Đằng sau scandal ‘mỹ nhân kế’ khiến NVIDIA chao đảo

Vụ bê bối xoay quanh CEO NVIDIA chỉ là một phần của bức tranh ngành AI phức tạp. Ảnh: The Value Engineering

Nửa đêm một ngày nọ, tại quán bar ở Đài Bắc, một nữ doanh nhân mạnh miệng khoe với nhóm lãnh đạo công nghệ Trung Quốc rằng cô có thể mời được Jensen Huang tới chung vui. Trước sự ngạc nhiên của mọi người, vị CEO nổi tiếng của NVIDIA đã ghé thăm ngay sau đó, vẫn mặc chiếc áo khoác da đen quen thuộc và nói chuyện xung quanh những ly whisky.

Người phụ nữ đó là Alice Huang, còn gọi là Huang Le, lãnh đạo công ty trung tâm dữ liệu Megaspeed tại Singapore.

Ngày 8/11/2026, một bức thư xin lỗi được Jensen Huang gửi đến nhân viên, thừa nhận đã không chung thủy với người vợ hơn 40 năm. Ông không nêu tên người phụ nữ, nhưng theo nguồn tin báo chí cũng như giới chức Mỹ xác định đó là Alice Huang, người được tình báo Mỹ tin là do Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc (MSS - Ministry of State Security) tuyển mộ.

Thị trường mong manh

Vụ bê bối nổ ra đúng lúc thị trường cổ phiếu AI vừa trải qua một tuần tràn ngập sắc đỏ. Ngày 5/11, chỉ số Nasdaq giảm 5,52%, phiên tệ nhất trong 19 tháng, còn cổ phiếu Nvidia mất 9,3% dù hãng không có tin tức riêng nào, hãng tin Reuters thống kê.

Phiên 9/11, dòng tiền bắt đáy quay lại, đẩy Nasdaq tăng 2,74%, cổ phiếu AMD tăng 13,3% và Broadcom tăng 8,8%. Nvidia đi ngược chiều. Có lúc cổ phiếu hãng rơi gần 9% xuống 170,24 USD, trước khi đóng cửa ở 178,67 USD, giảm 4,27%, với khối lượng giao dịch gần gấp bốn lần bình thường, theo The Motley Fool.

Dòng tiền đổ vào AI chưa dừng, nhưng đang mỏng dần. Microsoft, Alphabet, Amazon và Meta dự kiến chi 720-740 tỷ USD cho hạ tầng năm 2026, trong khi dòng tiền tự do của Alphabet âm 9,1 tỷ USD trong quý III và Meta ngừng mua lại cổ phiếu, theo báo cáo quý III của các công ty.

Ở Trung Quốc, kịch bản xấu hơn đã xảy ra. Chỉ số STAR 50 của các doanh nghiệp AI và bán dẫn đại lục mất 40% trong chưa đầy bốn tháng, thổi bay khoảng 480 tỷ USD, Reuters cho biết. Khi Nvidia là nhà cung cấp chủ lực của cả làn sóng đầu tư ấy, nghi vấn về người đứng đầu hãng không còn là chuyện riêng của một gia đình, mà là biến số trong danh mục của nhà đầu tư toàn cầu.

Cuộc đua chip

Gốc rễ của vụ bê bối nằm ở cuộc đua AI giữa Mỹ và Trung Quốc, nơi cả hai cường quốc đều xem năng lực tính toán là vấn đề chủ quyền quốc gia. Từ năm 2022, Washington liên tục siết lệnh hạn chế xuất khẩu chip AI tiên tiến sang Trung Quốc, nhằm kìm đà phát triển công nghệ của đối thủ.

Nvidia là doanh nghiệp chịu thiệt nặng nhất. Theo chính Jensen Huang, thị phần khoảng 95% của hãng trên thị trường chip AI Trung Quốc gần như biến mất trong năm 2025. Ông từ lâu là người vận động hăng hái nhất cho việc nối lại việc bán chip sang Trung Quốc, với lập luận rằng lệnh hạn chế chỉ giúp các đối thủ nội địa như Huawei lớn mạnh nhanh hơn, theo Bloomberg.

Nỗ lực ấy có kết quả. Tháng 8/2025, Nvidia đồng ý nộp cho chính phủ Mỹ 15% doanh thu chip H20 bán sang Trung Quốc. Tháng 12/2025, Tổng thống Donald Trump cho phép bán dòng H200 mạnh hơn, đổi lại 25% doanh thu, và tháng 5 năm nay ông Huang tháp tùng ông Trump tới Bắc Kinh, Financial Times (FT) đưa tin.

Nhưng cánh cửa vừa hé ở phía này thì phía bên kia lại khép. Bắc Kinh tự hạn chế lượng H200 nhập về để nuôi ngành chip nội địa, khiến thỏa thuận gần như không tạo ra doanh số (theo Bloomberg, FT).

Thực tế, như Bloomberg đưa tin, Trung Quốc đã đi hai con đường song song từ trước đó. Đường thứ nhất là tự chủ, với quỹ bán dẫn quốc gia thứ ba trị giá 47,5 tỷ USD ra đời năm 2024. Huawei dự kiến sản xuất khoảng 600.000 chip Ascend 910C năm nay, gấp đôi năm trước, dù mỗi chip chỉ đạt khoảng 60% hiệu năng Nvidia H100 khi vận hành mô , trang tin tức Tom's Hardware cho biết.

Đường thứ hai là cửa hậu, và Đông Nam Á là nơi cánh cửa ấy mở ra. Financial Times từng đưa tin hơn 1 tỷ USD chip Nvidia bị tuồn vào Trung Quốc chỉ trong ba tháng năm 2025. Tháng 3 năm nay, công tố viên Mỹ cáo buộc đồng sáng lập Supermicro đưa khoảng 2,5 tỷ USD chip sang Trung Quốc qua một công ty vỏ bọc ở khu vực này.

Cửa thứ ba thậm chí hợp pháp. CNBC cho hay, quy định của Mỹ chỉ kiểm soát con chip vật lý, nên doanh nghiệp Trung Quốc vẫn có thể thuê năng lực tính toán tại các trung tâm dữ liệu Đông Nam Á. Dự luật bịt lỗ hổng này qua Hạ viện từ tháng 1 nhưng vẫn nằm chờ ở Thượng viện.

Ván cờ Megaspeed

Megaspeed ra đời đúng tại giao điểm ấy. Năm 2023, vài tháng sau lệnh hạn chế chip AI diện rộng của Mỹ, công ty được tách từ hãng game 7Road của Trung Quốc, qua tay một pháp nhân mang tên Huang Le Ltd rồi được bán cho một công ty vỏ bọc tại Singapore. Chỉ vài ngày sau thương vụ, Megaspeed trở thành Đối tác đám mây chính thức của Nvidia, tư cách được ưu tiên tiếp cận chip, theo phân tích của nhật báo Bloomberg.

Jensen Huang và Alice Huang tại buổi họp mặt ở quán bar Đài Bắc. Ảnh: Axios

Từ đó, tổng lượng hàng Megaspeed nhập khẩu lên tới hơn 1.000 lần số tiền mặt công ty có năm 2023, riêng sản phẩm Nvidia vượt 4,6 tỷ USD, và cho Alibaba thuê năng lực tính toán. Theo NYT, cuối năm 2024, một quan chức Bộ Thương mại Mỹ thấy thiết bị Nvidia vẫn nằm nguyên trong thùng tại trung tâm dữ liệu của Megaspeed ở Malaysia.

Người đứng sau là Huang Le, hay Alice Huang, cựu phóng viên truyền hình từng làm việc ở ngân hàng và quỹ đầu tư tại Thượng Hải. Một bản ghi nhớ tối mật được soạn vào mùa xuân năm nay cho rằng bà được MSS tuyển mộ để tiếp cận Jensen Huang, nhằm tìm hiểu chip AI của Mỹ và có thể thuyết phục Nvidia bán dòng chip tiên tiến nhất cho Trung Quốc. Cuộc giám sát điện tử phát hiện bà liên lạc với ông Huang, nhưng ông Trump, được báo cáo từ khoảng một năm trước, không hành động, một phần vì e ngại ảnh hưởng doanh số Nvidia, NYT phân tích.

Giữa tháng 11/2025, Nvidia tuyên bố mọi con chip bán cho Megaspeed đều ở đúng chỗ, nhưng theo hồ sơ thương mại Bloomberg phân tích, số liệu hãng báo cáo cho chính phủ Mỹ thiếu khoảng 50.000 chip, trị giá hàng tỷ USD. Tổng cố vấn pháp lý của Nvidia từng gọi cho quan chức phụ trách kiểm soát xuất khẩu để hỏi về việc Singapore tạm giữ Alice Huang, và sau đó nói với Nhà Trắng rằng hãng đã ngừng làm ăn với Megaspeed. Đến nay, Megaspeed vẫn là đối tác chính thức của Nvidia.

Ngày 29/10, Jensen Huang vẫn khẳng định mọi tương tác với Alice Huang đều "hoàn toàn bình thường". Mười ngày sau, ông viết thư xin lỗi.

Đến nay, chưa có báo cáo nào cho thấy Jensen Huang chia sẻ bí mật của Nvidia, hay mối quan hệ này ảnh hưởng đến quyết định chính sách. Cáo buộc gián điệp vẫn là đánh giá của tình báo Mỹ, chưa có cáo trạng, Bắc Kinh bác bỏ và Megaspeed phủ nhận mọi sai phạm. Theo ông Trump, Cục Điều tra Liên bang (FBI - Federal Bureau of Investigation) đang vào cuộc, còn hội đồng quản trị Nvidia khẳng định chưa có lý do để tin bí mật công ty hay an ninh quốc gia bị xâm phạm.