Daikin thúc đẩy chuyển đổi sang công nghệ làm mát hiệu suất cao

Ông Matsumoto Yosuke, Giám đốc Daikin Việt Nam.

Trong quá trình chuyển đổi sang các giải pháp làm mát bền vững, doanh nghiệp sản xuất và cung cấp thiết bị giữ vai trò quan trọng trong việc đưa công nghệ hiệu suất cao, môi chất lạnh GWP thấp và các giải pháp quản lý vòng đời vào thực tiễn. Trao đổi với VnEconomy, ông Matsumoto Yosuke, Giám đốc Daikin Việt Nam, chia sẻ về xu hướng chuyển đổi của ngành làm mát, những giải pháp công nghệ đang được triển khai tại Việt Nam và yêu cầu nâng cao năng lực kỹ thuật để thúc đẩy quá trình này.

Việt Nam đang từng bước chuyển đổi sang các công nghệ làm mát hiệu suất cao và sử dụng môi chất lạnh có tác động thấp hơn đến tầng ô-dôn và khí hậu. Từ góc nhìn của doanh nghiệp, ông đánh giá như thế nào về xu hướng chuyển đổi này và những thay đổi mà ngành làm mát đang hướng tới?

Từ góc nhìn của Daikin, đây là xu hướng tất yếu và cũng là cơ hội quan trọng để ngành làm mát nói chung và điều hòa không khí nói riêng phát triển theo hướng bền vững hơn.

Nhu cầu làm mát tại Việt Nam và trên toàn thế giới đang tăng nhanh do quá trình đô thị hóa, tăng trưởng kinh tế và tác động của biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, ngành điều hòa không khí không chỉ tập trung vào khả năng làm lạnh mà còn phải giải quyết đồng thời ba mục tiêu: nâng cao hiệu suất năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Đây cũng là định hướng mà Nghị định thư Montreal và Bản sửa đổi Kigali đang thúc đẩy trên phạm vi toàn cầu.

Daikin nhận thấy thị trường đang dịch chuyển từ các thiết bị tiêu thụ nhiều năng lượng sang các hệ thống có hiệu suất cao hơn, ứng dụng công nghệ inverter, điều khiển thông minh và sử dụng môi chất lạnh có mức tác động đến khí hậu thấp hơn. Xu hướng này không chỉ giúp giảm lượng phát thải trực tiếp từ môi chất lạnh mà còn giảm đáng kể phát thải gián tiếp thông qua việc tiết kiệm điện năng trong suốt vòng đời sản phẩm.

Với Daikin, làm mát bền vững không chỉ là thay đổi môi chất lạnh mà là một quá trình chuyển đổi toàn diện gồm công nghệ thiết bị, quản lý năng lượng, đào tạo nguồn nhân lực và quản lý vòng đời môi chất lạnh. Đây cũng là những trụ cột trong chiến lược Tầm nhìn môi trường Daikin 2050 với mục tiêu hướng tới phát thải ròng bằng 0 và giảm tác động môi trường trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.

Ngành điều hoà đang chuyển dịch theo hướng nâng cao hiệu suất năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn.

Trong bối cảnh đó cùng với thực tiễn hoạt động tại Việt Nam, Daikin đang triển khai những giải pháp công nghệ nào để đồng hành với xu hướng này? Đặc biệt, việc chuyển sang các môi chất lạnh có GWP thấp đang mở ra những thay đổi gì đối với thiết kế, sản xuất và sử dụng thiết bị làm lạnh?

Tại Việt Nam, nhiều dòng điều hòa gia dụng và thương mại của Daikin hiện đã sử dụng R-32 kết hợp với công nghệ inverter hiệu suất cao nhằm giảm tiêu thụ điện năng và giảm tác động môi trường. Đối với điều hòa không khí gia dụng, nhà máy Daikin Vietnam sản xuất 100% điều hòa sử dụng môi chất lạnh ga R32, trong đó gần 95% là dòng máy inverter với nhiều series hiệu suất cao như FTKY hay FTKF, FTKB.

Đối với dòng máy thương mại công suất lớn, năm 2026, Daikin là hãng điều hòa đầu tiên tại Việt Nam giới thiệu dòng máy VRV công suất 4~9HP (38.000BTU~82.000BTU) sử dụng môi chất lạnh R32. Các dòng máy điều hòa thương mại công suất lớn sử dụng ga R32 có tiềm năng phát thải thấp hơn nhiều các dòng máy sử dụng ga R410A. Cụ thể, nếu chỉ số nóng lên toàn cầu GWP của ga R32 là 675, thì chỉ số nóng lên toàn cầu của R410A là 2.088 (gấp hơn 3 lần R32). Đồng thời, hiệu suất làm lạnh của môi chất lạnh ga R32 cao hơn R410A nên lượng ga R32 cần nạp vào máy điều hòa sẽ ít hơn dòng máy sử dụng ga R410A. Theo tính toán chi tiết, đối với dòng máy VRV công suất từ 4~9HP (38..000BTU~82000BTU) của Daikin sử dụng R32, lượng môi chất lạnh cần thiết trong máy chỉ bằng 70%; và tác động môi trường giảm tới 76% so với dòng máy dùng R410A.

Việc chuyển sang môi chất lạnh có GWP thấp mang lại nhiều thay đổi đối với ngành điều hòa không khí:

Thiết kế thiết bị: Hệ thống phải được tối ưu hóa để tương thích với đặc tính của môi chất mới, bao gồm hiệu suất trao đổi nhiệt, lưu lượng môi chất và các yêu cầu an toàn kỹ thuật.

Sản xuất: Nhà sản xuất cần đầu tư vào công nghệ, quy trình kiểm soát chất lượng và tiêu chuẩn an toàn phù hợp với thế hệ môi chất mới.

Lắp đặt và bảo dưỡng: Đội ngũ kỹ thuật cần được đào tạo chuyên sâu về quy trình thi công, bảo trì và xử lý môi chất lạnh thế hệ mới để đảm bảo hiệu quả và an toàn.

Quản lý môi trường: Môi chất đơn thành phần như R-32 có ưu điểm dễ thu hồi, tái chế và tái sử dụng hơn so với một số môi chất hỗn hợp trước đây.

Daikin tin rằng việc kết hợp môi chất lạnh GWP thấp với công nghệ tiết kiệm năng lượng sẽ là giải pháp hiệu quả nhất để giảm phát thải của ngành điều hòa không khí trong dài hạn.

Bên cạnh việc phát triển thiết bị và môi chất lạnh mới, theo ông, doanh nghiệp cần làm gì để quản lý tốt hơn vòng đời thiết bị, từ lắp đặt, bảo dưỡng, hạn chế rò rỉ môi chất cho đến thu hồi khi thiết bị hết vòng đời?

Theo Daikin, giảm phát thải môi chất lạnh không thể chỉ thực hiện thông qua việc thay đổi công nghệ sản phẩm mà cần tiếp cận theo phương pháp quản lý vòng đời toàn diện.

Trước hết, cần đảm bảo việc lắp đặt đúng kỹ thuật và bảo trì định kỳ để hạn chế thất thoát môi chất lạnh trong quá trình vận hành.

Bên cạnh đó, khi thiết bị được bảo dưỡng hoặc thay thế, môi chất lạnh cần được thu hồi bằng thiết bị chuyên dụng thay vì phát tán ra môi trường. Daikin đặc biệt thúc đẩy mô hình thu hồi - tái chế - tiêu hủy môi chất lạnh (Recover – Reclaim – Destruction) như một phần của kinh tế tuần hoàn trong ngành HVAC. Ở Việt Nam, chúng tôi đi đầu trong quản lý vòng đời môi chất lạnh, tích cực thu gom, tái chế, và tiêu hủy môi chất lạnh. Năm 2025, Daikin Vietnam thu hồi và tiêu hủy > 1 tấn R32, thu hồi và tái chế 900kg R410A, R22, R134A, giảm thiểu phát thải khoảng 2,400 tấn CO2 vào khí quyển.

Nghiên cứu vòng đời do Daikin thực hiện cho thấy việc tái chế môi chất lạnh có tác động môi trường thấp hơn đáng kể so với tiêu hủy. Đối với môi chất R410A, phương án tái chế giúp giảm phát thải khí nhà kính xuống khoảng 1/7 và giảm tiêu thụ năng lượng xuống khoảng 1/25 so với phương án tiêu hủy.

Đó là lý do Daikin cho rằng quản lý môi chất lạnh trong toàn bộ vòng đời sản phẩm sẽ ngày càng trở thành một nội dung quan trọng ngang với phát triển công nghệ thiết bị.

Toà nhà Daikin đạt tiêu chuẩn công trình xanh.

Để thúc đẩy làm mát bền vững, không chỉ cần công nghệ mà còn cần đội ngũ kỹ thuật có đủ kiến thức và kỹ năng. Daikin đang có những hoạt động nào trong đào tạo, nâng cao năng lực kỹ thuật và phổ biến các giải pháp làm mát hiệu quả?

Daikin luôn xác định nguồn nhân lực kỹ thuật là yếu tố then chốt của quá trình chuyển đổi xanh.

Tại Việt Nam, Daikin đang triển khai hệ thống đào tạo kỹ thuật trên phạm vi toàn quốc thông qua các trung tâm đào tạo, mạng lưới trường nghề và chương trình hợp tác với các cơ sở giáo dục. Cụ thể, chúng tôi có 3 trung tâm đào tạo, kết hợp với 46 trường cao đẳng nghề, và đào tạo lên tới 6.000 kỹ thuật viên mỗi năm. Nội dung đào tạo không chỉ bao gồm lắp đặt và bảo trì điều hòa không khí mà còn cập nhật các công nghệ mới, tiêu chuẩn an toàn, môi chất lạnh thế hệ mới và các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả.

Thông qua hợp tác với hệ thống giáo dục nghề nghiệp, Daikin đã tham gia đào tạo giảng viên nòng cốt (68 Giảng viên ủy quyền Daikin trên cả nước) và hỗ trợ chuẩn hóa chương trình đào tạo HVAC của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo tiêu chuẩn kỹ thuật của tập đoàn Daikin, cập nhật theo sát với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Ngoài đào tạo kỹ thuật viên, Daikin cũng thường xuyên tổ chức hội thảo, chương trình chia sẻ kiến thức với đối tác tư vấn thiết kế, nhà thầu, chủ đầu tư và khách hàng nhằm nâng cao nhận thức về hiệu quả năng lượng, môi chất lạnh GWP thấp và quản lý vòng đời thiết bị. Đây là yếu tố quan trọng để các công nghệ làm mát bền vững được triển khai hiệu quả trên thực tế.

Daikin có đề xuất gì về sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà sản xuất, đơn vị kỹ thuật và người sử dụng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các giải pháp làm mát hiệu quả, an toàn và thân thiện hơn với môi trường?

Theo Daikin, quá trình chuyển đổi này chỉ có thể thành công nếu được thực hiện theo cách tiếp cận đa bên.

Đối với cơ quan quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách thực hiện các cam kết quốc tế về bảo vệ tầng ô-dôn và giảm phát thải khí nhà kính; đồng thời khuyến khích các công nghệ hiệu suất cao và môi chất lạnh có GWP thấp. Việc xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế hỗ trợ đào tạo cũng rất quan trọng.

Đối với nhà sản xuất, cần tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu phát triển công nghệ tiết kiệm năng lượng, môi chất lạnh thế hệ mới và các giải pháp quản lý vòng đời môi chất lạnh.

Đối với các đơn vị kỹ thuật và nhà thầu, cần tuân thủ chặt chẽ quy trình lắp đặt, bảo dưỡng, thu hồi và xử lý môi chất lạnh theo các tiêu chuẩn an toàn và môi trường.

Đối với người sử dụng, việc lựa chọn thiết bị hiệu suất cao, bảo trì định kỳ và sử dụng dịch vụ kỹ thuật chuyên nghiệp sẽ góp phần đáng kể vào việc giảm tiêu thụ năng lượng và hạn chế phát thải môi chất lạnh.

Daikin tin rằng khi các bên cùng phối hợp, Việt Nam có thể đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các giải pháp làm mát hiệu quả, an toàn và thân thiện với môi trường, đồng thời vẫn đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.