Đặc sản vùng miền - gìn giữ hương vị Tết cổ truyền

Trong nhịp sống hiện đại ngày càng hối hả, Tết Nguyên đán như là khoảng lặng để mỗi người tìm về giá trị quen thuộc, nơi hương vị truyền thống trở thành sợi dây kết nối ký ức, gia đình và nguồn cội.

Hương vị Tết - ký ức không thể thay thế

Với nhiều người, Tết không bắt đầu từ khoảnh khắc giao thừa, mà bắt đầu từ mùi thơm của nồi bánh chưng, vị cay nồng của mứt gừng, vị đậm đà của giò chả, hay chén trà nóng đầu Xuân. Những hương vị ấy không chỉ làm nên mâm cỗ, mà còn đánh thức ký ức Tết, gợi lại hình ảnh sum họp, đoàn viên, những giá trị bền chặt của gia đình Việt.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng đa dạng với nhiều sản phẩm mới, hiện đại, đặc sản vùng miền vẫn giữ được vị trí riêng bởi chúng gắn với phong tục, tập quán và nếp sống lâu đời. Không phải ngẫu nhiên mà mỗi dịp Tết, người tiêu dùng lại tìm về những sản phẩm quen thuộc, được làm theo phương thức truyền thống, mang hương vị “đúng Tết”.

Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, trú tại phường Hoàn Kiếm, Hà Nội cho biết gia đình bà duy trì thói quen dùng trà Thái Nguyên trong những ngày Tết.

Tham quan mua sắm tại Hội chợ Mùa Xuân 2026, bà Nguyễn Thị Thanh Mai, trú tại phường Hoàn Kiếm, Hà Nội cho biết gia đình bà duy trì thói quen dùng trà Thái Nguyên trong những ngày Tết. Theo bà Mai, ấm trà đầu Xuân không chỉ để tiếp khách mà còn là một phần nếp sinh hoạt truyền thống, góp phần tạo nên không khí Tết quen thuộc trong mỗi gia đình.

“Tết là thời điểm gia đình sum họp, tiếp khách, nên chúng tôi vẫn chọn những sản phẩm có hương vị quen, dễ tạo không khí ấm cúng. Trà Thái Nguyên không chỉ là đồ uống, mà còn gắn với nếp sinh hoạt, với ký ức Tết của nhiều thế hệ trong gia đình. Dù bao bì, cách bán có thể hiện đại hơn, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là hương vị giữ được sự mộc mạc, ổn định”, bà Mai chia sẻ.

Nếu mỗi vùng đất có một cách đón Tết khác nhau, thì chính đặc sản vùng miền đã làm nên bản sắc Tết phong phú nhưng thống nhất của người Việt. Từ bánh chưng miền bắc, bánh tét miền trung và nam, đến dưa hành, củ kiệu, mắm, giò, chả, nem, mứt…, mỗi món ăn đều mang trong mình câu chuyện của vùng đất và nếp sinh hoạt văn hóa.

Đặc sản bánh chưng Bờ Đậu Thái Nguyên.

Sự hiện diện của những đặc sản ấy trong không gian hội chợ Tết hay trên mâm cỗ gia đình đô thị cho thấy một nhu cầu rất rõ: người Việt vẫn muốn giữ Tết theo cách của mình, dù hình thức có thể thay đổi. Giữa phố phường hiện đại, việc lựa chọn một chiếc bánh chưng gói vuông vắn, một hộp mứt truyền thống hay chai nước mắm cổ truyền không chỉ là hành vi tiêu dùng, mà là sự lựa chọn văn hóa.

Tại gian hàng bánh chưng Bờ Đậu Hương Liên trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân 2026, anh Nguyễn Hùng Duy cho biết, mỗi ngày cơ sở bán ra khoảng 100 chiếc bánh chưng, với giá 70 nghìn đồng một chiếc.

"Toàn bộ số bánh sản xuất trong ngày của chúng tôi đều được tiêu thụ hết. Bánh được làm hằng ngày và vận chuyển trực tiếp đến hội chợ để bảo đảm chất lượng, đáp ứng nhu cầu mua sắm tăng cao của người dân trong dịp cận Tết" - anh Nguyễn Hùng Duy phấn khởi chia sẻ.

Thị trường Tết những năm gần đây chứng kiến nhiều thay đổi về mẫu mã, phương thức bán hàng, nhưng điều đáng chú ý là giá trị truyền thống vẫn là “điểm tựa” quan trọng nhất. Người tiêu dùng có thể sẵn sàng trải nghiệm cái mới, nhưng với Tết, họ vẫn dành sự ưu tiên đặc biệt cho những sản phẩm mang hương vị quen thuộc, gắn với phong tục lâu đời.

Các hội chợ Tết vì thế không chỉ là nơi mua bán, mà trở thành không gian tái hiện Tết cổ truyền, nơi đặc sản vùng miền được đặt đúng vị trí của nó: trung tâm của đời sống văn hóa ngày Xuân. Sự tấp nập tại các gian hàng bánh chưng, mứt Tết, trà, rượu truyền thống cho thấy Tết cổ truyền vẫn sống động trong nhịp sống đương đại, không hề bị lấn át bởi xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Các hội chợ Tết vì thế không chỉ là nơi mua bán, mà trở thành không gian tái hiện Tết cổ truyền.

Tết cổ truyền trong dòng chảy hiện đại

Đô thị hóa nhanh chóng khiến nhiều phong tục Tết có thể thay đổi để phù hợp hơn. Tuy nhiên, chính trong không gian đô thị, nhu cầu gìn giữ Tết cổ truyền lại thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết. Việc “mang” đặc sản vùng miền về phố giúp người dân đô thị giữ được hương vị Tết quen thuộc, ngay cả khi không còn điều kiện trở về quê sớm hoặc duy trì đầy đủ các nghi thức truyền thống.

Anh Trần Văn An, cư dân phường Tây Hồ, Hà Nội cho rằng việc tìm mua đặc sản vùng miền trong dịp Tết là một nhu cầu ngày càng rõ nét của các gia đình trẻ. Theo anh, quá trình đô thị hóa và nhịp sống bận rộn khiến nhiều phong tục Tết được giản lược, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc giá trị Tết bị mai một.

“Không phải gia đình nào cũng có điều kiện về quê sớm hoặc tự tay chuẩn bị đầy đủ các món truyền thống. Vì vậy, việc mua bánh chưng, giò chả, mứt Tết hay các sản phẩm đặc sản vùng miền là cách để Tết ở phố vẫn giữ được không khí quen thuộc. Đó cũng là cách để thế hệ trẻ hiểu hơn về ý nghĩa của Tết, thay vì chỉ coi Tết là một kỳ nghỉ”, anh Văn An chia sẻ.

Đặc sản vùng miền vì thế trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa làng quê và phố thị. Một món ăn truyền thống trên mâm cỗ ngày Tết không chỉ làm tròn vai trò ẩm thực, mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về Tết, về những giá trị đã làm nên bản sắc văn hóa dân tộc.

Thị trường Tết không chỉ phản ánh sức mua, mà còn cho thấy khả năng thích ứng của văn hóa truyền thống.

Điều đáng mừng là Tết cổ truyền không đứng ngoài dòng chảy của thời đại. Nhiều đặc sản vùng miền được giới thiệu với bao bì chỉn chu hơn, phương thức phân phối thuận tiện hơn, nhưng hương vị cốt lõi vẫn được gìn giữ. Chính sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại đã giúp các sản phẩm Tết tiếp cận rộng rãi hơn với người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ, mà không làm mất đi giá trị nguyên bản.

Ở góc độ này, thị trường Tết không chỉ phản ánh sức mua, mà còn cho thấy khả năng thích ứng của văn hóa truyền thống. Khi hương vị Tết được giữ gìn và làm mới một cách chừng mực, Tết cổ truyền không chỉ được bảo tồn, mà còn tiếp tục lan tỏa trong đời sống hiện đại.

Tết là thời điểm khởi đầu, nơi con người hướng tới những điều tốt đẹp cho năm mới. Trong khoảnh khắc ấy, những hương vị quen thuộc mang lại cảm giác an yên và đủ đầy, giúp mỗi người chậm lại, nhìn lại một năm đã qua và chuẩn bị tâm thế cho chặng đường phía trước.

Chính vì vậy, việc gìn giữ hương vị Tết cổ truyền không chỉ mang ý nghĩa văn hóa, mà còn là giữ gìn một điểm tựa tinh thần trong đời sống xã hội. Khi mâm cỗ ngày Xuân vẫn còn những món ăn truyền thống, khi gian bếp vẫn phảng phất mùi Tết quen thuộc, thì Tết Việt vẫn còn nguyên giá trị.

Nhìn từ các hội chợ Tết và thị trường đầu năm, có thể thấy rõ rằng đặc sản vùng miền vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc gìn giữ Tết cổ truyền. Giữa muôn vàn lựa chọn, người tiêu dùng vẫn tìm về những hương vị đã theo mình từ thuở ấu thơ, như một cách khẳng định bản sắc và sự tiếp nối của truyền thống.

Khi hương vị Tết còn được trân trọng, Tết cổ truyền sẽ không bị phai nhạt trong nhịp sống hiện đại. Và chính từ những sản phẩm giản dị nhưng giàu giá trị ấy, Tết Việt tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và sống động trong từng gia đình, từng con phố, mỗi độ Xuân về.

KIM DUNG