Đái tháo đường - căn bệnh âm thầm và những hệ lụy không thể xem nhẹ

Đái tháo đường đang trở thành mối đe dọa sức khỏe cộng đồng với số ca mắc ngày càng gia tăng và tỷ lệ biến chứng cao.

Khi căn bệnh không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng

Không ít người vẫn cho rằng đái tháo đường là căn bệnh chỉ gặp ở người cao tuổi, người thừa cân, béo phì hoặc có chế độ ăn uống nhiều đường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy bệnh có thể xuất hiện ở nhiều nhóm tuổi, đối tượng kể cả những người có vóc dáng bình thường, không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về sức khỏe.

Đặc điểm nguy hiểm của đái tháo đường là quá trình tiến triển thường kéo dài và ít biểu hiện rõ rệt. Khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể có thể chưa xuất hiện những triệu chứng đủ nghiêm trọng để người bệnh chú ý. Một số người chỉ cảm thấy mệt mỏi, khát nước, tiểu nhiều hơn bình thường, nhanh đói hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Nhưng cũng có những trường hợp gần như không có triệu chứng điển hình.

Có khoảng 55% bệnh nhân đái tháo đường có ít nhất một biến chứng.

Theo thống kế của Bệnh viện Nội tiết Thanh Hóa, số bệnh nhân đái tháo đường phát hiện mới tăng nhanh hằng năm. Hiện nay, bệnh viện đang quản lý, điều trị cho hơn 12.000 bệnh nhân đái tháo đường. Đáng lo ngại, có tới 55% bệnh nhân đái tháo đường có ít nhất một biến chứng như: biến chứng về mắt, thận, tim mạch, thần kinh và mạch máu ngoại vi. Đây là con số đáng quan tâm, phản ánh những khó khăn trong công tác phát hiện sớm và kiểm soát bệnh.

Bác sĩ CKI Lưu Thị Thu Văn, Khoa Lão học, Bệnh viện Nội tiết Thanh Hóa cho biết: “Đái tháo đường là bệnh rối loạn chuyển hóa mạn tính, được chia thành hai type. Với đái tháo đường type 1, các biểu hiện như đi tiểu nhiều, uống nhiều nước thường khá rõ ràng. Tuy nhiên, ở người mắc đái tháo đường type 2, bệnh thường diễn biến âm thầm trong thời gian dài. Các triệu chứng ban đầu không điển hình, dễ nhầm lẫn với những vấn đề sức khỏe khác nên người bệnh khó nhận biết".

Bệnh viện Nội tiết Thanh Hóa đang quản lý, điều trị cho hơn 12.000 bệnh nhân đái tháo đường.

Những biến chứng nguy hiểm của bệnh đái tháo đường

Nếu tăng đường huyết không được kiểm soát trong thời gian dài, đái tháo đường có thể gây ra hàng loạt biến chứng nghiêm trọng. Đáng lo ngại, những tổn thương này thường diễn ra từ từ, khó nhận biết ở giai đoạn đầu nhưng có thể để lại hậu quả nặng nề khi bệnh tiến triển.

Trong đó, biến chứng tim mạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở người mắc đái tháo đường. Đường huyết tăng cao kéo dài làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ não và bệnh động mạch ngoại biên. Nguy cơ càng cao khi người bệnh đồng thời mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì hoặc hút thuốc lá.

Một biến chứng khác đặc biệt đáng lưu tâm là tổn thương thận. Tăng đường huyết kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ tại cầu thận, khiến chức năng lọc của thận suy giảm. Ban đầu, người bệnh có thể không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào. Chỉ đến khi chức năng thận suy giảm đáng kể, các biểu hiện như phù, mệt mỏi, thay đổi lượng nước tiểu mới xuất hiện. Ở giai đoạn nặng, người bệnh có thể phải lọc máu chu kỳ hoặc ghép thận.

Một trong những biến chứng nặng thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường là suy thận.

Đối với đôi mắt, đái tháo đường có thể gây bệnh võng mạc đái tháo đường, làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc. Bệnh tiến triển âm thầm, thị lực có thể vẫn bình thường trong giai đoạn đầu. Khi xuất hiện nhìn mờ, xuất huyết dịch kính hoặc bong võng mạc, tổn thương có thể đã nghiêm trọng, thậm chí dẫn đến mất thị lực không hồi phục.

Không chỉ vậy, biến chứng thần kinh ngoại biên cũng là vấn đề đáng lo ngại. Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác tê bì, nóng rát, châm chích hoặc mất cảm giác ở bàn chân. Khi cảm giác bảo vệ bị suy giảm, những vết xước, vết loét nhỏ rất dễ bị bỏ qua, nhiễm trùng và hoại tử. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể phải cắt cụt chi.

Điều đáng nói là các biến chứng này không xuất hiện riêng lẻ. Một người mắc đái tháo đường lâu năm có thể đồng thời bị tổn thương mắt, thận, thần kinh và tim mạch. Khi đó, việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và khả năng lao động.

Một người mắc đái tháo đường lâu năm có thể đồng thời bị nhiều biến chứng.

Phát hiện sớm - chìa khóa hạn chế biến chứng

Đái tháo đường là bệnh mạn tính không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể kiểm soát bằng điều trị phù hợp và thay đổi lối sống. Điều quan trọng là phát hiện bệnh càng sớm càng tốt, trước khi những tổn thương cơ quan đích xuất hiện.

Các bác sĩ cũng nhấn mạnh, không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy đường huyết đã trở về mức ổn định. Bởi đây có thể là kết quả của quá trình điều trị, không đồng nghĩa với việc bệnh đã khỏi. Song song với điều trị, thay đổi lối sống là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong kiểm soát bệnh.

Bác sĩ CKI Lê Ngọc Tâm, Phó trưởng khoa Xương khớp - Nội tiết, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo: “Người dân cần xây dựng chế độ ăn uống cân đối, hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm nhiều chất béo bão hòa và thực phẩm chế biến sẵn; tăng cường rau xanh, chất xơ, lựa chọn nguồn tinh bột phù hợp. Duy trì hoạt động thể lực đều đặn, kiểm soát cân nặng và hạn chế rượu bia, không hút thuốc lá.”