Đây là nguyên nhân vì sao mâm cỗ Tết của người Việt không thể thiếu gà luộc nguyên con

Vì sao mâm cỗ Tết của người Việt không thể thiếu gà luộc nguyên con

Theo tín ngưỡng của người Việt, mâm cỗ Tết không chỉ là một bữa ăn thịnh soạn mà còn là nghi lễ để bày tỏ lòng thành kính với tổ tiên. Trong đó, con gà luộc vàng óng, nguyên con đóng vai trò là "linh hồn", là vật phẩm quan trọng nhất trên bàn thờ đêm Giao thừa và mâm cỗ ba ngày Tết.

Người Việt quan niệm "đầu xuôi đuôi lọt". Việc để nguyên con gà khi cúng thể hiện sự chỉnh chu, cung kính và trọn vẹn. Nếu gà được chặt nhỏ trước khi cúng, nó sẽ mất đi hình dáng uy nghi và bị coi là thiếu sự thành kính đối với thần linh và gia tiên.

Theo tín ngưỡng dân gian, gà trống tượng trưng cho sự khởi đầu của ánh sáng và ngày mới; tiếng gáy báo hiệu mặt trời lên, xua đuổi tà khí và mang lại sự bình an cho gia đình.

Để thể hiện sự tôn kính tối đa, gà phải được để nguyên con kèm lòng mề, tiết và mỏ ngậm một bông hồng, da gà vàng óng, dáng uy nghiêm. Hình ảnh gà trống ngậm bông hoa hồng đỏ còn mang ý nghĩa cầu mong một năm mới rạng rỡ, may mắn.

Theo nghi lễ, gà có thể quay đầu ra cửa ngoài trời để đón quan và chứng giám, hoặc hướng đầu về bát hương khi ở bàn thờ, thể hiện sự sẵn sàng chầu tổ tiên.

Việc cúng gà trống vào đêm Giao thừa là để nhờ gà "gọi mặt trời", đánh thức mùa xuân và mang lại ánh sáng, hơi ấm cho cả năm mới.

Việc để nguyên con gà khi cúng thể hiện sự chỉnh chu, cung kính và trọn vẹn của người Việt với tổ tiên. Ảnh minh họa: TL

Trong văn hóa Á Đông, gà trống được coi là con vật có 5 đức tính quý báu mà con người hướng tới:

Văn (Văn đức): Mào gà đỏ tựa như mũ quan, tượng trưng cho học vấn, trí tuệ.

Võ (Võ đức): Cựa gà là vũ khí sắc bén, dáng đi oai vệ, tượng trưng cho sức mạnh.

Dũng (Dũng đức): Khi gặp kẻ thù luôn dũng cảm chiến đấu đến cùng.

Nhân (Nhân đức): Khi tìm thấy mồi luôn gọi bầy đàn đến ăn chung, không ăn một mình.

Tín (Tín đức): Luôn gáy đúng giờ, báo thức không bao giờ sai hẹn.

Màu vàng của da gà sau khi luộc khéo léo được ví như "vàng mười":

Trong quan niệm phương Đông, màu vàng tượng trưng cho hành Thổ (trung tâm), mang lại sự ổn định và thịnh vượng.

Một con gà vàng óng, căng mọng trên mâm cỗ được tin là sẽ mang lại tài lộc và sự giàu sang cho gia chủ trong năm mới.

Vì thế, gà luộc nguyên con, không chỉ là món ăn ngày Tết, mà đã trở thành biểu tượng quen thuộc của văn hóa cúng lễ tại Việt Nam.

Cách luộc gà cúng nguyên con

Nguyên liệu:

Gà: 1 con (khoảng 2.5kg).

Gừng lớn: 1 củ.

Hành khô: 3 củ (hành tím).

Muối hạt: 1 ít.

Rượu trắng: 1 ít.

Gà luộc nguyên con, không chỉ là món ăn ngày Tết, mà đã trở thành biểu tượng quen thuộc của văn hóa cúng lễ tại Việt Nam. Ảnh minh họa: TL

Cách chế biến gà cúng nguyên con

Làm sạch gà

Gà nguyên con sau khi sơ chế vặt lông và mổ bụng xong thì cần rửa lại da gà thật kĩ lưỡng. Chú ý làm sạch các mảnh da vàng và lông tơ ở vùng cánh, kẽ đùi, mào gà, mỏ và lỗ mũi, đảm bảo bên ngoài con gà được làm sạch hoàn toàn.

Sau đó dùng muối hạt, 1 ít gừng đập giập và 1/2 chén rượu trắng để chà xát quanh thân con gà rồi đem rửa lại một lần nữa cho thật sạch rồi để ráo nước.

Nếu bạn muốn gà lên màu đẹp và đều hơn thì sau khi rửa gà với muối, có thể dùng khoảng 1/2 muỗng canh bột dành dành chà lên da gà rồi để ướp 10 - 15 phút, sau đó rửa lại cho hết bột.

Luộc gà

Bắc nồi luộc gà lên bếp, cho nước vào 2/3 nồi, cắt nhỏ hành khô (hành tím) và gừng cho vào nồi, cho thêm 2 muỗng canh rượu trắng và 1 muỗng cà phê muối ăn vào nồi, đun sôi.

Nếu tận dụng nước luộc gà để nấu miến hay hầm nước dùng thì không cần cho gừng và rượu trắng vào nước luộc.

Khi thấy nước bắt đầu bốc khói thì thả gà vào nồi, đảm bảo sao cho nước trong nồi ngập hết mình con gà và da gà không bị dính đáy nồi. Đun cho đến khi nước sôi thì tiến hành hớt bọt sạch sẽ. Khi nước sôi bùng thì tắt bếp và để ủ gà.

Gà sau khi ủ đủ thời gian thì vớt ra, ngâm ngay vào thau nước đá lạnh trong 3 - 5 phút để da gà săn lại rồi vớt ra cho ráo nước là xong.

Lưu ý:

Khi luộc gà, nên chú ý để cho đầu gà chìm hẳn trong nước, không để đầu gà ngoi lên khỏi mặt nước để tránh sau khi luộc đầu sẽ bị đen.

Để kiểm tra gà đã chín hay chưa thì dùng đũa hoặc que xiên vào phần thịt dày nhất ở đùi, nếu thấy nước trong chảy ra thì gà đã chín. Ngược lại, nếu gà chảy nước đỏ hồng hay không xiên được thì hãy để ủ gà thêm cho gà chín.

Mẹo luộc gà nguyên con không bị rách da

Đối với gà non, dưới 2kg (1 - 1.5kg): Sau khi nước sôi bùng thì luộc gà thêm 2 - 3 phút rồi tắt bếp, đậy nắp ủ gà trong khoảng 15 -20 phút.

Đối với gà khoảng 2kg đến dưới 3kg: Sau khi nước sôi bùng thì để luộc gà thêm 3 phút, sau đó tắt bếp, đậy nắp ủ gà trong 30 - 35 phút.

Đối với gà già hay gà trên 3kg: Luộc thêm 4 - 5 phút, tính từ lúc nước sôi bùng, sau đó tắt bếp và để ủ gà trong 40 phút.