Đàm phán hòa bình Nga-Ukraine: Bước cạnh tranh 'then chốt', tìm lợi thế qua tác động Tổng thống Trump

Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Nguồn: CFR)

Ngày 29/12, trước khi rời Florida về nước, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky có cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump để thảo luận kế hoạch hòa bình. Cuộc trao đổi được đánh giá là diễn ra suôn sẻ khi ông Trump không công khai chỉ trích Ukraine hay lặp lại lập luận của Điện Kremlin, điều được coi là một bước tiến so với các cuộc tiếp xúc trước đó.

Tuy nhiên, ngay trong ngày, Tổng thống Nga Vladimir Putin điện đàm với Tổng thống Donald Trump, cáo buộc Ukraine tiến hành một vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào một dinh thự của ông. Ukraine lập tức bác bỏ, cho rằng đây là thông tin bịa đặt nhằm làm suy yếu nỗ lực ngoại giao của Kiev với phía Mỹ. Trong khi đó, một số quan chức Nga lặp lại cáo buộc và tuyên bố Moscow sẽ cứng rắn hơn trong đàm phán.

Theo tác giả bài phân tích, những tuyên bố qua lại, chưa có bằng chứng rõ ràng, cho thấy cuộc cạnh tranh thông tin đóng vai trò then chốt trong tiến trình hòa đàm, với mục tiêu chính là định hình nhận thức của Tổng thống Mỹ. Cả Nga và Ukraine đều coi ông Trump là nhân tố quyết định cho một thỏa thuận hòa bình trong tương lai. Thời gian qua, hai bên liên tục tìm cách tác động đến cách nhìn của ông về cục diện xung đột, từ việc công bố hay che giấu thông tin về kiểm soát lãnh thổ đến việc cáo buộc đối phương thiếu thiện chí đàm phán.

Sau gần một năm nỗ lực chấm dứt xung đột chưa đạt kết quả, lập trường của ông Trump vẫn chưa rõ ràng. Theo giới phân tích, Nga đang chiếm ưu thế trong việc định hình quan điểm của Tổng thống Mỹ, phần nào nhờ lợi thế tương đối trên thực địa, phù hợp với quan điểm lâu nay của ông rằng bên mạnh hơn sẽ giành chiến thắng.

Tổng thống Zelensky thường xuyên phải tăng cường vận động ngoại giao với Mỹ và các đồng minh châu Âu để hạn chế xu hướng nghiêng về phía Nga. Theo chuyên gia Harry Nedelcu (Rasmussen Global), ông Zelensky đối mặt với bất lợi khi mối quan hệ giữa ông Putin và ông Trump được đánh giá là gần gũi hơn, cho phép phía Nga tác động sớm tới các cuộc trao đổi quan trọng.

Trong bối cảnh đàm phán bế tắc vì vấn đề lãnh thổ, cuộc cạnh tranh thông tin thời gian gần đây tập trung vào việc bên nào đang giành ưu thế trên thực địa. Nga tuyên bố kiểm soát một số địa bàn, trong khi Ukraine tìm cách bác bỏ hoặc trì hoãn thừa nhận các tổn thất. Việc kiểm soát câu chuyện tại Donetsk đặc biệt quan trọng, bởi yêu cầu cốt lõi của Moscow là Ukraine phải nhượng lại phần lãnh thổ tại khu vực này, điều Kiev coi là không thể chấp nhận.

Ông Trump đã lặp lại lập luận của Nga khi cho rằng Ukraine nên chấp nhận một thỏa thuận thay vì tiếp tục chịu tổn thất. Ukraine phản bác bằng cách nhấn mạnh tốc độ tiến quân chậm của Nga và cho rằng Moscow sẽ cần thêm nhiều tháng mới có thể kiểm soát toàn bộ Donetsk.

Song song với yếu tố quân sự, cả hai bên đều tìm cách thu hút tư duy kinh doanh của Tổng thống Mỹ thông qua các đề xuất kinh tế. Nga đưa ra khả năng hợp tác dài hạn với Mỹ trong các lĩnh vực như năng lượng, trí tuệ nhân tạo và khai khoáng, trong khi Ukraine đề xuất một gói tái thiết với sự tham gia của doanh nghiệp Mỹ và hướng tới hiệp định thương mại tự do song phương.

Gia Vũ