DATC được mở rộng cơ chế mua, xử lý nợ và tái cơ cấu doanh nghiệp

Trụ sở Công ty TNHH MTV Mua bán nợ Việt Nam (DATC). Ảnh minh họa: Chinhphu.vn

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 358/2026/NĐ-CP ngày 15/9/2026 quy định về cơ chế hoạt động và quản lý tài chính của Công ty TNHH MTV Mua bán nợ Việt Nam (DATC).

Theo Nghị định, DATC là công cụ của Chính phủ hỗ trợ cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước và các thành phần kinh tế khác thông qua hoạt động tiếp nhận, mua, xử lý nợ và tài sản theo chỉ định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Bên cạnh nhiệm vụ được giao, DATC được mua và xử lý các khoản nợ, tài sản theo cơ chế thị trường, trên nguyên tắc bảo toàn và phát triển vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

7 nhóm hoạt động kinh doanh của DATC

Nghị định 358/2026/NĐ-CP xác định 7 nhóm ngành nghề, hoạt động kinh doanh chính của DATC.

Trước hết, DATC thực hiện tiếp nhận và xử lý nợ, tài sản theo quy định của pháp luật về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tổ chức tín dụng, trong đó có đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cổ phần hóa.

DATC cũng được tiếp nhận, xử lý theo chỉ định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đối với các khoản nợ phải thu và tài sản, bao gồm tài sản tồn đọng, tài sản gắn với xử lý nợ, để tiếp tục đầu tư, khai thác hoặc xử lý, thu hồi vốn cho Nhà nước.

Đối với hoạt động mua nợ, DATC được mua và xử lý các khoản nợ, tài sản, bao gồm cả dự án cần hỗ trợ xử lý nợ để tiếp tục đầu tư, khai thác theo chỉ định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Công ty cũng được mua, xử lý các khoản nợ và tài sản của doanh nghiệp nhà nước và các thành phần kinh tế khác.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là tái cơ cấu doanh nghiệp thông qua hoạt động mua, bán, xử lý nợ và tài sản.

DATC được quản lý, đầu tư, khai thác và kinh doanh tài sản; kinh doanh bất động sản gắn với hoạt động xử lý nợ và tài sản tiếp nhận trong một số trường hợp nhất định.

Các trường hợp này gồm bất động sản là tài sản bảo đảm của khoản nợ DATC mua hoặc tiếp nhận; tài sản nhận để cấn trừ nợ; tài sản được mua, tiếp nhận theo chỉ định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và phải tuân thủ quy định của pháp luật.

Ngoài ra, DATC được mua, quản lý, nhận chuyển giao nghĩa vụ nợ, xử lý nợ và tài sản có nguồn gốc từ Chính phủ, Nhà nước. Phạm vi này bao gồm nợ, tài sản hình thành từ vốn vay ODA, vốn vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ và vốn vay được Chính phủ bảo lãnh theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Công ty đồng thời được quản lý, khai thác tài sản công; tư vấn xử lý nợ, tài sản, mua bán, sáp nhập và tái cơ cấu doanh nghiệp.

DATC cũng có thể thực hiện các dịch vụ thẩm định giá, quản lý nợ và tài sản khi đáp ứng đầy đủ điều kiện hoạt động theo quy định của pháp luật.

Vốn điều lệ gắn với nhu cầu đầu tư và quy mô kinh doanh

Nghị định mới quy định DATC xác định nhu cầu bổ sung vốn điều lệ theo pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đồng thời căn cứ vào nhu cầu đầu tư dự án và quy mô hoạt động kinh doanh.

Đối với các dự án đầu tư, việc xác định nhu cầu vốn xem xét cả những dự án hình thành từ việc cấn trừ nợ bằng tài sản, dự án bất động sản đã mua hoặc tiếp nhận theo chỉ định và được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc quyết định chủ trương đầu tư.

Đối với nhu cầu vốn phục vụ hoạt động kinh doanh, Nghị định đưa ra phương pháp xác định trên cơ sở doanh thu kế hoạch bình quân, vòng quay vốn lưu động bình quân năm và vốn đầu tư của chủ sở hữu.

Trong đó, doanh thu kế hoạch bình quân được tính theo chỉ tiêu doanh thu kế hoạch bình quân của 5 năm kể từ năm xác định điều chỉnh vốn điều lệ.

Vòng quay vốn lưu động bình quân năm được tính từ tổng giá trị vòng quay vốn lưu động của 5 năm liền kề trước năm xác định điều chỉnh vốn điều lệ chia cho 5.

Vốn đầu tư của chủ sở hữu được xác định theo số dư cuối năm tại mã số 411 - “Vốn đầu tư của chủ sở hữu” trên Báo cáo tình hình tài chính của năm liền kề trước năm xác định điều chỉnh vốn điều lệ.

Cho phép phân bổ doanh thu, chi phí khi bán nợ trả chậm

Về quản lý tài chính, DATC ghi nhận doanh thu, chi phí từ hoạt động mua, xử lý nợ và tài sản theo toàn bộ nguồn thu và các khoản chi phí phát sinh trong quá trình mua, xử lý nợ và tài sản tương ứng với từng phương thức xử lý.

DATC thực hiện trích lập và sử dụng các khoản dự phòng theo quy định áp dụng đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Riêng các khoản nợ phát sinh từ hoạt động mua, bán, xử lý nợ và tái cơ cấu doanh nghiệp, thời gian quá hạn và giá trị quá hạn thanh toán được xác định căn cứ vào thời điểm chuyển giao quyền chủ nợ cho DATC hoặc theo cam kết trả nợ gần nhất của bên nợ, phù hợp với phương án xử lý khoản nợ đã mua.

DATC được quyết định mức trích lập dự phòng hằng năm dựa trên khả năng thu hồi nợ tại năm trích lập. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải bảo đảm trích đủ 100% phần giá mua nợ còn lại trong thời gian không quá 5 năm kể từ thời điểm khoản nợ bị quá hạn theo quy định.

Một điểm đáng chú ý, DATC được hạch toán, phân bổ doanh thu và chi phí đối với trường hợp bán nợ trả chậm và thu hồi nợ nhiều lần.

Có hiệu lực từ ngày 30/10/2026

Nghị định 358/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 30/10/2026, đồng thời bãi bỏ Nghị định số 129/2020/NĐ-CP ngày 27/10/2020 của Chính phủ về chức năng, nhiệm vụ và cơ chế hoạt động của DATC.

Đối với các phương án mua, xử lý nợ, tài sản đã được phê duyệt trước ngày 30/10/2026, DATC được lựa chọn tiếp tục thực hiện theo phương án đã được phê duyệt hoặc sửa đổi, bổ sung phương án để áp dụng theo Nghị định mới.

Các khoản chi phí phát sinh trước ngày 30/10/2026 khi DATC thực hiện nhiệm vụ theo chỉ định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ được hạch toán vào chi phí của doanh nghiệp.