Đại tá Nguyễn Văn Hùng – Người lính năm xưa và khát vọng mở lối xanh cho khoa học công nghệ Việt Nam

Từ người lính công binh từng góp sức xây dựng những công trình trọng điểm của đất nước đến người đứng đầu Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Tảo Việt Nam (VASTCOM), ông đang viết tiếp hành trình cống hiến bằng một con đường mới: con đường của khoa học, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh.

Đại tá Nguyễn Văn Hùng – TGĐ Công ty CP Khoa học Công nghệ Tảo Việt Nam tiếp đoàn công tác của Thượng tướng Trương Quang Khánh - Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng và nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng về tham quan nhà máy nuôi trồng Tảo xoắn Vastcom.

Bản lĩnh người lính trên những công trình trọng điểm

Có những con người dù đi qua bao nhiêu chặng đường vẫn giữ nguyên trong mình một tinh thần: đã nhận việc thì phải làm đến cùng, đã chọn con đường thì phải kiên trì đi tới. Đại tá Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Tảo Việt Nam (VASTCOM), là một người như thế.

Đại tá Nguyễn Văn Hùng

Sinh ra trên quê hương phường Tân Mai (Quỳnh Dị cũ), Nghệ An, Nguyễn Văn Hùng sớm có cơ hội học tập và trưởng thành trong môi trường đào tạo quốc tế. Năm 1969, ông được cử sang Liên Xô học tập tại Đại học Mỏ Moscow. Sau bảy năm học tập, năm 1976, ông trở về nước, công tác trong Binh chủng Công binh, Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đây là giai đoạn đất nước bước vào công cuộc khôi phục, xây dựng và phát triển sau chiến tranh. Với chuyên môn về công trình ngầm và mỏ, ông cùng đồng đội tham gia nhiều công trình quan trọng của Nhà nước phục vụ phòng thủ bảo vệ Tổ quốc, từ đường hầm Đa Mi – Hàm Thuận, Nhà máy thủy điện A Vương, Sông Tranh 2, đường Hồ Chí Minh đến các công trình cảng biển, đê chắn sóng Dung Quất và hạ tầng kỹ thuật ở nhiều địa phương.

Những năm tháng trên công trường đã tôi luyện ở ông tác phong của người lính công binh: kỷ luật, quyết đoán, cẩn trọng và không lùi bước trước khó khăn. Đó cũng là môi trường giúp ông tích lũy kinh nghiệm quản lý, tổ chức thi công và điều hành những nhiệm vụ có yêu cầu kỹ thuật cao.

Năm 2002, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Công ty Xây dựng Lũng Lô thuộc Bộ Quốc phòng. Trên cương vị này, ông tiếp tục gắn bó với các công trình xây dựng quan trọng, góp phần vào quá trình phát triển hạ tầng đất nước.

Hơn ba thập kỷ trong quân ngũ đã để lại dấu ấn sâu sắc trong cuộc đời ông. Nhưng điều đặc biệt là tinh thần người lính ấy không dừng lại khi ông rời quân đội. Một hành trình mới, với những thử thách hoàn toàn khác biệt, đang chờ đón ông phía trước.

Khởi nghiệp ở tuổi ngoài 60

Sau khi nghỉ hưu, Đại tá Nguyễn Văn Hùng trở về quê hương. Một biến cố sức khỏe khiến ông phải trải qua thời gian điều trị và phục hồi. Trong giai đoạn ấy, ông có cơ duyên biết đến tảo xoắn Spirulina thông qua lời giới thiệu của Bác sỹ BV 108 và bạn bè.

Từ trải nghiệm cá nhân, ông bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về loại vi tảo này. Những tài liệu khoa học về giá trị dinh dưỡng, thành phần sinh học và khả năng ứng dụng của tảo xoắn Spirulina đã khơi dậy trong ông sự quan tâm đặc biệt.

Ông nhận thấy Việt Nam có nhiều điều kiện để phát triển ngành nuôi trồng vi tảo xoắn Spirulina, nhưng việc làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất quy mô lớn và chế biến sâu vẫn còn nhiều dư địa. Nếu được đầu tư bài bản thực hiện đúng quy trình công nghệ, tảo xoắn Spirulina không chỉ là nguồn nguyên liệu dinh dưỡng mà còn có thể trở thành nền tảng cho nhiều sản phẩm có giá trị khoa học công nghệ và kinh tế.

Cơ duyên đến với ông khi tại quê nhà có một cơ sở nuôi trồng tảo xoắn gặp khó khăn, đứng trước nguy cơ phải dừng hoạt động. Năm 2016, ông quyết định tiếp nhận, đầu tư và khôi phục cơ sở này. Đó là một quyết định táo bạo. Sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực xây dựng, ông bước vào một ngành nghề hoàn toàn mới, đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về sinh học, vi sinh và công nghệ sản xuất. Không có con đường nào khác ngoài học hỏi, nghiên cứu và bắt tay vào làm thực tế.

Ông tìm đến các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu để hợp tác, từng bước xây dựng đội ngũ và hoàn thiện quy trình sản xuất. Những khó khăn ban đầu liên tiếp xuất hiện: tảo nhiễm khuẩn, giống không ổn định, điều kiện nuôi trồng thay đổi khiến sản lượng và chất lượng chưa đạt yêu cầu. Nhưng cũng như những ngày tháng trên công trường năm xưa, ông không chọn cách bỏ cuộc. Mỗi lần thất bại là một lần điều chỉnh kỹ thuật, tìm nguyên nhân và thử nghiệm giải pháp mới.

Tổng Giám đốc Nguyễn Văn Hùng làm việc với chuyên gia người Nga tại phòng nuôi tảo.

Từ quyết tâm ấy, Công ty Cổ phần Khoa học Công nghệ Tảo Việt Nam (VASTCOM) từng bước được xây dựng và phát triển. Với ông Hùng, đây không đơn thuần là một quyết định kinh doanh sau nghỉ hưu mà còn là cơ hội góp phần khai thác tiềm năng tài nguyên sinh học của quê hương bằng khoa học - công nghệ.

VASTCOM và hành trình làm chủ công nghệ tảo xoắn

Nuôi trồng Spirulina không phải công việc đơn giản. Loại vi tảo này siêu nhỏ chỉ nhìn thấy qua kính hiển vi đòi hỏi môi trường nuôi cấy được kiểm soát nghiêm ngặt về nguồn nước, nhiệt độ, ánh sáng và dinh dưỡng. Chất lượng sản phẩm phụ thuộc vào toàn bộ quy trình, từ nhân giống đến thu hoạch và chế biến.

Bởi vậy, ngay từ đầu, Đại tá Nguyễn Văn Hùng xác định muốn phát triển bền vững phải lấy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng làm nền tảng. Doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm nuôi trồng thủ công mà cần đầu tư nghiên cứu, thiết bị và quy trình sản xuất đồng bộ.

Một dấu mốc quan trọng trong hành trình phát triển là việc VASTCOM tham gia Dự án FIRST – chương trình đẩy mạnh đổi mới sáng tạo thông qua nghiên cứu khoa học và công nghệ, với nguồn hỗ trợ 15 tỷ đồng. Nguồn lực này tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư phát triển công nghệ nuôi trồng, chế biến tảo xoắn Spirulina ở quy mô công nghiệp.

Quy mô nhà máy nuôi tảo tại thôn 4 Quỳnh Lương, Quỳnh Anh, Nghệ An.

Từ những cơ sở ban đầu, VASTCOM từng bước mở rộng vùng nuôi, đầu tư nhà xưởng, máy móc và hệ thống kiểm soát chất lượng. Năm 2025, doanh nghiệp đã phát triển vùng nuôi khoảng 5ha, có hơn 30 sản phẩm và mạng lưới phân phối trên cả nước. Bên cạnh tảo xoắn, doanh nghiệp còn phát triển một số sản phẩm như đậu tương lên men Natto Kinaza, đông trùng hạ thảo và nhung hươu. Một số sản phẩm được công nhận OCOP 4 sao, góp phần đưa sản phẩm khoa học công nghệ đến gần hơn với người tiêu dùng.

Tuy nhiên, điều ông Hùng hướng đến không chỉ là mở rộng quy mô sản xuất hay tăng số lượng sản phẩm. Khát vọng lớn hơn là làm chủ công nghệ chế biến sâu, khai thác các hoạt chất có giá trị từ vi tảo xoắn Spirulina, từng bước nâng cao hàm lượng khoa học trong sản phẩm và tạo giá trị kinh tế cao của Việt Nam.

Khát vọng xanh từ những hoạt chất của vi tảo

Trong định hướng phát triển, VASTCOM quan tâm nghiên cứu hai hoạt chất đáng chú ý là Phycocyanin và Chlorin e6.

Phycocyanin là sắc tố protein màu xanh đặc trưng của tảo xoắn, được quan tâm nghiên cứu nhờ những đặc tính sinh học, trong đó có khả năng chống oxy hóa. Chlorin e6 là hợp chất có nguồn gốc từ diệp lục, được nghiên cứu trong lĩnh vực quang động học, mở ra những hướng ứng dụng tiềm năng trong y sinh.

Đây là lĩnh vực đòi hỏi đầu tư nghiêm túc về công nghệ, thiết bị và năng lực nghiên cứu. Đặc biệt, để một hoạt chất trở thành sản phẩm y dược cần có các bước đánh giá an toàn, thử nghiệm và cấp phép theo quy định. Doanh nghiệp đã triển khai nghiên cứu, sản xuất các hoạt chất này và tiếp tục phối hợp với các nhà khoa học để hoàn thiện công nghệ, mở rộng hướng ứng dụng. Dự án phát triển sản phẩm tinh chất từ vi tảo cũng được thông tin có nguồn đầu tư 17 tỷ đồng.

Tổng Giám đốc Nguyễn Văn Hùng và chuyên gia tại Phòng sản xuất Phycocyanin và Chlorin E6.

Những hướng nghiên cứu này thể hiện định hướng dài hạn của người đứng đầu VASTCOM: không dừng lại ở việc sản xuất nguyên liệu mà tiến tới làm chủ công nghệ chiết xuất, chế biến và thương mại hóa sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh, việc khai thác tiềm năng vi tảo là một hướng đi đáng quan tâm. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành sản phẩm có sức cạnh tranh, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư nghiên cứu, kiểm chứng chất lượng và xây dựng hệ thống sản xuất đạt chuẩn. Đó cũng là con đường mà Đại tá Nguyễn Văn Hùng đang kiên trì theo đuổi.

Ngoài hoạt động nghiên cứu và sản xuất, Đại tá Nguyễn Văn Hùng còn quan tâm phát triển các mô hình gắn với quê hương. Mô hình Villa Tảo Xoắn được xây dựng theo hướng kết hợp trải nghiệm nuôi trồng, giới thiệu sản phẩm và du lịch nghỉ dưỡng. Từ nguyên liệu tảo được sản xuất tại địa phương, doanh nghiệp phát triển thêm các sản phẩm thực phẩm và trải nghiệm như đồ uống, bánh, sữa chua.

Villa Tảo xoắn từ trên cao.

Đây là cách kết nối hoạt động sản xuất với quảng bá sản phẩm, du lịch và kinh tế địa phương, đồng thời tạo thêm cơ hội giới thiệu giá trị của vi tảo đến cộng đồng.

Những nỗ lực trong sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo đã giúp ông nhận được một số ghi nhận đáng chú ý, trong đó có danh hiệu: Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2022, Bảng vàng Doanh nghiệp văn hóa tiêu biểu hội nhập toàn cầu (năm 2023), Bằng Tiến sỹ danh dự ngành Công nghệ sinh học của Đại học quốc tế Hoa Kỳ; Danh hiệu Doanh nhân, nhà trí thức tiêu biểu thời kỳ CMND 4.0 (năm 2025), Đạt thành tích xuất sắc trong phong trào thi đua Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi giai đoạn 2020-2025 do UBND xã Quỳnh Anh và Hội nông dân xã Quỳnh Anh, tỉnh Nghệ An khen tặng năm 2026, Nhà quản lý, doanh nhân tiêu biểu năm 2026; được vinh danh tại Gala “Vinh quang non sông Việt Nam 2026” tặng doanh nhân, doanh nghiệp, doanh nhân cựu chiến binh tiêu biểu đã có nhiều đóng góp cho sự phát triện kinh tế - xã hội của đất nước.

Một trong những bằng khen, giấy khen mà doanh nhân Nguyễn Văn Hùng nhận được.

Nhìn lại hành trình của Đại tá Nguyễn Văn Hùng, có thể thấy một điểm chung xuyên suốt, dù ở bất cứ lĩnh vực nào, ông cũng lựa chọn đối diện với thử thách bằng tinh thần trách nhiệm và ý chí kiên trì. Từ những công trình xây dựng trọng điểm đến những bể nuôi tảo, từ môi trường quân đội đến doanh nghiệp khoa học công nghệ, ông luôn giữ khát vọng tạo ra những giá trị thiết thực.

Doanh nhân Nguyễn Văn Hùng nhận bằng Tiến sĩ danh dự và các Kỷ niệm chương tiêu biểu.

Ở tuổi ngoài 70, ông vẫn tiếp tục học hỏi, nghiên cứu và làm việc. Với ông, tuổi tác không phải lý do để dừng lại khi vẫn còn những ý tưởng có thể biến thành hiện thực, những công nghệ cần được hoàn thiện và những sản phẩm có thể phục vụ cộng đồng.

Màu áo lính năm xưa đã nhường chỗ cho hành trình mới với màu xanh của những bể tảo và khát vọng phát triển bền vững. Nhưng tinh thần người lính vẫn còn nguyên vẹn trong con người Đại tá Nguyễn Văn Hùng, dám nghĩ, dám làm, kiên trì trước khó khăn và luôn hướng về những mục tiêu lớn hơn lợi ích của riêng mình.

Hành trình của ông cũng gợi lên một thông điệp ý nghĩa, cống hiến không bị giới hạn bởi tuổi tác hay môi trường công tác. Khi có tri thức, ý chí và khát vọng phụng sự, mỗi người đều có thể bắt đầu một hành trình mới, tiếp tục đóng góp cho quê hương và đất nước bằng chính năng lực của mình.