Đảm bảo tính độc tôn trong làm luật của cơ quan lập pháp

Bà Trần Thị Huyền, Phân hiệu Đại học Kiểm sát tại TP Hồ Chí Minh, góp ý Dự thảo Luật tại Hội nghị.

Tại Hội nghị, nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm đến quy định cho phép Chính phủ ban hành Nghị định điều chỉnh quy định của Luật, Nghị quyết quy phạm pháp luật của Quốc hội để xử lý các vấn đề cấp bách trong trường hợp Quốc hội không thể họp; đánh giá quy định này là không phù hợp về mặt quy tắc pháp lý về quyền lập pháp của Quốc hội và hành pháp của Chính phủ.

Tiến sĩ Đặng Tất Dũng, Đại học Luật TP Hồ Chí Minh cho rằng cần tách bạch hoạt động tham gia xây dựng pháp luật của Chính phủ và quyền lập pháp là của duy nhất Quốc hội đã được Hiến pháp quy định. Nếu quy định Chính phủ có quyền điều chỉnh Luật là không đúng về mặt nguyên tắc cả về lý thuyết lập pháp lẫn thực tiễn. Vì vậy, với vấn đề cấp bách trong trường hợp Quốc hội không thể họp, nên trao quyền quyết định vấn đề này cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội thay cho Chính phủ như trong dự thảo Luật.

Góp ý giải pháp giải quyết tình trạng Chính phủ “nợ” nghị định hướng dẫn Luật như hiện nay, Tiến sĩ Đặng Tất Dũng đề nghị dự thảo Luật nên quy định trong khi trình dự thảo luật thì trình đồng thời dự thảo văn bản quy định chi tiết của văn bản đó. Qua đó sẽ đề cao trách nhiệm của các bộ phận làm văn bản quy định chi tiết này, đồng thời làm cho văn bản có tính đồng bộ, hiệu quả hơn khi áp dụng khi mà có Luật là có luôn nghị định.

Đối với nội dung về áp dụng văn bản quy phạm pháp luật (Điều 57 dự thảo Luật), Tiến sĩ Đặng Tất Dũng cho rằng, tại khoản 3 quy định “Trường hợp các quy phạm pháp luật có quy định khác nhau về cùng một vấn đề thì áp dụng quy phạm pháp luật trong văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn” cũng có thể dẫn đến những bất hợp lý trên thực tế. Ví dụ như HĐND thành phố Hà Nội, TP Hồ Chí Minh hoặc thành phố Đồng Nai… thông qua nghị quyết theo Luật Phát triển đô thị, nếu nội dung khác với nghị định, thông tư thì sẽ phải ưu tiên áp dụng nghị định, thông tư và điều đó sẽ làm trái, mất đi tính đặc thù của Luật Phát triển đô thị và Luật Thủ đô.

Bà Trần Thị Tường Vi, Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh phát biểu góp ý Dự thảo Luật .

Vì thế, Tiến sĩ Đặng Tất Dũng, đề nghị bổ sung thêm yếu tố "trừ trường hợp khác quy định trong các luật đặc thù", để làm cơ sở áp dụng những nghị quyết và quyết định của HĐND, UBND cấp thành phố đặc biệt, đô thị đặc biệt.

Cũng về nội dung áp dụng văn bản quy phạm pháp luật, bà Nguyễn Thị Thanh Mai (Phó trưởng Ban pháp chế HĐND TP Hồ Chí Minh) cho rằng, tại điểm b, khoản 4, điều 57 quy định thứ tự ưu tiên áp dụng văn bản quy định pháp luật theo “quy định điều chỉnh trực tiếp” là không rõ ràng, mà nên “áp dụng theo luật chuyên ngành”, bởi khái niệm và nội hàm của thuật ngữ “luật chuyên ngành” đã được quy định rộng rãi trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Từ thực tiễn công tác, bà Nguyễn Thị Thanh Mai đề nghị bổ sung thêm trường hợp “giải quyết những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn” trong các trường hợp áp dụng việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn để đáp ứng những yêu cầu cấp thiết trong thực tiễn tại các địa phương, trong đó có TP Hồ Chí Minh. Bởi theo bà Nguyễn Thị Thanh Mai, ngay cả trong trường hợp đã cho phép thực hiện dưới hình thức rút gọn, thì quá trình thực hiện lấy ý kiến, giải trình, thẩm định, thẩm tra... cũng khá mất thời gian và công sức của các cơ quan và nếu thực hiện theo trình tự, thủ tục bình thường sẽ làm nhiều vấn đề của địa phương không thể xử lý kịp thời.

Tại hội nghị, các đại biểu đã tập trung góp ý vào các điều khoản của dự thảo Luật để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; góp ý chỉnh sửa câu chữ, hành văn, kỹ thuật lập pháp đảm bảo tính dễ hiểu, dễ thực hiện trong khi áp dụng Luật; đề nghị bổ sung tiêu chí về mức độ thay đổi chính sách khi xác định trường hợp phải thực hiện quy trình xây dựng chính sách…

Bà Hoàng Minh Thúy, Thuế TP Hồ Chí Minh, phát biểu tại Hội nghị.

Dự thảo Luật Văn bản quy phạm pháp luật gồm 10 chương và 68 điều, quy định về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; nội dung cơ bản về tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật.