Đẩy mạnh xuất khẩu lao động ở các xã miền núi

Lao động tìm hiểu về xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc tại Ngày hội việc làm trên địa bàn huyện Tương Dương (cũ).

Dám đi, dám thay đổi

Xã Chiêu Lưu cách trung tâm tỉnh Nghệ An hơn 200km về phía Tây Bắc, dân cư chủ yếu là đồng bào Thái và Khơ Mú, sinh sống rải rác giữa những triền núi, con suối. Do thu nhập của người dân phần lớn dựa vào nương rẫy, cho nên Chiêu Lưu từng là xã nghèo, với tỷ lệ hộ nghèo gần 70%. Tuy nhiên, những năm gần đây, Chiêu Lưu đã thật sự thay da đổi thịt với sự xuất hiện của nhiều ngôi nhà kiên cố, khang trang.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Chiêu Lưu Lô Văn Thái, thu nhập bình quân của người dân được cải thiện theo từng năm, tỷ lệ hộ nghèo hiện còn khoảng 36%. Bước ngoặt giảm nghèo đến khi người dân mạnh dạn đi xuất khẩu lao động.

Trong ngôi nhà đầy đủ tiện nghi ở bản Khe Nằn, chị Vi Thị Hoài cho biết, năm 2016, gia đình chị quyết định vay 100 triệu đồng để cho anh Den (chồng chị Hoài) đi xuất khẩu lao động tại Hàn Quốc. Nhờ cần cù lao động, anh gửi tiền về trả hết nợ. Năm 2019, anh chị xây được ngôi nhà này: “Từ ngày chồng đi xuất khẩu lao động ở Hàn Quốc, hằng tháng, anh ấy đều đặn gửi tiền về. Nếu ở nhà làm rẫy như trước thì lo được cái ăn cho các con cũng khó”. Cùng bản Khe Nằn, các anh Vi Văn May, Lương Thanh Bằng đang làm việc ở Đài Loan (Trung Quốc); anh Vi Văn Den làm việc tại Hàn Quốc nhiều năm nay, là các hộ có kinh tế khá giả…

Chi phí đi khoảng 120-130 triệu đồng, là số tiền rất lớn đối với người dân miền núi, nên khi xã mới vận động người dân đi xuất khẩu lao động, họ sợ rủi ro, sợ nợ nần. Để dân hiểu, xã cùng các doanh nghiệp tổ chức nhiều buổi tuyên truyền, phổ biến chính sách của Nhà nước về hỗ trợ người đi xuất khẩu lao động, cung cấp thông tin về các thị trường. Không chỉ tuyên truyền tập trung, cán bộ xã còn đến tận các hộ dân để giải thích, thuyết phục, lấy thí dụ thực tế về những trường hợp đi xuất khẩu lao động giờ về xây được nhà to, kinh tế khá giả. Đến nay, địa bàn xã có hàng trăm lượt người đi xuất khẩu lao động theo diện hợp đồng có thời hạn. Riêng năm 2025, có 274 lao động của xã đang làm việc ở Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản…

Tại vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, tuy còn không ít khó khăn, nhưng cuộc sống bà con tộc người Đan Lai đã thay đổi đáng mừng. Nhiều người đã vượt khỏi rừng sâu, đi lao động ở nước ngoài, điển hình như chị La Thị Sài ở bản Cò Phạt, xã Môn Sơn. Năm 2016, sau thời gian đào tạo xong kỹ năng giao tiếp, công việc, chị gác lại nỗi nhớ chồng, con, bắt đầu công cuộc mưu sinh ở Saudi Arabia. Do kinh phí đi xuất khẩu lao động được công ty trừ dần vào lương, nên mỗi tháng chị nhận được 9 triệu đồng gửi về cho bố mẹ. Đây là một số tiền rất lớn đối với người Đan Lai.

Ông Vi Văn Bạch, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Môn Sơn cho hay, đến nay, xã Môn Sơn có 351 người đi xuất khẩu lao động; trong đó có bốn người Đan Lai ở bản Búng và bản Cò Phạt. Tuy còn khiêm tốn, song đây là tín hiệu rất đáng mừng đối với sự phát triển của cộng đồng người Đan Lai...

Nâng cao trình độ tay nghề, ngoại ngữ

Thông tin từ Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An cho biết, công tác giải quyết việc làm, đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tiếp tục được triển khai thực hiện có hiệu quả, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động đúng hướng. Chất lượng lao động từng bước được nâng lên, tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 66,4% năm 2021 lên 71,5% năm 2025.

Giai đoạn 2021-2025 đã có 98.427 lao động tỉnh Nghệ An đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng. Bình quân mỗi năm gần 20.000 lao động, vượt kế hoạch đề ra, chiếm 42,6% tổng số lao động được giải quyết việc làm. Lao động tập trung chủ yếu ở các nước, vùng lãnh thổ như: Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Nhật Bản, khu vực Trung Đông, khu vực Đông Âu... Tổng số lao động của tỉnh đang làm việc ở nước ngoài là hơn 95.000 người, nguồn thu nhập do người lao động đi làm việc ở nước ngoài chuyển về tỉnh ước đạt 752 triệu USD/năm. Nhiều người sau khi về nước có tay nghề tốt, tiếp tục vào làm việc tại các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài tại địa bàn tỉnh hoặc mở xưởng sản xuất do mình làm chủ…

Theo tính toán, giai đoạn 2026-2030, bình quân mỗi năm tỉnh Nghệ An có khoảng 36.000-40.000 người bước vào độ tuổi lao động. Con số này chưa kể số lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài trở về, sinh viên tốt nghiệp chưa có việc làm, lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp, thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an... Địa phương đặt mục tiêu đưa 80.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài trong giai đoạn này. Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An Nguyễn Viết Hưng cho biết, hoạt động đưa người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài được xem là một trong những giải pháp quan trọng trong công tác giải quyết việc làm, xóa đói, giảm nghèo nhanh và bền vững.

“Thời gian tới, ngành nội vụ tỉnh tiếp tục tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các chính sách của Trung ương, của tỉnh về hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho người lao động; chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh phối hợp các doanh nghiệp, địa phương tổ chức nhiều phiên giao dịch lưu động tại các xã nhằm tăng cường kết nối cung-cầu lao động, nhất là miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số”, ông Hưng nhấn mạnh.

Trong 5 năm vừa qua, Trung tâm Dịch vụ việc làm Nghệ An giới thiệu và cung ứng 4.594 người đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, tăng 168% so với giai đoạn 2016-2020; trong đó có 709 người là lao động thuộc huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn (tăng 48% so với giai đoạn 2016-2020).

Liên quan chính sách hỗ trợ, ông Hoàng Sơn Lam, Phó Giám đốc Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Nghệ An cho biết, mỗi năm ngân hàng cho vay với hàng trăm lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, đồng thời nhận ký quỹ cho gần 1.000 lao động đi làm việc theo diện EPS tại Hàn Quốc với số tiền gần 100 tỷ đồng/năm. Tính từ năm 2004 đến nay, có hơn 11.000 lao động được hỗ trợ theo Chương trình vay vốn đi lao động có thời hạn ở nước ngoài theo hợp đồng.

TRẦN TRUNG HIẾU