Để thượng tôn pháp luật thành nếp sống

Tại kỳ họp thứ bảy, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND. Ảnh: Thành Thái Hùng

Từ đòi hỏi vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, vừa lập lại kỷ cương, ngày 28-10 vừa qua, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả để giải quyết tồn tại vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng gắn với cải tạo, chỉnh trang đô thị tại một số công trình, dự án trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Nghị quyết khẳng định rõ nét một thông điệp: Mọi sai phạm sẽ bị xử lý nghiêm minh và người mua nhà ngay tình luôn được pháp luật bảo vệ. Đây là minh chứng sinh động cho thấy văn hóa tuân thủ pháp luật Thủ đô đang được triển khai quyết liệt và ngấm sâu vào đời sống.

Trong bài viết “Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - Động lực kiến tạo phát triển đất nước” nhân Ngày Pháp luật Việt Nam 9-11 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên cùng sự tham gia chủ động, tự giác của người dân trong việc xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật. “Cán bộ, đảng viên” và “người dân” chính là hai chủ thể nòng cốt tạo nên nền tảng vững chắc để tinh thần tuân thủ pháp luật đi vào thực tiễn.

Thực tế cho thấy, niềm tin vào sự công bằng là điểm khởi đầu cho toàn bộ quá trình ấy. Văn hóa tuân thủ chỉ hình thành khi mỗi cá nhân hiểu rõ quy định pháp luật đang bảo vệ điều gì và tự giác làm theo, ngay cả khi không có sự giám sát. Ý thức tự giác ấy được bồi đắp từ những quy định dễ hiểu, dễ thực hiện và được áp dụng nhất quán trong thực tiễn. Dần dần, việc làm đúng trở thành điều mỗi người kỳ vọng ở cộng đồng và tự đòi hỏi ở chính mình.

Văn hóa tuân thủ pháp luật là kết quả của sự tương tác giữa nhiều yếu tố, trong đó nhận thức và ý thức đóng vai trò then chốt. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc ban hành các văn bản quy phạm, mà cần triển khai đồng bộ các giải pháp tổng thể, lâu dài với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Trước hết, sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên phải được thể hiện rõ nhất trước những việc khó. Cán bộ phải chủ động tháo gỡ vướng mắc, tìm phương án khả thi trong khuôn khổ pháp luật, dám quyết định trong thẩm quyền và theo đuổi công việc đến cùng. Trong công tác hằng ngày, cán bộ cần biết đặt mình vào hoàn cảnh của người dân để hành động, tuyệt đối không đẩy cái khó về phía người dân, từ đó hình thành nên văn hóa phục vụ gắn liền với văn hóa tuân thủ pháp luật.

Từ hành động của từng cá nhân cán bộ, tính gương mẫu cần lan tỏa thành nếp làm việc của cả cơ quan công quyền. Càng trực tiếp thực thi và bảo vệ pháp luật, cơ quan nhà nước càng phải đi đầu trong việc giữ đúng thẩm quyền, quy trình và thời hạn. Việc cơ quan công quyền nghiêm túc chấp hành quy định, sẵn sàng chịu sự ràng buộc và lấy pháp luật làm thước đo chính mình sẽ củng cố niềm tin của nhân dân vào giá trị của pháp luật.

Khi ấy, người dân sẽ có thêm cơ sở vững chắc để tin tưởng và chủ động dùng pháp luật làm công cụ bảo vệ lẽ phải. Mỗi người sẽ tự giác cập nhật quy định, biến kiến thức pháp luật thành công cụ tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp, tránh xa vi phạm, đồng thời coi pháp luật là chuẩn mực ứng xử cao nhất trong các mối quan hệ xã hội.

Để tạo sự bền vững cho cộng đồng, thói quen tuân thủ pháp luật một cách có trách nhiệm cần được rèn giũa từ sớm trong môi trường giáo dục. Những bài học nhà trường sẽ bám rễ trong nhận thức, theo học sinh vào đời và ngấm dần theo thời gian. Đó là nền tảng hình thành nên các thế hệ công dân coi việc tôn trọng, tuân thủ pháp luật là ý thức tự giác và nhu cầu tự thân.

Xây dựng nếp sống thượng tôn pháp luật là hành trình bền bỉ nhằm hoàn thiện con người và môi trường văn hóa. Sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên kết hợp với ý thức công dân được giáo dục từ sớm và rèn luyện suốt đời sẽ tạo nền tảng vững chắc để pháp luật được tôn nghiêm trong mọi lĩnh vực đời sống của Thủ đô.