Đại biểu đề nghị bỏ rào cản bằng đại học với đấu giá viên

Ngày 19/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) cùng hai dự án luật khác. Tại Tổ 3, gồm các Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng, tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Lạng Sơn, cùng Tổ 6, gồm các Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên và tỉnh Tây Ninh, nhiều ý kiến tập trung vào việc bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả của hoạt động đấu giá và hoàn thiện điều kiện hành nghề đấu giá viên.

Giá trúng cao chưa chắc là thành công

Cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu giá tài sản, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đặt câu hỏi xuyên suốt: Đấu giá nhằm đạt giá trúng cao nhất trong một phiên, hay nhằm phân bổ tài sản, nguồn lực công khai, cạnh tranh, hiệu quả?

Giá trúng cao là tín hiệu tích cực khi phản ánh cạnh tranh thực chất và được thanh toán đủ, nhưng không thể coi là thành công nếu người trúng bỏ cọc, tài sản bị để hoang hoặc giá trúng bị lợi dụng gây nhiễu thị trường. Theo đại biểu, luật cần trung tính về giá và minh bạch về dữ liệu.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự tại tổ 3.

Theo đại biểu, tại khoản 1 Điều 37 dự thảo quy định công bố kết quả trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia trong 5 ngày làm việc, trong khi Điều 158 Luật Đất đai chỉ dùng giá trúng đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính làm thông tin so sánh để định giá đất.

“Một mức giá bị đẩy lên rất cao rồi bỏ cọc, dù không đủ điều kiện làm thông tin so sánh chính thức để định giá đất, vẫn có thể bị sử dụng tùy tiện làm giá tham chiếu trên thị trường; từ đó ảnh hưởng đến kỳ vọng giá đất, giá nhà và chi phí đầu tư”, đại biểu nói, đồng thời đề nghị, kết quả công khai phải ghi rõ trạng thái “chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính”, “đã hoàn thành”, “đã hủy”. Chính phủ cần báo cáo số liệu bỏ cọc, hủy kết quả, số thu thực tế, thay vì chỉ thống kê số cuộc đấu giá và chênh lệch giữa giá khởi điểm với giá trúng.

Về thổi giá, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng, tiền đặt trước cao không tự động giảm đầu cơ mà có thể thu hẹp cơ hội của người có nhu cầu thực, nhất là người dân đấu giá đất ở. Đại biểu gợi ý cơ chế uy tín như đấu thầu, nhà thầu từ chối hoàn thiện hợp đồng phải bảo đảm dự thầu gấp 3 lần trong 2 năm: người từng bỏ cọc phải nộp tiền đặt trước cao hơn trong một thời hạn, đánh đúng người vi phạm, không dựng rào cản với người có nhu cầu.

Với quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản, cần bắt buộc bước giá cố định hoặc có mức tối đa, vì thổi giá thường ở dạng “nhảy giá” rồi bỏ cọc. Việc hủy kết quả theo thỏa thuận (khoản 1 Điều 58) có thể thành lối thoát cho người trả giá cao mà không muốn mua, nên với tài sản tại khoản 1 Điều 5 không áp dụng hủy theo thỏa thuận hoặc người trúng không được nhận lại tiền đặt cọc.

Đại biểu đề nghị bỏ cơ chế bốc thăm

Cùng thảo luận về dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Tĩnh) đề nghị, cơ quan soạn thảo bỏ quy định bốc thăm chọn người trúng đấu giá tại khoản 7 Điều 28. Theo dự thảo, trường hợp phiên đấu giá không có người trả giá hoặc mọi mức giá đều không hợp lệ, đấu giá viên sẽ tổ chức bốc thăm để chọn người trúng đấu giá bằng mức giá khởi điểm; người từ chối bốc thăm bị coi là rút lại giá trả.

Phân tích bất cập, đại biểu cho rằng, dù quy định xem người tham gia mặc định đồng ý mức giá khởi điểm, việc lựa chọn ngẫu nhiên bằng cách bốc thăm không thể hiện bản chất cạnh tranh về giá, chưa phù hợp với khái niệm đấu giá tài sản. Mặt khác, việc xem người từ chối bốc thăm là rút lại giá trả dẫn đến hệ quả bị mất tiền đặt trước cũng thiếu hợp lý, bởi thực tế họ chưa hề thực hiện hành vi trả giá.

Đại biểu Trần Đình Gia (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hà Tĩnh).

Từ đó, đại biểu Trần Đình Gia kiến nghị xác định trường hợp này là đấu giá không thành để bổ sung vào khoản 1 Điều 34, nhằm phòng ngừa tình trạng thông đồng không trả giá, cơ quan soạn thảo nên bổ sung quy định tại khoản 8 Điều 29: người tham dự phiên đấu giá nhưng không trả giá sẽ không được nhận lại tiền đặt trước, thay cho cơ chế bốc thăm.

Bỏ rào cản bằng đại học với đấu giá viên

Liên quan đến tiêu chuẩn đấu giá viên (Điều 10, Điều 11 dự thảo), tại Tổ 6, đại biểu Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính (Đoàn đại biểu Quốc hội Hưng Yên) nêu, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đặt câu hỏi: có nên hay không nên yêu cầu về bằng tốt nghiệp đại học trở lên đối với đấu giá viên?

Đại biểu đề nghị bỏ yêu cầu này. Theo đại biểu, nếu chưa bỏ được, chỉ nên yêu cầu bằng cao đẳng hoặc trung cấp trở lên.

Đại biểu Phan Đức Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính (Đoàn đại biểu Quốc hội Hưng Yên).

Đại biểu phân tích, thứ nhất, người hành nghề phải tốt nghiệp khóa đào tạo nghề đấu giá, trải qua thời gian tập sự sáu tháng và được cấp chứng chỉ hành nghề. Như vậy đã “đủ để kiểm soát chất lượng đấu giá viên”. Thứ hai, bằng đại học không giúp ích nhiều cho nghề đấu giá. Dự thảo không giới hạn chuyên ngành, đấu giá viên có thể đấu giá từ đất đai đến mọi loại tài sản. Tấm bằng đó có khi không liên quan gì đến chuyên môn đấu giá, nhưng lại trở thành rào cản. Đại biểu cũng bác bỏ suy diễn trên mạng xã hội rằng, đề nghị này để “mở đường” cho ai đó.

Về quản lý đấu giá viên, đại biểu đề nghị, nghiên cứu triển khai theo nguyên tắc quản lý theo chứng chỉ định danh và đăng ký theo hệ thống của Sở Tư pháp; đồng thời đề nghị Bộ Tư pháp phối hợp tổ chức xã hội nghề nghiệp ban hành "Bộ quy tắc đạo đức" hành nghề đấu giá. Bởi theo đại biểu, đấu giá viên hay luật sư là những ngành nghề, đòi hỏi cả chuyên môn và đạo đức, trong khi đạo đức thì pháp luật không quy định hết được. “Tôi mong luật thúc đẩy vai trò của tổ chức xã hội nghề nghiệp, thông qua bộ tiêu chuẩn hành vi”, đại biểu bày tỏ.