Cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol lĩnh án tù chung thân sau cuộc khủng hoảng thiết quân luật

Ngày 19/02/2026, tại phiên xét xử căng thẳng được truyền hình trực tiếp từ Tòa án Trung tâm Seoul, thẩm phán Ji Gwi-yeon tuyên cựu Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol bị kết tội “cầm đầu nổi loạn” và ra phán quyết tù chung thân vì hành vi lạm dụng quyền lực nghiêm trọng, liên quan đến việc ông ban bố lệnh thiết quân luật bất hợp pháp hôm 3/12/2024 nhằm kiểm soát Quốc hội và đàn áp phe đối lập.

Hành động của ông Yoon diễn ra trong bối cảnh xung đột chính trị sâu sắc, khi phe đối lập chiếm đa số ghế trong Quốc hội và liên tục ngăn cản chương trình nghị sự của chính phủ.

Để vượt qua rào cản này, ông Yoon đã quyết định tuyên bố thiết quân luật, một biện pháp ngoại lệ cho phép điều động quân đội và cảnh sát với quyền hạn rộng lớn nhằm kiểm soát tình hình chính trị nội bộ.

Tuy nhiên, lệnh thiết quân luật này chỉ tồn tại khoảng 6 giờ trước khi bị Quốc hội bác bỏ sau khi một số lượng lớn nghị sĩ hợp lực phá vòng vây quân sự và bỏ phiếu hủy bỏ.

Tòa án xác định rằng việc ông Yoon huy động binh sĩ và lực lượng vũ trang đến bao vây trụ sở Quốc hội để ngăn chặn hoạt động lập pháp hợp pháp là hành vi vượt quá giới hạn pháp quyền và vi phạm Hiến pháp.

Cụ thể, tòa cáo buộc ông có ý đồ “đè bẹp Quốc hội, bắt giữ các chính trị gia và thiết lập quyền lực tuyệt đối kéo dài”. Điều này được xem là một “cuộc nổi loạn” chính trị có thể đe dọa nền dân chủ nếu không bị phản kháng kịp thời.

Trong phần tuyên án, thẩm phán Ji nói rõ rằng hành động của ông Yoon đã gây ra “tổn thất xã hội to lớn” và khẳng định không thấy dấu hiệu hối hận trong thái độ của bị cáo.

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Hàn Quốc hiện đại, một cựu tổng thống bị tuyên án tù chung thân vì hành vi chính trị của mình.

Trước đó, vào tháng trước, ông Yoon đã bị tuyên án 5 năm tù trong một vụ riêng liên quan đến chống người thi hành công vụ, làm giả tuyên bố thiết quân luật và lách luật khi không tổ chức họp nội các theo quy định trước khi ban bố lệnh này.

Ông Yoon, nhân vật từng giữ một trong những chức vụ quyền lực nhất ở Hàn Quốc từ năm 2022 đến 2025, đã bị Quốc hội bãi nhiệm và mất chức sau khi lệnh thiết quân luật vấp phải phản ứng dữ dội từ dư luận và giới lập pháp.

Ông bị bắt giữ vào tháng 7/2025, và kể từ đó đã đối mặt với nhiều vụ kiện và xét xử khác nhau liên quan đến hành động của mình trong giai đoạn cuối nhiệm kỳ.

Bên ngoài tòa án, cảnh sát đã triển khai hàng trăm nhân viên để đảm bảo an ninh, bởi cả những người ủng hộ ông Yoon và những người phản đối đều tập trung biểu tình.

Những người phản đối yêu cầu tòa tuyên án tử hình, cho rằng hành vi của ông Yoon tương đương với mối đe dọa đối với nền dân chủ. Trong khi đó, một số người ủng hộ vẫn đứng về phía ông, cho rằng ông hành động vì lợi ích quốc gia và sẽ kháng cáo.

Ngoài ông Yoon, tòa cũng ra phán quyết đối với một số quan chức quân đội và cảnh sát có liên quan đến lệnh thiết quân luật, điển hình là Bộ trưởng Quốc phòng Kim Yong-hyun, người chịu án 30 năm tù vì vai trò trung tâm trong việc hoạch định và thực hiện kế hoạch bố trí lực lượng.

Các bị cáo khác như cựu Giám đốc Cơ quan Cảnh sát Quốc gia và cựu Trưởng Cảnh sát Seoul cũng lĩnh các mức án tù từ 10 đến 12 năm.

Những phán quyết này đánh dấu điểm nhấn pháp lý mạnh mẽ nhằm tái khẳng định nguyên tắc phân quyền và hạn chế quyền lực của các lãnh đạo cao cấp, đặc biệt trong bối cảnh lịch sử Hàn Quốc từng trải qua giai đoạn chính quyền quân sự kiểm soát đất nước nhiều thập niên trước đây.

Nỗi ám ảnh về những thời kỳ thiết quân luật và chính quyền độc tài trong thế kỷ 20, vốn đã để lại những ký ức sâu sắc đối với công chúng, càng khiến bản án lần này có ý nghĩa sâu rộng về mặt biểu tượng và pháp lý.

Luật sư của ông Yoon ngay sau phiên tuyên án đã phản ứng rằng quyết định này là “mang tính hình thức và đã được định sẵn”, và cho biết họ sẽ nghiên cứu khả năng kháng cáo.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng cơ hội thay đổi phán quyết là rất khó, do mức độ nghiêm trọng của hành vi và tính chất nổi bật của vụ án đối với sự ổn định của hệ thống hiến pháp.

Quyết định của tòa không chỉ có tác động sâu rộng đối với tương lai chính trị của Hàn Quốc mà còn là bài học lớn về khuôn khổ pháp quyền và trách nhiệm của người đứng đầu nhà nước.

Việt Hùng