàn bộ kiến nghị tại cuộc gặp. Những vấn đề thuộc thẩm quyền phải được khẩn trương giải quyết theo quy định; những vấn đề vượt thẩm quyền cần được chủ động báo cáo, đề xuất phương án xử lý.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong thời hạn ba tháng, phải có phản hồi bằng văn bản cho các nhà khoa học và Hội, đồng thời xác định đầu mối cụ thể cho từng nhiệm vụ. Đại sứ quán Việt Nam tại Bỉ, đồng thời là Phái đoàn Việt Nam bên cạnh Liên minh châu Âu, làm đầu mối thường trực, định kỳ sáu tháng rà soát tiến độ và phối hợp với các cơ quan liên quan tháo gỡ khó khăn.

Tiếp nối mạch nguồn tri thức hướng về quê hương

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn Hội Trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg tiếp tục mở rộng mạng lưới với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tại châu Âu; đồng thời quan tâm dìu dắt thế hệ thứ hai, thứ ba người Việt tại châu Âu, duy trì mạch kết nối tri thức với quê hương.

Khuyến khích các chuyên gia, trí thức mạnh dạn đề xuất sáng kiến và sẵn sàng nhận nhiệm vụ cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh vai trò của việc đưa tri thức, khoa học và công nghệ vào hoạt động doanh nghiệp, nhất là khu vực kinh tế tư nhân và các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là những chủ thể có nhu cầu lớn về ứng dụng công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, những tâm huyết và kiến nghị của trí thức kiều bào cần được đáp lại bằng hành động, cơ chế phù hợp và kết quả cụ thể. Khi nguồn lực trí tuệ được kết nối đúng nhu cầu, các nhiệm vụ được tổ chức thực hiện đến cùng, cộng đồng trí thức Việt Nam ở nước ngoài sẽ có thêm điều kiện đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước.

Trong khuôn khổ buổi gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu bật bốn nhóm nhiệm vụ: Thứ nhất, lấy thực tiễn của đất nước là điểm xuất phát, gắn kết nguồn lực trí thức với nhu cầu phát triển; thứ hai, lựa chọn nhiệm vụ trọng điểm, tập trung nguồn lực và tổ chức thực hiện đến cùng; thứ ba, đổi mới mạnh mẽ cơ chế để trí thức ở bất cứ đâu cũng có thể đóng góp hiệu quả cho đất nước; thứ tư, bảo đảm mỗi dự án hợp tác góp phần nâng cao năng lực trong nước, từng bước tiến tới tự chủ.

“Doanh nghiệp nào sớm có khoa học, công nghệ sẽ đi trước, giữ vai trò dẫn dắt, như các nhà khoa học đã phát biểu hôm nay. Vốn thì quan trọng, nhưng tri thức và khoa học, công nghệ có ý nghĩa quan trọng hơn đối với sự phát triển. Đó là điều tôi muốn nhấn mạnh với các nhà khoa học”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.