Cựu Phó Bí thư Tỉnh đoàn Yên Bái (cũ) hầu tòa sau bản án được tuyên vô tội bị hủy
Ngày mai (28/9), theo kế hoạch, TAND TP Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm 10 bị cáo trong vụ án Vận chuyển trái phép vật liệu nổ, Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên, xảy ra tại tỉnh Yên Bái (cũ) từ năm 2020, nay là tỉnh Lào Cai. Trong đó, bị cáo Đinh Tiến Hùng, cựu Phó Bí thư Tỉnh đoàn Yên Bái (cũ), trước đây từng được Tòa sơ thẩm tuyên vô tội.
Cựu Phó Bí thư Tỉnh đoàn Yên Bái (cũ) cùng 9 bị cáo hầu tòa trong vụ án từng bị hủy án để điều tra lại
Trong vụ án này, có 10 bị cáo bị truy tố về các tội “Vận chuyển trái phép vật liệu nổ” và “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”, gồm: Đinh Tiến Hùng (SN 1984, cựu Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Yên Bái, tỉnh Yên Bái (cũ), nay là tỉnh Lào Cai); Lăng Đức Hân (SN 1972, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Ngọc Tâm - Công ty Ngọc Tâm); Nguyễn Văn Hậu (SN 1982, Giám đốc Công ty TNHH Tuyên Huy); Nguyễn Trọng Tuấn (SN 1965) và Bùi Mạnh Hùng (SN 1952, cùng là Phó Giám đốc Công ty TNHH Tuyên Huy);
Bùi Minh Đức (SN 1969, công nhân Công ty Ngọc Tâm); Trần Đắc Việt (SN 1970, thủ kho vật liệu nổ Công ty Ngọc Tâm); Nguyễn Văn Báu (SN 1969, bảo vệ Công ty Ngọc Tâm); Lưu Bằng Đoàn (SN 1972, trú tại phường Ngọc Hà, TP Hà Nội); Nguyễn Mạnh Hùng (SN 1978, trú tại phường Định Công, TP Hà Nội, cùng là lao động tự do).
Bị cáo Đinh Tiến Hùng (cựu Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Yên Bái cũ) tại phiên tòa phúc thẩm.
Theo hồ sơ vụ án, trong giai đoạn 2020-2022, vụ án được Cơ quan An ninh điều tra (PA09), Công an tỉnh Yên Bái (cũ) thụ lý điều tra. Tháng 11/2023, TAND tỉnh Yên Bái xét xử sơ thẩm và tuyên bị cáo Đinh Tiến Hùng không phạm tội; 9 bị cáo còn lại bị áp dụng các mức hình phạt.
Sau phiên tòa, VKSND tỉnh Yên Bái kháng nghị phúc thẩm; 6 bị cáo cũng có đơn kháng cáo. Tháng 10/2024, TAND cấp cao tại Hà Nội (nay là Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội) xét xử phúc thẩm, chấp nhận kháng nghị, kháng cáo, hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và giao hồ sơ để điều tra lại.
Sau đó, Cơ quan An ninh điều tra (A09), Bộ Công an ban hành quyết định rút vụ án để điều tra; VKSND tỉnh Yên Bái (cũ) ban hành quyết định chuyển vụ án hình sự để điều tra theo thẩm quyền.
Bàn bạc khai thác quặng trái phép để thu hồi vốn
Theo cáo trạng của VKSND tối cao, vì muốn khai thác quặng trái phép tại mỏ Núi Ngàng nhằm thu hồi số tiền 10 tỉ đồng đã góp vốn, từ tháng 7/2020 đến tháng 12/2020, các bị cáo Đinh Tiến Hùng, Nguyễn Trọng Tuấn, Nguyễn Mạnh Hùng và Nguyễn Văn Hậu đã bàn bạc, thống nhất việc cùng khai thác quặng trái phép tại mỏ Núi Ngàng và phân chia lợi nhuận.
Theo đó, Đinh Tiến Hùng hưởng 1/3 lợi nhuận; 2/3 lợi nhuận còn lại thuộc Công ty Tuyên Huy, Nguyễn Văn Hậu và Nguyễn Mạnh Hùng.
Các bị cáo phân công Nguyễn Mạnh Hùng tìm và thuê thợ nổ mìn khai thác đá chứa quặng tại mỏ. Lăng Đức Hân được phân công làm hồ sơ đề nghị UBND huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái (cũ) chấp thuận chủ trương đầu tư sửa chữa, nâng cấp đường vào mỏ Núi Ngàng; lợi dụng việc thi công làm đường để xin cấp giấy phép vận chuyển vật liệu nổ, nhưng sau đó sử dụng trái phép vật liệu nổ để khai thác quặng.
Công ty Ngọc Tâm được cấp phép vận chuyển hơn 868 kg thuốc nổ và 863 kíp nổ. Tuy nhiên, theo cáo trạng, Lăng Đức Hân đã chỉ đạo Trần Đắc Việt xuất kho vượt số lượng được cấp phép, tổng cộng 2.613 kg thuốc nổ và 3.291 kíp nổ.
Bùi Minh Đức, Bùi Mạnh Hùng được phân công giao nhận vật liệu nổ và giám sát hoạt động nổ mìn; Trần Đắc Việt xuất kho vật liệu nổ để vận chuyển, khai thác quặng; Nguyễn Văn Báu vận chuyển vật liệu nổ lên mỏ; Lưu Bằng Đoàn quản lý, điều hành việc khai thác quặng trái phép tại mỏ Núi Ngàng.
Khi các bị cáo đang vận chuyển, sử dụng trái phép vật liệu nổ và khai thác đá chứa quặng chì - kẽm tại mỏ Núi Ngàng thì bị phát hiện, bắt giữ. Cơ quan chức năng thu giữ 150 kg thuốc nổ Amonit (AD1), 144 kg thuốc nổ nhũ tương, 200 kíp điện A8, 200 kíp điện Visai, 1.500 m dây điện mạng và 51 kg thuốc nổ các loại.
Theo kết luận định giá tài sản, tổng khối lượng đá chứa chì - kẽm mà các bị cáo đã khai thác là hơn 1.096 tấn, trị giá hơn 2.026 tỉ đồng.
Các bị cáo tại phiên tòa phúc thẩm.
Cựu Phó Bí thư Tỉnh đoàn và 4 bị cáo cùng chịu trách nhiệm về số vật liệu nổ và số khoáng sản khai thác trái phép
Cơ quan tố tụng xác định, 5 bị cáo gồm Đinh Tiến Hùng, Nguyễn Trọng Tuấn, Nguyễn Văn Hậu, Nguyễn Mạnh Hùng và Bùi Mạnh Hùng cùng phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ số vật liệu nổ sử dụng trái phép tại mỏ Núi Ngàng là 1.816 kg thuốc nổ và 2.442 kíp nổ; đồng thời chịu trách nhiệm đối với toàn bộ số đá chứa quặng chì - kẽm khai thác trái phép tại mỏ Núi Ngàng là hơn 1.073 tấn, trị giá hơn 2,008 tỉ đồng.
Hai bị cáo Lăng Đức Hân và Bùi Minh Đức cùng phải chịu trách nhiệm đối với toàn bộ số vật liệu nổ vận chuyển trái phép là 2.613 kg thuốc nổ và 3.291 kíp nổ; số vật liệu nổ sử dụng trái phép tại mỏ dưới và mỏ Núi Ngàng là 2.268 kg thuốc nổ và 2.891 kíp nổ; cùng chịu trách nhiệm đối với hơn 1.096 tấn đá chứa chì - kẽm khai thác trái phép, trị giá hơn 2,026 tỉ đồng.
Hai bị cáo Trần Đắc Việt và Nguyễn Văn Báu cùng phải chịu trách nhiệm đối với 3 lần vận chuyển trái phép vật liệu nổ, tổng số 590 kg thuốc nổ và 702 kíp nổ.
Bị cáo Lưu Bằng Đoàn phải chịu trách nhiệm đối với tổng khối lượng đá chứa chì - kẽm khai thác trái phép hơn 1.096 tấn, trị giá hơn 2,026 tỉ đồng. Trong đó, khối lượng đá chứa chì - kẽm tại mỏ Núi Ngàng là hơn 1.073 tấn, trị giá hơn 2,008 tỉ đồng; tại mỏ dưới là hơn 22,5 tấn, trị giá hơn 18 triệu đồng.
Trước đó, ngày 7/11/2023, TAND tỉnh Yên Bái đã đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm và tuyên bị cáo Đinh Tiến Hùng không phạm tội. 9 bị cáo khác lần lượt bị áp dụng các mức án như sau: Lăng Đức Hân 19 năm tù; Nguyễn Văn Hậu 18 năm tù; Bùi Minh Đức 17 năm 6 tháng tù; Nguyễn Trọng Tuấn 14 năm tù; Bùi Mạnh Hùng 17 năm tù; Nguyễn Văn Báu 15 năm tù; Trần Đắc Việt 10 năm tù; Lưu Bằng Đoàn và Nguyễn Mạnh Hùng cùng mức án 2 năm tù nhưng cho hưởng án treo. Ngoài ra, một số bị cáo còn bị áp dụng hình phạt tiền từ 50 đến 100 triệu đồng.
Sau phiên tòa sơ thẩm, VKSND tỉnh Yên Bái đã ban hành kháng nghị phúc thẩm đối với bản án sơ thẩm của TAND tỉnh Yên Bái; đề nghị TAND cấp cao tại Hà Nội xét xử lại vụ án hình sự theo hướng bị cáo Đinh Tiến Hùng đã phạm tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”; các bị cáo Trần Đắc Việt và Nguyễn Văn Báu đã thực hiện hành vi phạm tội “Vận chuyển trái phép vật liệu nổ”; không cho bị cáo Trần Đắc Việt hưởng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo điểm s, t khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự, áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự và tăng hình phạt đối với bị cáo.
Trong 2 ngày 29 và 30/10/2024, TAND cấp cao tại Hà Nội (nay là Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại Hà Nội) đã tiến hành xét xử phúc thẩm vụ án.
Tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện VKSND cấp cao tại Hà Nội (nay là Viện phúc thẩm VKSND tối cao tại Hà Nội - Viện phúc thẩm 1) đã phân tích các tài liệu, chứng cứ mà Cơ quan điều tra thu thập được, quá trình thẩm vấn tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm; đồng thời nêu quan điểm: Việc Tòa sơ thẩm quy kết các bị cáo về tội danh và điều luật là có căn cứ.
Tuy nhiên, quá trình điều tra, xét xử, Tòa cấp sơ thẩm đã bỏ lọt hành vi phạm tội “Sử dụng trái phép vật liệu nổ” đối với bị cáo Đinh Tiến Hùng và hành vi phạm tội “Vận chuyển trái phép vật liệu nổ” đối với bị cáo Lưu Bằng Đoàn; chưa phân hóa được vai trò tham gia của các bị cáo, cũng như việc cần phải xem xét lại về số lượng vật liệu nổ, khối lượng, hàm lượng quặng mà Cơ quan điều tra đã quy kết cho các bị cáo, dẫn đến việc áp dụng hình phạt đối với một số bị cáo là quá nặng. Vì vậy, đại diện Viện kiểm sát đề nghị HĐXX phúc thẩm xem xét lại.
Đối với bị cáo Đinh Tiến Hùng, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, lời khai của các bị cáo tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm, Viện kiểm sát có đủ cơ sở để xác định bị cáo Hùng có liên quan và có hành vi cùng với các bị cáo khác phạm tội “Vi phạm quy định về khai thác tài nguyên”. Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thẩm đã tuyên bị cáo Hùng không phạm tội này là không có căn cứ.
Mặt khác, trong quá trình điều tra, cơ quan tố tụng cấp sơ thẩm còn bỏ lọt hành vi sử dụng trái phép vật liệu nổ của bị cáo Đinh Tiến Hùng. Từ những nhận định nêu trên, VKSND cấp cao tại Hà Nội đề nghị HĐXX phúc thẩm hủy toàn bộ bản án sơ thẩm để điều tra lại theo đúng quy định của pháp luật.
Tại phiên tòa phúc thẩm, các bị cáo và đa số luật sư bào chữa cho các bị cáo, trừ bị cáo Đinh Tiến Hùng và luật sư bào chữa cho bị cáo này, đều có quan điểm nhất trí với đề nghị của Viện kiểm sát, hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại.
HĐXX phúc thẩm nhận định, trong quá trình xét hỏi, tranh tụng tại phiên tòa phúc thẩm, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, thấy rằng lời khai của các bị cáo còn nhiều mâu thuẫn và có nhiều chứng cứ vẫn chưa được sáng tỏ; còn nhiều tình tiết quan trọng chưa được điều tra làm rõ.
Theo Tòa phúc thẩm, quan điểm và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát cũng như của các luật sư là phù hợp với nhận định của HĐXX phúc thẩm nên được chấp nhận; quan điểm của luật sư bào chữa cho bị cáo Đinh Tiến Hùng và bị cáo Đinh Tiến Hùng đề nghị giữ nguyên bản án sơ thẩm là không phù hợp với nhận định của HĐXX nên không được chấp nhận.
Vì các lẽ trên, áp dụng các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, HĐXX phúc thẩm quyết định chấp nhận kháng nghị của VKSND tỉnh Yên Bái; chấp nhận kháng cáo của các bị cáo Hân, Hậu, Việt, Báu, Đức và Bùi Mạnh Hùng; hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, giao hồ sơ cho VKSND tỉnh Yên Bái để điều tra lại theo quy định của pháp luật.
