Cuốn sách 3.000 năm tuổi hé lộ bí mật thế giới bên kia của người Ai Cập cổ
Hơn 3.000 năm trước, một cuộn giấy cói đã ghi lại hành trình kỳ bí của con người qua cái chết, với những hình vẽ đầy màu sắc.
Trong kho tàng di sản Ai Cập cổ đại, Sách của người chết Ani (Papyrus of Ani) là một trong những bản thảo nổi tiếng và ấn tượng nhất. Đây không phải một cuốn sách theo nghĩa hiện đại, mà là một cuộn giấy cói dài, được minh họa bằng những hình vẽ tinh xảo, chứa các câu thần chú, lời cầu nguyện và chỉ dẫn giúp người đã khuất vượt qua những thử thách ở thế giới bên kia.
Bản thảo được thực hiện vào khoảng năm 1250 trước Công nguyên, thuộc thời kỳ Tân Vương quốc Ai Cập. Chủ nhân của nó là Ani, một viên thư lại hoàng gia và người giữ chức vụ liên quan đến việc quản lý các lễ vật dành cho thần linh. Cuộn giấy cói được chuẩn bị để đồng hành cùng Ani trong hành trình sang thế giới của người chết, theo quan niệm tôn giáo đương thời.
Điểm đặc biệt của bản thảo nằm ở hệ thống minh họa phong phú. Những hình vẽ mô tả các vị thần đầu thú, linh hồn người chết, quái vật canh giữ cõi âm và những nghi lễ thần bí. Màu sắc vẫn còn khá sống động, giúp người xem hình dung phần nào nghệ thuật hội họa và tín ngưỡng của người Ai Cập cách đây hơn ba thiên niên kỷ.

Phán xét linh hồn Ani: trái tim được cân với chiếc lông vũ của nữ thần Ma'at. Ảnh: meisterdrucke.com.
Một trong những cảnh nổi tiếng nhất là nghi thức cân trái tim. Theo tín ngưỡng Ai Cập, sau khi chết, trái tim của con người sẽ được đặt lên một bên cán cân, đối diện với chiếc lông vũ tượng trưng cho Ma'at – nữ thần của chân lý, công lý và trật tự vũ trụ. Thần Anubis giám sát việc cân, còn thần Thoth ghi lại kết quả. Nếu trái tim nhẹ tương đương chiếc lông vũ, linh hồn được xem là xứng đáng bước vào thế giới vĩnh hằng. Ngược lại, nó sẽ bị quái vật Ammit nuốt chửng, đồng nghĩa với việc mất đi cơ hội tồn tại ở kiếp sau.
Thực tế, Sách của người chết không phải một tác phẩm thống nhất mà là tập hợp những văn bản tang lễ được lựa chọn và sắp xếp khác nhau tùy từng người. Bản thảo của Ani dài khoảng 24 m, chứa nhiều chương thần chú cùng tranh minh họa, được xem là một trong những phiên bản đẹp và nổi tiếng nhất còn tồn tại.
Năm 1888, bản thảo được nhà Ai Cập học người Anh Ernest Wallis Budge đưa về Anh và hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Anh ở London. Dù đã trải qua hàng nghìn năm, những hình vẽ và ký tự trên giấy cói vẫn mang đến cái nhìn hiếm có về cách người Ai Cập cổ đại hình dung cái chết, sự phán xét và cuộc sống vĩnh hằng. Đó cũng là lý do bản thảo này được xem như một trong những kho tư liệu quý giá nhất để khám phá thế giới tâm linh của nền văn minh bên bờ sông Nile.
Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

