Để đất nước trường tồn, cội gốc là vun bồi sự học, nuôi dưỡng hiền tài

Tối 13/11, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - Quốc học Việt Nam được tổ chức trọng thể.

Dự và phát biểu tại buổi Lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc lại dấu mốc lịch sử gần 1.000 năm trước, giữa những năm tháng gây dựng nền tự chủ của Đại Việt, cha ông ta đã sớm thấu hiểu quốc gia muốn hưng thịnh phải đề cao sự học. 

Nhấn mạnh ý nghĩa của Lễ kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám - chiếc nôi của nền Quốc học Việt Nam, ông bày tỏ lòng thành kính tri ân các bậc tiền nhân khai mở đạo học, các thế hệ nhà giáo bền bỉ thắp sáng tri thức cùng những người đã đem tài trí phụng sự đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: BTC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, kế thừa mạch nguồn dân tộc, trách nhiệm hôm nay là mở rộng cánh cửa học tập cho mọi người dân, đồng thời tạo môi trường rộng mở để người có tài, có đức thỏa sức cống hiến vì cuộc sống ấm no và hạnh phúc của nhân dân.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, tầm nhìn vượt thời gian của các bậc tiền nhân từ ngàn năm trước khi lập Quốc Tử Giám đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc.

"Muốn đất nước trường tồn, tự chủ và vươn tầm thế giới, cội gốc muôn đời vẫn là vun bồi sự học, nuôi dưỡng hiền tài, tài năng được giao trọng trách và trước hết là lòng cống hiến. Sức mạnh của dân tộc không chỉ đo bằng quy mô kinh tế hay tiềm lực quốc phòng mà trước hết phải định hình bởi chiều sâu văn hóa, trí tuệ, bản lĩnh và phẩm giá con người cùng khát vọng vươn lên", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tài năng và đạo đức làm hai nguyên tắc song hành

Ôn lại truyền thống lịch sử, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn lại sự kiện năm 1484, trên tấm bia ghi danh người đỗ khoa thi 1442, Thân Nhân Trung đã hạ đục câu chữ đi cùng năm tháng: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia".

Nhưng trong bia ấy không chỉ ghi chép vinh quang mà cả những lời rèn giũa danh tiết kẻ sĩ, phê phán thói hư, tham lam, sa ngã. Các bậc tiền nhân đã tạc tên lên đá kiên cố không chỉ vinh danh cá nhân mà còn để ngăn ngừa cái xấu, buộc trách nhiệm, đạo đức lên vai người gánh vác việc nước.

Bởi vậy, 82 bia tiến sĩ - Bảo vật quốc gia, Di sản tư liệu thế giới - mãi mãi là minh chứng vượt thời gian cho triết lý sâu sắc của tiền nhân: đặt tài năng và đạo đức làm hai nguyên tắc song hành để bồi đắp nguyên khí quốc gia.

Đề cập đến bối cảnh mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ khi trí tuệ nhân tạo có thể đưa ra câu trả lời chỉ trong vài giây, giá trị của nhà trường không còn dừng ở việc truyền thụ tri thức sẵn có mà nằm ở chỗ rèn luyện cho người học có khả năng tư duy độc lập, có nhân cách tốt và khát vọng vươn lên.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước phân tích năng lực tự chủ của một dân tộc được hun đúc từ những con người biết tiếp thu tinh hoa tri thức của nhân loại, biết làm chủ công nghệ hiện đại và tự tìm ra lời giải cho những bài toán thực tiễn của Việt Nam. Tài năng cá nhân không chỉ tỏa sáng trong các công trình khoa học lớn mà còn bộc lộ qua những sáng kiến cải tiến của người lao động hay một giải pháp tháo gỡ việc khó ở cấp cơ sở. Vì vậy, việc phát hiện và bồi dưỡng nhân tài phải được tiến hành từ sớm thông qua chính những trải nghiệm, đánh giá và thử thách trong thực tế.

"Trọng dụng nhân tài không chỉ dừng ở lời nói mà phải bắt đầu từ những nhiệm vụ cụ thể mà đất nước, nhân dân đang cần. Một khi đã tin cậy giao việc, phải kiên quyết giao quyền để đảm bảo nguồn lực và đánh giá công bằng bằng chính hiệu quả công việc và nhiệm vụ được giao. Chỉ khi người có năng lực được trọng dụng và có đủ điều kiện để theo đuổi đến cùng mục tiêu thì sự chủ động, sáng tạo của người lao động mới phát huy cao độ, trở thành nguồn năng lượng bứt phá đưa đất nước vươn mình", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Ba nhiệm vụ trọng tâm

Để tiếp nối những giá trị trường tồn của Quốc Tử Giám, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tập trung thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm mang tính chiến lược.

Thứ nhất là bảo tồn di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám và đưa tinh thần, sức sống của di sản hiện diện sinh động trong đời sống học đường. Mọi nỗ lực trùng tu, tôn tạo phải đứng vững trên nền tảng nghiên cứu khoa học, nghiêm cẩn, tôn trọng tuyệt đối tính nguyên tắc của hiện vật gốc, nét kiến trúc cổ kính và không gian lịch sử thiêng liêng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Tầm nhìn vượt thời gian của các bậc tiền nhân từ ngàn năm trước, khi lập Quốc Tử Giám đến nay vẫn còn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Ảnh: BTC

Thứ hai là mở rộng bình đẳng cơ hội học tập, giải phóng sức sáng tạo cho nhà giáo và xây dựng văn hóa học tập suốt đời. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu dành sự ưu tiên đặc biệt cho vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đảm bảo mọi trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và học sinh khuyết tật đều được học tập đến nơi đến chốn...

Thứ ba là chủ động tìm kiếm, trọng dụng nhân tài ở tất cả các cấp từ chính những bài toán cấp thiết của từng địa phương và của quốc gia; mở rộng cánh cửa chiêu hiền đãi sĩ từ muôn nơi, bao gồm cả cộng đồng trí thức người Việt Nam ở nước ngoài và những người nước ngoài.

"Một Thủ đô phát triển không chỉ bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà trước hết phải bằng chiều sâu của văn hóa và trí tuệ. Khi những mô hình quản trị, những cách làm hay và hiệu quả của Hà Nội được đúc rút, nhân rộng để các địa phương trên cả nước cùng vận dụng, khi ấy Thủ đô Hà Nội mới thực sự xứng danh là trung tâm hội tụ, lan tỏa và kết tinh nguyên khí trí tuệ của cả dân tộc Việt Nam", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Hướng tới cột mốc năm 2076 khi Quốc Tử Giám tròn 1.000 năm tuổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định chúng ta sẽ trao truyền cho các thế hệ mai sau không chỉ một di sản nghìn năm nguyên vẹn mà cả những giá trị tư tưởng, khát vọng hiền tài và đạo học luôn tỏa sáng, trở thành nguồn lực tinh thần quý báu soi đường cho dân tộc Việt Nam tiến bước sánh vai cùng các cường quốc năm châu.