Đằng sau đề xuất 'sửa' Nghị định 168
Cục CSGT đề xuất "sửa" Nghị định 168/2024 hiện hành theo hướng phân hóa hành vi, xem xét số lần vi phạm để có hình thức xử phạt hợp tình, hợp lý.

Cục CSGT - Bộ Công an cho biết sẽ nghiên cứu, tham mưu Bộ Công an trình Chính phủ ban hành Nghị định thay thế Nghị định 168/2024.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất chỉ phạt cảnh cáo cho lần đầu vi phạm với hành vi khi gặp đèn đỏ, xe vượt qua vạch dừng nhưng đứng lại, không cản trở giao thông.
Giảm "gánh nặng" tâm lý
Nếu đề xuất này được thông qua, những "gánh nặng" tâm lý khi tham gia giao thông của người Việt sẽ được cởi bỏ đáng kể.
Nói vậy là bởi việc vô tình vượt qua vạch dừng khi đèn đỏ không phải hiếm ở Việt Nam, và phần lớn người điều khiển phương tiện giao thông đường bộ đều cố gắng đứng lại ngay khi nhận ra đèn đã chuyển đỏ.

Cho xe đứng lại khi xe đã vượt qua vạch dừng lúc đèn đỏ có thể chỉ bị phạt cảnh cáo ở lần đầu. Ảnh minh họa: Khương Nguyễn.
Tuy có thể không cản trở giao thông và không tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn, việc dừng xe tại vị trí quá vạch dừng khi đèn đỏ vẫn được xem là hành vi không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn của vạch kẻ đường. Nếu vì tâm lý sợ bị phạt mà tiếp tục chạy vào giao lộ, hành vi sẽ chuyển thành không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông.
Ở trường hợp nặng nhất, mức phạt với người điều khiển ôtô lên đến 18-20 triệu đồng, còn tài xế môtô, xe gắn máy cũng có thể bị phạt đến 4-6 triệu đồng, theo nội dung Nghị định 168/2024.
Theo đề xuất mới của Cục CSGT, hành vi vô tình vượt qua vạch dừng khi đèn đỏ nhưng kịp thời đứng lại, ở lần vi phạm đầu tiên sẽ chỉ bị phạt cảnh cáo.
Trong thời hạn một năm kể từ lần vi phạm đầu tiên, việc tái phạm sẽ dẫn đến mức phạt tiền và trừ điểm bằng lái. Vi phạm càng nhiều, mức phạt càng tăng cao.

Phạt cảnh cáo có thể xem như một "bài học" miễn phí cho lần đầu vi phạm. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.
Như vậy, người tham gia giao thông sẽ có một "bài học" miễn phí, rằng cần phải chú ý quan sát đèn tín hiệu khi điều khiển phương tiện, chủ động giảm tốc độ khi gặp đèn vàng để kịp dừng xe trước vạch khi đèn đỏ.
Hình thức phạt cảnh cáo do vậy mang tính răn đe nhưng không tạo ra áp lực tâm lý với người tham gia giao thông, rằng những lỗi vô tình vẫn có thể dẫn đến mức phạt nặng.
Vẫn đảm bảo tính răn đe
Song song với đề xuất phạt cảnh cáo với lần đầu vi phạm mang tính chất "vô ý", Cục CSGT cũng đề xuất phạt nặng ngay từ đầu với lỗi cố tình vượt đèn đỏ, tăng mạnh mức phạt với các lần vi phạm tiếp theo.
Cụ thể, khi gặp đèn đỏ, nếu xe vượt qua vạch dừng và tiếp tục đi, tài xế ngay lập tức bị phạt tiền theo quy định hiện hành và trừ điểm giấy phép lái xe. Trong vòng một năm tiếp theo, vi phạm lần hai sẽ bị phạt gấp đôi, lần thứ ba vi phạm có thể nhận mức phạt gấp 3 hoặc cao hơn.
Những trường hợp cố tình vượt đèn đỏ sẽ bị phạt nặng ngay lần vi phạm đầu tiên. Ảnh cắt từ clip.
Giả định một trường hợp ôtô cố tình vượt đèn đỏ, mức phạt ở lần vi phạm đầu tiên đã là 18-20 triệu đồng. Tái phạm trong vòng một năm dẫn đến mức phạt 36-40 triệu đồng, lần ba tương đương mức phạt 54-60 triệu đồng hoặc cao hơn.
Bản thân mức phạt hành chính cho vi phạm vượt đèn đỏ đã khá cao, mức phạt lũy kế khi tái phạm còn có thể cao hơn mang tính răn đe rất cao.
Trước đó, Cục CSGT cũng xác nhận sẽ xây dựng Nghị định mới theo hướng xử lý đúng bản chất, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm. Lực lượng chức năng sẽ xem xét áp dụng chế tài nghiêm khắc hơn với những trường hợp tiếp tục vi phạm.
Trong ví dụ minh họa vi phạm đèn tín hiệu, tinh thần này đã được thể hiện khá rõ. Những lỗi vô ý ở lần vi phạm đầu tiên sẽ chỉ bị cảnh cáo, còn lỗi cố ý vẫn nhận phạt nặng như thường, thậm chí tăng nặng nếu vi phạm.

Người dân sẽ không phải vừa chạy xe vừa lo bị phạt nặng. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.
Cách "sửa" Nghị định 168/2024 này, nếu được thực thi, sẽ vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật về trật tự an toàn giao thông, vừa đảm bảo không xử lý một cách máy móc.
Người vô tình vi phạm lỗi nhẹ sẽ nhận được cảnh cáo từ lực lượng CSGT, vừa không đối diện khoản tiền phạt hàng triệu đồng từ đầu, vừa có thể nhận thức rõ hành vi và mức độ vi phạm.
Ngược lại, những ai cố tình phạm lỗi mức độ nghiêm trọng sẽ nhận được mức phạt tương thích.
Điều này giúp người tham gia giao thông "cởi bỏ" áp lực tâm lý "phải chạy thế nào để tránh bị phạt", thay vào đó sẽ luôn nghĩ đến việc chấp hành nghiêm chỉnh luật giao thông. Đồng thời, mức phạt cao và có tính lũy tiến khi tái phạm sẽ là tấm gương để cộng đồng tham khảo và tránh vi phạm tương tự.
Nguồn Znews: https://tech.zingnews.vn/dang-sau-de-xuat-sua-nghi-dinh-168-post1697840.html
