Đảm bảo tính nghiêm minh, đồng bộ trong quy định pháp luật hình sự

Cân nhắc kỹ việc thu hẹp hình phạt tử hình

Góp ý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu (ĐB) Bùi Quang Huy đánh giá cao những điểm đổi mới của dự thảo, nhất là việc hạn chế hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự; xây dựng cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, khuyến khích đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ số trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Đối với đề xuất thu hẹp hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, ĐB Bùi Quang Huy đề nghị tiếp tục đánh giá thận trọng tác động của chính sách. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Đại biểu cũng đồng tình với việc nghiên cứu cơ chế thỏa thuận nhận tội nhằm tiết kiệm thời gian, chi phí và nguồn lực cho các cơ quan tiến hành tố tụng; tiếp tục hoàn thiện chính sách khoan hồng, khuyến khích người phạm tội nhận tội, bồi thường thiệt hại, góp phần khắc phục hậu quả và hàn gắn xã hội.

Bên cạnh những điểm tích cực, ĐB Huy đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát quy định về trách nhiệm hình sự của cá nhân trong mối liên hệ với pháp nhân thương mại, tránh trường hợp lợi dụng tư cách pháp nhân để thực hiện hành vi vi phạm hoặc lách luật. Quy định pháp luật cần bảo đảm công bằng, chặt chẽ, không tạo ra khoảng trống để các đối tượng lợi dụng.

Đáng chú ý, đối với đề xuất thu hẹp hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy và tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, ĐB Bùi Quang Huy đề nghị tiếp tục đánh giá thận trọng tác động của chính sách.

Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, đại biểu phân tích hành vi vận chuyển giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng ma túy từ nơi sản xuất đến người tiêu dùng.

Vì vậy, việc thay đổi hình phạt đối với hành vi này cần được cân nhắc kỹ. Trường hợp người vận chuyển bị lợi dụng hoặc có hoàn cảnh đặc biệt, đại biểu đề xuất nghiên cứu điều chỉnh ngưỡng khối lượng ma túy làm căn cứ áp dụng hình phạt, thay vì loại bỏ hình phạt tử hình.

Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, ĐB Huy đề nghị chưa bỏ hình phạt tử hình đối với các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng quy định tại khoản 3 Điều 124 dự thảo luật.

Theo đại biểu, những tình tiết như phạm tội có tổ chức, nhiều người hiếp một người, nạn nhân dưới 10 tuổi, gây tổn hại nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tâm thần của nạn nhân, làm nạn nhân tự sát, biết mình bị nhiễm HIV nhưng vẫn cố tình hiếp... thể hiện tính chất đặc biệt nghiêm trọng và hậu quả nặng nề đối với nạn nhân, gia đình và xã hội.

Từ yêu cầu trừng trị, giáo dục và phòng ngừa tội phạm, đại biểu cho rằng cần đánh giá đầy đủ tác động của việc thay đổi chính sách hình sự đối với những hành vi này. Với trách nhiệm của người đứng đầu tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh - tổ chức được giao nhiệm vụ đại diện tiếng nói của trẻ em theo Luật Trẻ em, ĐB Huy nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ trẻ em trước các hành vi xâm hại đặc biệt nghiêm trọng.

Do đó, ĐB Huy đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định thu hẹp hình phạt tử hình đối với các trường hợp nêu trên.

Bổ sung quy định xử lý hành vi vi phạm nghĩa vụ quân sự

Cùng tham gia góp ý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), ĐB Trần Minh Trọng đề nghị bổ sung các hành vi trốn tránh đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự và hành vi làm trái, cản trở công tác này vào các quy định liên quan, bảo đảm thống nhất với pháp luật về quân sự, quốc phòng.

ĐB Trần Minh Trọng đề nghị bổ sung hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự và quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Ảnh: Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai

Đối với tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự tại Điều 324 dự thảo luật, đại biểu đề nghị bổ sung hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự và quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Theo đại biểu, việc thực hiện nghĩa vụ quân sự được tiến hành theo quy trình chặt chẽ, trong đó mỗi bước là cơ sở để triển khai bước tiếp theo. Nếu thiếu quy định xử lý phù hợp đối với hành vi trốn tránh ngay từ khâu đăng ký và sơ tuyển sức khỏe thì sẽ khó chủ động phòng ngừa, phát hiện vi phạm từ sớm.

ĐB Trọng cho rằng, việc bổ sung các hành vi này còn nhằm bảo đảm tính đồng bộ với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 Luật về quân sự, quốc phòng (Luật số 14 của Quốc hội khóa XVI), trong đó có quy định giải thích hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Bên cạnh đó, đối với tội làm trái quy định về việc thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Điều 326 và tội cản trở thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Điều 327 dự thảo luật, đại biểu nhận định các quy định hiện nay chưa bao quát đầy đủ hành vi vi phạm liên quan đến sơ tuyển, khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái quy định về gọi sơ tuyển sức khỏe, gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự vào Điều 326; đồng thời bổ sung hành vi cố ý cản trở việc gọi sơ tuyển và khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự vào Điều 327.

Đối với hành vi làm trái quy định về thực hiện nghĩa vụ quân sự, đại biểu đề xuất mức xử lý gồm cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Với hành vi cố ý cản trở thực hiện nghĩa vụ quân sự, đại biểu đề xuất hình thức cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Theo ĐB Trần Minh Trọng, việc bổ sung các quy định này sẽ góp phần khắc phục những khoảng trống pháp luật, nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ, đồng thời bảo đảm tính thống nhất giữa Bộ luật Hình sự và pháp luật về nghĩa vụ quân sự.