Để pháp luật 'bén rễ, ăn sâu' trong đời sống tín ngưỡng, tôn giáo của người dân

Một đạo luật tốt chỉ phát huy hiệu quả khi được xã hội hiểu đúng

Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 với nhiều thay đổi liên quan trực tiếp đến người dân, tổ chức tôn giáo và chính quyền địa phương. Bên cạnh những điều luật liên quan đến bốn nhóm chính sách lớn: Khuôn khổ pháp lý cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng; Phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo; Bổ sung, hoàn thiện một số biện pháp quản lý nhà nước; Đơn giản hóa thủ tục hành chính và chuyển đổi số, thì luật cũng đặt ra yêu cầu đưa luật vào cuộc sống bằng đối thoại và hiểu biết.

Một đạo luật tốt chỉ phát huy hiệu quả khi được xã hội hiểu đúng. Với lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, yêu cầu này càng quan trọng vì quy định pháp luật tác động trực tiếp đến niềm tin, sinh hoạt cộng đồng, di sản văn hóa và nhiều mối quan hệ xã hội nhạy cảm. Tuyên truyền cần theo từng nhóm đối tượng: tổ chức tôn giáo cần nắm rõ quyền, nghĩa vụ và thủ tục mới; cán bộ cơ sở cần kỹ năng áp dụng pháp luật, xác định đúng thẩm quyền và đối thoại; người dân cần thông tin ngắn gọn về quyền, hành vi bị nghiêm cấm và cách bảo vệ quyền khi bị xâm phạm.

Để chuẩn bị cho Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, Ban Tôn giáo Chính phủ (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) đã tổ chức nhiều hội nghị tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật liên quan đến tôn giáo.

Đơn cử, ngày 9/7/2026, Ban Tôn giáo Chính phủ phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật liên quan đến tôn giáo cho chức sắc, chức việc, tu sĩ Công giáo trên địa bàn tỉnh. Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Tiến Trọng, Phó Trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ khẳng định, Công giáo Việt Nam là một bộ phận quan trọng của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Trong quá trình phát triển đất nước, đồng bào Công giáo cả nước đã tích cực đóng góp nguồn lực, đồng hành cùng chính quyền các cấp, tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo, hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn và đóng góp tích cực vào các phong trào thi đua yêu nước.

“Đại hội XIII đặt ra yêu cầu “tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo sinh hoạt đúng quy định của pháp luật; chủ động giúp đỡ, giải quyết các nhu cầu hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng, tâm linh của quần chúng”, đồng thời nhấn mạnh đấu tranh với các hành vi lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo. Trên cơ sở đó, Đại hội XIV phát triển theo hướng kết hợp chặt chẽ giữa quản lý, hỗ trợ và phát huy, thể hiện ở việc “bảo đảm cho các tổ chức tôn giáo hoạt động theo quy định của pháp luật và hiến chương, điều lệ được Nhà nước công nhận”, đồng thời “tăng cường, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thực hiện tốt các chính sách dân tộc, tôn giáo” và “hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo”. (Trích bài viết “Tư duy mới của Đảng ta về tín ngưỡng, tôn giáo trong kỷ nguyên mới” của Thượng tá, ThS Trịnh Anh Tuấn, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng)

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo được Quốc hội thông qua tháng 4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, cùng các quy định liên quan đến tôn giáo có nhiều điều chỉnh nhằm phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Để chính sách đi vào cuộc sống, pháp luật được triển khai thống nhất, hiệu quả, việc kịp thời tuyên truyền, phổ biến, cập nhật các quy định mới cho chức sắc, chức việc, tu sĩ là yêu cầu cần thiết. Thông qua đó, các chức sắc, chức việc, tu sĩ và cán bộ làm công tác tôn giáo ở cơ sở được nâng cao nhận thức, nắm bắt đầy đủ các quy định mới, góp phần tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền và các tổ chức tôn giáo trong quá trình thực hiện chính sách, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo chính đáng của người dân.

Ngày 6 - 7/5/2026, tại tỉnh Điện Biên, Ban Tôn giáo Chính phủ tổ chức Hội nghị hướng dẫn hoạt động đạo Tin Lành theo quy định của pháp luật đối với Hội thánh Truyền giảng Phúc âm Việt Nam. Bà Thiều Thị Hương, Trưởng phòng Tin Lành, Ban Tôn giáo Chính phủ thông tin: Trong những năm gần đây, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo ngày càng được hoàn thiện, tạo điều kiện để các tôn giáo nói chung và đạo Tin Lành nói riêng sinh hoạt tôn giáo bình thường theo quy định của pháp luật, góp phần giúp đồng bào các tôn giáo yên tâm sống đạo, giữ đạo, hành đạo trong lòng dân tộc, phát huy các giá trị nhân văn sâu sắc của tôn giáo trong đời sống kinh tế, xã hội hiện đại.

Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 với nhiều thay đổi liên quan trực tiếp đến người dân, tổ chức tôn giáo và chính quyền địa phương. Nguồn hình minh họa: Bộ Dân tộc và Tôn giáo

“Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) đã được Quốc hội khóa XVI thông qua và sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Luật tiếp tục kế thừa, hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân; đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới phù hợp với thực tiễn hiện nay như hoạt động tôn giáo trên không gian mạng, cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường chuyển đổi số trong lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để các tổ chức tôn giáo chủ động hơn trong quản lý và điều hành hoạt động nội bộ. Đề nghị các đại biểu sau Hội nghị này tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn, giải thích để tín đồ thuộc tổ chức mình hiểu và thực hiện đúng quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo; chủ động phối hợp với chính quyền các cấp trong quá trình sinh hoạt tôn giáo tại địa phương. Đồng thời, nâng cao tinh thần cảnh giác, góp phần đấu tranh, ngăn chặn các hoạt động lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật, xâm hại đạo đức xã hội và ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc”, theo bà Thiều Thị Hương.

Trong công tác tín ngưỡng, tôn giáo, kỹ năng, nghiệp vụ chuyên sâu về tôn giáo của đội ngũ cán bộ, công chức rất quan trọng, trong nhiều trường hợp có ảnh hưởng đến kết quả tuyên truyền chính sách pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo cho các cộng đồng tôn giáo. Vì thế, việc tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ chuyên sâu về công tác cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo rất được Ban Tôn giáo Chính phủ coi trọng.

Ngày 15/6/2026, Ban Tôn giáo Chính phủ phối hợp với Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ chuyên sâu về công tác Công giáo cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo. Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh công tác tín ngưỡng, tôn giáo đang đứng trước nhiều yêu cầu mới.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Tiến Trọng, Phó Trưởng ban Ban Tôn giáo Chính phủ cho biết, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và quá trình chuyển giao thế hệ cán bộ làm công tác tôn giáo đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở. Trong bối cảnh Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, lãnh đạo Ban Tôn giáo Chính phủ nhấn mạnh về vai trò của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác tôn giáo: “Công tác tôn giáo trước hết là công tác vận động quần chúng. Bên cạnh việc nắm vững quy định của pháp luật, cán bộ làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo cần không ngừng nâng cao hiểu biết về giáo lý, giáo luật, văn hóa tôn giáo và đời sống của đồng bào có đạo; qua đó xây dựng sự đồng thuận, tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa chính quyền với các tổ chức tôn giáo và tín đồ”.

Tổ chức tốt việc thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026

Khi một đạo luật mới được ban hành, thách thức lớn nhất không chỉ là “biết luật mới”, mà là tổ chức thi hành để mỗi quyền, mỗi thủ tục và mỗi trách nhiệm được thực hiện thống nhất, minh bạch. Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 cũng không là ngoại lệ. Hiện nay, Bộ Dân tộc và Tôn giáo hiện đang chủ trì xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026, dự kiến Nghị định sẽ được ban hành vào tháng 11/2026 và có hiệu lực cùng với Luật vào đầu năm 2027.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 và tổ chức nhiều hội nghị lấy ý kiến xây dựng nghị định.(Nguồn ảnh: Bộ Dân tộc và Tôn giáo)

Ngày 9/7/2026, tại Hội thảo xin ý kiến về hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên không gian mạng và hoạt động tín ngưỡng ngoài cơ sở tín ngưỡng, Thứ trưởng Nguyễn Hải Trung, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết, việc xây dựng Nghị định hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo là có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đồng thời cũng là nhiệm vụ khó. “Luật có đi vào cuộc sống được hay không phụ thuộc hoàn toàn vào tính chi tiết, cụ thể của Nghị định này. Nếu không quy định rõ ràng, Luật sẽ có nguy cơ bị vô hiệu hóa trên thực tế”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Ngày 16/9/2026, tại Hội nghị phản biện xã hội đối với hồ sơ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức, các đại biểu nhấn mạnh quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo là quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp quy định, do đó việc quản lý nhà nước trong lĩnh vực tự do tín ngưỡng, tôn giáo cần hướng tới bảo đảm quyền, tạo thuận lợi và phòng ngừa vi phạm. Trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật, cần lấy bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo làm một trong những nội dung xuyên suốt, gắn với yêu cầu quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, trật tự và phòng ngừa, xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật…

Có thể nói, như mọi đạo luật khác, với hệ thống pháp luật về tín ngưỡng và tôn giáo nói chung, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo hiện hành và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026 sẽ có hiệu lực từ 1/1/2027 nói riêng, điểm gặp gỡ cuối cùng vẫn là lợi ích của đất nước và dân tộc.

Với lĩnh vực tín ngưỡng và tôn giáo, trên cơ sở quan điểm xuyên suốt nhất quán của Đảng, Nhà nước ta và tư duy mới của Đảng ta về tín ngưỡng, tôn giáo trong kỷ nguyên mới, khi quyền được bảo đảm, trách nhiệm được xác định, thủ tục rõ ràng và vi phạm được xử lý bằng pháp luật, thì môi trường tín ngưỡng, tôn giáo sẽ có thêm điều kiện ổn định để những giá trị tốt đẹp của tôn giáo tiếp tục được chuyển hóa thành nguồn lực cho phát triển đất nước và đoàn kết dân tộc.