Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Minh Tú đề xuất bắt buộc hoàn trả tiền thu vượt do vi phạm đo lường

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành nội dung phiên họp sáng 24/10. Ảnh: VC

Sáng 26/10,Quốc hội làm việc tại hội trường, nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về 5 dự án luật; thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường.

Làm rõ cơ chế thừa nhận kết quả thử nghiệm quốc tế

Phát biểu thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) đánh giá dự thảo đã tiếp thu nhiều nội dung quan trọng, như làm rõ tính tự nguyện của Chương trình bảo đảm đo lường; bổ sung quản lý theo rủi ro; hoàn thiện quy định về tổ chức kiểm định; tăng quyền tiếp cận dữ liệu của người tiêu dùng; đồng thời, xác định rõ Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối quốc gia về đo lường.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo ở 3 nhóm vấn đề. Về thừa nhận kết quả thử nghiệm và phê duyệt mẫu quốc tế, đại biểu đồng tình với việc dự thảo bổ sung quy định theo hướng Nhà nước khuyến khích ký kết điều ước, thỏa thuận và thừa nhận kết quả phép đo, kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm, phê duyệt mẫu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: V.C

Tuy nhiên, vấn đề cần quan tâm là hiệu lực vận hành của quy định. Điều 5 là điều về chính sách, trong khi Điều 20 trực tiếp điều chỉnh việc phê duyệt mẫu nhưng hiện mới quy định có thể miễn, giảm thử nghiệm và giao Bộ trưởng quy định.

Theo báo cáo giải trình, mỗi năm có hơn 3.000 mẫu phương tiện đo nhập khẩu phải phê duyệt mẫu. Nếu thiết bị đã được thử nghiệm tại một tổ chức quốc tế có năng lực, có chứng chỉ hợp lệ nhưng khi vào Việt Nam vẫn phải xem xét lại từng trường hợp hoặc thử nghiệm lại những nội dung đã được chứng minh, chi phí có thể tăng và thời gian đưa công nghệ mới vào sử dụng kéo dài.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) phát biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: Viết Chung

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị bổ sung tại Điều 20 quy định về việc xem xét thừa nhận kết quả thử nghiệm, chứng chỉ hoặc kết quả đánh giá mẫu của tổ chức nước ngoài khi tổ chức thực hiện có năng lực phù hợp, yêu cầu kỹ thuật tương đương và kết quả thuộc điều ước quốc tế, thỏa thuận thừa nhận hoặc hệ thống chứng nhận quốc tế mà Việt Nam tham gia hoặc chấp nhận. Đồng thời, không thử nghiệm lại những nội dung đã được chứng minh bằng kết quả hợp lệ được thừa nhận.

Đề nghị đồng bộ quy định về chứng thư điện tử

Về khoản 1 Điều 34c, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng, quy định “chứng thư điện tử có giá trị pháp lý như văn bản giấy” cần được rà soát để bảo đảm đồng bộ với pháp luật về giao dịch điện tử.

Theo đại biểu, pháp luật giao dịch điện tử đã quy định giá trị pháp lý của thông điệp dữ liệu trên cơ sở các điều kiện về khả năng truy cập, tính toàn vẹn, bản gốc và giá trị chứng cứ. Vì vậy, không cần tạo thêm một cơ chế riêng trong Luật Đo lường. Khoản 2 Điều 34c đã xử lý tốt vấn đề chứng cứ khi xác định nguồn, thời điểm, tính xác thực, tính toàn vẹn, khả năng kiểm tra lại và quyền giải trình.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: V.C

Từ đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị điều chỉnh khoản 1 Điều 34c theo hướng kết quả đo có thể được phát hành dưới dạng thông điệp dữ liệu, bao gồm chứng thư điện tử; việc xác thực, giá trị như văn bản, giá trị bản gốc và giá trị chứng cứ được thực hiện theo pháp luật về giao dịch điện tử.

Liên quan quyền tiếp cận dữ liệu của người tiêu dùng, đại biểu cho rằng, quy định hiện nay, theo đó người tiêu dùng có quyền yêu cầu tổ chức cung cấp dịch vụ thiết yếu cung cấp, trích xuất dữ liệu đo liên quan trực tiếp đến giao dịch để khiếu nại, giải quyết tranh chấp, bồi thường, vẫn còn hẹp.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, trên thực tế có những giao dịch không nhất thiết được xếp là dịch vụ thiết yếu nhưng tiền thanh toán được xác định trực tiếp từ kết quả đo, như sạc xe điện, logistics tính theo khối lượng, một số dịch vụ chia sẻ phương tiện, nhiên liệu hoặc năng lượng.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: V.C

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị quy định theo bản chất của giao dịch: Người tiêu dùng có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp hàng hóa, dịch vụ mà giá hoặc số tiền thanh toán được xác định trực tiếp từ kết quả đo cung cấp, trích xuất dữ liệu đo lường liên quan trực tiếp đến giao dịch của mình. Quy định này phù hợp hơn với sự phát triển của kinh tế số.

Đề nghị quy định rõ trách nhiệm hoàn trả khoản thu vượt

Về Điều 52, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị rà soát quy định về công khai vi phạm và hoàn trả khoản thu vượt cho người tiêu dùng. Khoản 5 Điều 52 hiện giao Chính phủ quy định việc công khai thông tin tổ chức, cá nhân vi phạm trên nền tảng số hoạt động đo lường nhưng chưa xác định điều kiện áp dụng ngay trong Luật.

Trong khi đó, Điều 72 Luật Xử lý vi phạm hành chính đã quy định việc công khai đối với vi phạm trong lĩnh vực đo lường khi gây hậu quả lớn hoặc gây ảnh hưởng xấu về dư luận xã hội, đồng thời quy định nội dung và kênh công bố.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: V.C

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú lo ngại, nếu tiếp tục tạo thêm một cơ chế công khai mới có thể dẫn đến trường hợp cùng một hành vi có hai căn cứ và hai cách công khai.

Vì vậy, đề nghị quy định việc công khai quyết định xử phạt vi phạm hành chính về đo lường thực hiện theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Thông tin được công khai hợp pháp sẽ được kết nối, đồng bộ trên nền tảng số hoạt động đo lường để cảnh báo và bảo vệ người tiêu dùng.

Đối với hoàn trả khoản thu vượt, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho biết, dự thảo hiện dẫn chiếu việc bồi thường sang pháp luật dân sự và pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Báo cáo 311 của Bộ Khoa học và Công nghệ cũng xác nhận chưa thiết kế nghĩa vụ hoàn trả riêng.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: V.C

Lĩnh vực đo lường có đặc điểm là sai số có thể rất nhỏ ở mỗi giao dịch, nhưng nếu lặp lại với hàng nghìn, hàng triệu người thì tổng số tiền có thể rất lớn. Trong trường hợp mỗi người dân chỉ bị thu vượt vài nghìn đồng nhưng phải tự khiếu kiện, việc bảo vệ quyền lợi trên thực tế sẽ khó khăn.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề nghị Điều 52 quy định rõ nguyên tắc: Trường hợp xác định được số tiền người tiêu dùng đã thanh toán vượt do vi phạm pháp luật về đo lường thì tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm hoàn trả khoản thu vượt; việc bồi thường thiệt hại khác thực hiện theo pháp luật dân sự và pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.