Đại biểu Ngô Nam Cường: Cần cơ chế quản trị an ninh dữ liệu quốc gia thống nhất, hiệu quả

Quốc hội làm việc tại hội trường để thảo luận các dự án luật. Ảnh: Viết Chung

Sáng 4/11, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận về dự án Luật An ninh dữ liệu và Luật Định danh và xác thực điện tử.

Làm rõ thẩm quyền thẩm định đối với dữ liệu, hệ thống thông tin quân sự

Tham gia thảo luận về dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Ngô Nam Cường - Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An cơ bản thống nhất với dự thảo, đồng thời ghi nhận cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu, chỉnh lý nhiều ý kiến tại phiên thảo luận Tổ, nhất là các nội dung về phân định thẩm quyền thẩm định, trách nhiệm quản lý nhà nước và nguyên tắc không kiểm tra, thẩm định trùng lặp.

Theo đại biểu, những điều chỉnh này góp phần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, tạo thuận lợi cho tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, từ góc độ quản trị quốc gia và quản trị ngành, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát hai nhóm vấn đề nhằm bảo đảm tính thống nhất của pháp luật, phát huy năng lực chuyên ngành và tránh khoảng trống trách nhiệm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh điều hành phiên thảo luận. Ảnh: Viết Chung

Vấn đề thứ nhất là sự thống nhất giữa thẩm quyền thẩm định tại Điều 12 và trách nhiệm quản lý nhà nước tại Điều 26 của dự thảo Luật. Đại biểu Ngô Nam Cường cho biết, Điểm c, Khoản 2, Điều 12 đã xác định thẩm quyền thẩm định đối với hệ thống thông tin quân sự và dữ liệu do Bộ Quốc phòng quản lý. Trong khi đó, Khoản 6, Điều 26 quy định trách nhiệm quản lý nhà nước lại sử dụng cụm từ “dữ liệu, hệ thống thông tin quân sự”.

Theo đại biểu, hai cách diễn đạt này cần được rà soát để bảo đảm phạm vi trách nhiệm quản lý và phạm vi thẩm định không bị hiểu khác nhau.

Đại biểu Ngô Nam Cường - Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An phát biểu thảo luận. Ảnh: Viết Chung

Thực tế, quản lý quốc phòng không chỉ giới hạn ở những hệ thống phục vụ trực tiếp hoạt động quân sự mà còn bao gồm dữ liệu phục vụ động viên quốc phòng, quản lý nguồn lực, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật và các hoạt động kết hợp kinh tế với quốc phòng theo quy định pháp luật. Không phải tất cả dữ liệu này đều là bí mật nhà nước, nhưng trách nhiệm bảo vệ phải phù hợp với tính chất dữ liệu và nhiệm vụ được giao.

Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát Khoản 6, Điều 26, bảo đảm thống nhất với Điểm c, Khoản 2, Điều 12; xác định trách nhiệm quản lý đối với dữ liệu, hệ thống thông tin quân sự, quốc phòng theo đúng phạm vi quản lý và thẩm quyền chuyên ngành do pháp luật quy định.

Liên quan đến Khoản 10, Điều 26, đại biểu đánh giá việc dự thảo tiếp thu nguyên tắc một nội dung không phải thẩm định, kiểm tra hai lần đối với hệ thống lưỡng dụng là hợp lý. Tuy nhiên, quy định Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Quốc phòng cần được làm rõ trong mối quan hệ với thẩm quyền thẩm định đã xác định tại Điều 12.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu phân tích, hạ tầng giao thông, viễn thông hay năng lượng có thể đồng thời phục vụ hoạt động dân sự và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Cơ quan quản lý hạ tầng chưa chắc là cơ quan có thẩm quyền đối với mọi dữ liệu được xử lý trên hệ thống đó.

Nếu chỉ căn cứ vào tên hệ thống hoặc cơ quan quản lý hạ tầng để phân công trách nhiệm thì có thể chưa phản ánh đúng thẩm quyền chuyên ngành. Ngược lại, nếu mỗi cơ quan tiến hành một quy trình riêng sẽ khó đạt mục tiêu giảm thủ tục.

Do đó, đại biểu đề nghị xác định cơ quan chủ trì trên cơ sở tính chất dữ liệu, mục đích sử dụng và thẩm quyền quy định tại Điều 12; đồng thời bảo đảm một nội dung chỉ được thẩm định, kiểm tra một lần, kết quả được kế thừa và sử dụng chung trong phạm vi pháp luật cho phép.

Theo đại biểu, nguyên tắc cần bảo đảm là cơ quan được giao nhiệm vụ phải có thẩm quyền tương ứng, cơ quan có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm đến cùng. Đây là điều kiện quan trọng để phối hợp hiệu quả khi một hệ thống phục vụ nhiều ngành, nhiều mục tiêu.

Bảo đảm thống nhất pháp luật khi mở rộng ứng dụng công nghệ mật mã

Vấn đề thứ hai được đại biểu Ngô Nam Cường đề cập là tính thống nhất của chế độ pháp lý khi phát triển và mở rộng ứng dụng công nghệ mật mã tại Điều 16.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Đại biểu tán thành chủ trương nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ mật mã an ninh, cho rằng việc chủ động công nghệ bảo vệ dữ liệu là cần thiết trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa phát triển giải pháp kỹ thuật mới với việc mở rộng phạm vi sử dụng giải pháp đó trong những lĩnh vực đã có chế độ pháp lý riêng.

Đại biểu dẫn Khoản 1, Điều 22, Luật Dữ liệu năm 2024, quy định dữ liệu thuộc danh mục bí mật nhà nước phải được mã hóa bằng mật mã của cơ yếu khi lưu trữ, truyền, nhận và chia sẻ trên mạng máy tính. Luật Cơ yếu cũng quy định chế độ quản lý, cung cấp, sử dụng sản phẩm mật mã cơ yếu để bảo vệ thông tin bí mật nhà nước. Trong khi đó, Điểm b, Khoản 4, Điều 16 dự thảo Luật đặt ra cơ chế xem xét mở rộng sử dụng mật mã an ninh để bảo vệ bí mật nhà nước.

Đại biểu ghi nhận cơ quan soạn thảo đã bổ sung yêu cầu đánh giá hiệu quả, tính an toàn và khả năng tương thích trước khi xem xét mở rộng. Tuy nhiên, cần tiếp tục làm rõ giới hạn của cơ chế này trong mối quan hệ với các luật hiện hành.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Theo đại biểu, vấn đề cốt lõi không nằm ở việc công nghệ do cơ quan nào phát triển, mà là khi đưa vào sử dụng, công nghệ đó phải tuân theo chế độ bảo vệ nào; cơ quan nào có thẩm quyền kiểm định, quyết định sử dụng và chịu trách nhiệm nếu xảy ra sự cố. Nếu chưa xác định rõ, quá trình triển khai có thể gặp khó khăn, thậm chí phát sinh cách hiểu khác nhau về thẩm quyền.

Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát Điểm b, Khoản 4, Điều 16, làm rõ phạm vi, điều kiện và giới hạn của việc mở rộng sử dụng mật mã an ninh, bảo đảm phù hợp với pháp luật về cơ yếu và bảo vệ bí mật nhà nước. Trường hợp việc mở rộng đặt ra yêu cầu điều chỉnh chế độ quản lý hoặc thẩm quyền đã được luật quy định, cần nghiên cứu xử lý đồng bộ trong các luật liên quan.

Theo đại biểu, cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện phát triển, ứng dụng công nghệ mới, vừa bảo đảm tính nhất quán trong bảo vệ bí mật nhà nước và tránh các quy trình quản lý chồng lấn không cần thiết.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An trao đổi, thảo luận bên lề phiên họp. Ảnh: Viết Chung

Nhấn mạnh an ninh dữ liệu là vấn đề liên ngành, đại biểu Ngô Nam Cường cho rằng, cần có cơ chế quản lý thống nhất nhưng không thể tách rời trách nhiệm chuyên môn của từng lĩnh vực. Cơ quan soạn thảo cần tiếp tục hoàn thiện các quy định để thẩm quyền rõ hơn, trách nhiệm liền mạch hơn và cơ chế phối hợp khả thi hơn.

Mục tiêu quan trọng là xây dựng cơ chế quản trị an ninh dữ liệu quốc gia thống nhất, hiệu quả, phát huy đúng năng lực của từng ngành và bảo vệ tốt lợi ích chung của đất nước