Để tinh thần thượng tôn pháp luật lan tỏa từ cơ sở

Đổi mới cách làm, đưa pháp luật đến gần người dân hơn

Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong kỷ nguyên mới”, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hướng thiết thực, đa dạng và phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Chia sẻ về kết quả triển khai tại Nghệ An, bà Hoàng Thị Thu Trang, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh cho biết, các cấp, ngành và chính quyền địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch từ đầu năm, tổ chức nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam trên phạm vi toàn tỉnh, góp phần tạo không khí sôi nổi, nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân.

Các hoạt động được triển khai với nhiều hình thức phong phú, cụ thể: tổ chức các phong trào tình nguyện, xung kích hướng về cơ sở; các hoạt động tư vấn pháp luật miễn phí, cho người dân; trợ giúp pháp lý cho đối tượng được thụ hưởng dịch vụ, tổ chức truyền thông bằng hình ảnh trực quan sinh động thông qua thiết kế, lắp đặt hệ thống pano, áp phích, in ấn, treo mắc khẩu hiệu tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại trụ sở cơ quan, đơn vị, trường học, các trục đường trên tuyến đường chính, tại địa điểm công cộng; thiết lập banner hưởng ứng trên cổng/trang thông tin điện tử, đồng thời gắn với việc tuyên dương các tập thể, cá nhân có thành tích nổi bật trong công tác PBGDPL...

Luật sư tư vấn miễn phí trực tiếp cho người dân Đồng Nai. Ảnh lsvn.vn

Đặc biệt, với vai trò là cơ quan Thường trực của Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh, phát huy thành quả của các năm trước, năm nay Sở Tư pháp tham mưu UBND tỉnh tổ chức Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu văn bản pháp luật mới” năm 2026. Cuộc thi cũng là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (09/11). Nội dung cuộc thi tập trung tìm hiểu một số văn bản pháp luật mới được Quốc hội thông qua năm 2025, 2026.

Giai đoạn tới, khi Nghệ An đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư và thực hiện các dự án trọng điểm, việc nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân chính là “chìa khóa” để giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, giảm thiểu tranh chấp, khiếu kiện và tạo môi trường đầu tư minh bạch, an toàn. Đặc biệt, đối với địa bàn rộng lớn và có nhiều nét đặc thù như Nghệ An các văn bản này đặt nền móng cho việc đổi mới toàn diện nội dung, hình thức tuyên truyền theo hướng chuyển đổi số, sát thực tế và hướng mạnh về cơ sở.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng chú trọng đổi mới công tác PBGDPL theo hướng gắn xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật, từng bước hình thành văn hóa thượng tôn pháp luật trong đời sống xã hội.

Ông Duy Hoàng Dương, Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội cho biết, trong những năm qua, bên cạnh công tác xây dựng thể chế, TP luôn quan tâm, chú trọng công tác PBGDPL, xác định đây là cầu nối giữa chính quyền với Nhân dân, góp phần đưa các chủ trương, chính sách và quy định pháp luật vào cuộc sống.

Theo đó, các hoạt động PBGDPL trên địa bàn TP Hà Nội đã được triển khai với nhiều hình thức phong phú và thiết thực. Các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật từng bước được đổi mới, hướng mạnh tới cơ sở, gắn với nhiệm vụ chính trị của TP và những vấn đề mà pháp luật và người dân, doanh nghiệp quan tâm. Đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong PBGDPL đã tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin pháp luật thuận lợi, nhanh chóng hơn và góp phần hình thành thói quen chủ động tìm hiểu pháp luật trên môi trường số.  

Cùng với việc đổi mới hình thức PBGDPL, TP đã quan tâm và có những yêu cầu về chuyển nâng cao ý thức pháp luật sang ý thức và hành vi tự giác tuân thủ pháp luật trong đời sống của xã hội. Đây cũng chính là một trong ý nghĩa quan trọng của việc UBND TP ban hành Đề án thí điểm xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật tại 2 xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm để xây dựng mô hình xã xã hội chủ nghĩa trên địa bàn TP Hà Nội.

Việc triển khai Đề án đã thể hiện bước chuyển trong tư duy và cách thức tổ chức pháp luật và công tác PBGDPL. Đó là, không chỉ làm cho người dân biết pháp luật, hiểu pháp luật, mà quan trọng hơn là việc tự giác thực hiện pháp luật, coi việc tuân thủ pháp luật là nhu cầu tự thân, là chuẩn mực trong hành vi và ứng xử hàng ngày. Đặc biệt là văn hóa thượng tôn pháp luật trước hết phải được thể hiện trong hoạt động của các cơ quan nhà nước, trong tinh thần trách nhiệm, trong ý thức phục vụ Nhân dân và sự gương mẫu chấp hành pháp luật của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của các cơ quan TP…

Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, ngành Tư pháp Thủ đô tiếp tục nhấn mạnh ý nghĩa của những hành động cụ thể, thiết thực trong việc đưa Hiến pháp và pháp luật vào cuộc sống, góp phần xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.

Xây dựng văn hoá tuân thủ pháp luật từ cộng đồng dân cư

Cùng với đổi mới nội dung, hình thức PBGDPL, yêu cầu nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật đang được các địa phương đặc biệt quan tâm, nhất là trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Bà Phạm Thị Bích Thủy, Giám đốc Sở Tư pháp thành phố Đồng Nai cho biết, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác tổ chức thi hành pháp luật, đặc biệt là bảo đảm tính liên tục, thống nhất và hiệu quả trong giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp.

Trước yêu cầu đó, thành phố đã tập trung tham mưu rà soát, tháo gỡ những vướng mắc về thể chế, tăng cường hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ và phối hợp trong công tác tổ chức thi hành pháp luật, nhất là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Theo bà Phạm Thị Bích Thuỷ, việc xác định hiệu quả thi hành pháp luật phải được thể hiện bằng kết quả thực chất, thông qua việc giải quyết thủ tục hành chính kịp thời, đúng quy định; chủ động tiếp nhận, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Ông Trịnh Tuấn Ngọc, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh An Giang cho biết, để Ngày Pháp luật Việt Nam ngày càng đi vào thực chất, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp, cần đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hướng thiết thực, dễ hiểu, dễ tiếp cận và gắn với nhu cầu thực tế của từng đối tượng; tăng cường tư vấn, hỗ trợ pháp lý, đối thoại và kịp thời giải đáp những khó khăn, vướng mắc của người dân, doanh nghiệp.

Cần xác định Ngày Pháp luật Việt Nam không chỉ là hoạt động hưởng ứng trong một ngày hoặc một tuần lễ, mà phải trở thành hoạt động thường xuyên, liên tục trong xây dựng, thực thi và chấp hành pháp luật.

Đặc biệt, trong bối cảnh tỉnh An Giang đang tập trung chuẩn bị các điều kiện phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, cần gắn các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam với nhiệm vụ chuẩn bị và tổ chức sự kiện này. Qua đó, không chỉ nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh, du lịch văn minh, minh bạch, an toàn và thân thiện. Theo đó, cần tập trung một số giải pháp sau:

Thứ nhất, đổi mới nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, có trọng tâm; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, tăng cường đối thoại và hỗ trợ pháp lý. Nội dung tuyên truyền cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của từng nhóm đối tượng, tập trung vào những lĩnh vực người dân, doanh nghiệp quan tâm như đất đai, đầu tư, xây dựng, lao động, du lịch, thương mại, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự và quyền lợi người tiêu dùng.

Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Xây dựng các chuyên mục, nền tảng tra cứu pháp luật trực tuyến, video ngắn, tình huống pháp lý dễ hiểu; tăng cường tư vấn, giải đáp pháp luật qua các kênh số để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận mọi lúc, mọi nơi.

Thứ ba, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật gắn với hình ảnh địa phương. Cần vận động mỗi người dân trở thành một chủ thể tích cực trong chấp hành và lan tỏa ý thức thượng tôn pháp luật.

Thứ tư, đánh giá hiệu quả Ngày Pháp luật bằng những kết quả cụ thể. Không nên chỉ căn cứ vào số lượng hội nghị, cuộc thi, khẩu hiệu hay tài liệu tuyên truyền, mà cần đánh giá thông qua mức độ hiểu biết và khả năng áp dụng pháp luật của người dân, doanh nghiệp; số lượng vướng mắc được giải đáp, kiến nghị được xử lý, thủ tục hành chính được cải thiện và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm.

Ông Đoàn Trọng Hùng, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cao Bằng cho rằng, để tinh thần thượng tôn pháp luật trở thành ý thức và thói quen thường xuyên trong đời sống, cần sự vào cuộc đồng bộ, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và sự tự giác của mỗi người dân.

Học sinh Trường Trung học phổ thông Bế Văn Đàn, Cao Bằng được hướng dẫn kỹ năng lái xe an toàn. Ảnh: bocongan.gov.vn

Đối với các sở, ban, ngành, lực lượng vũ trang và chính quyền địa phương, cần nâng cao trách nhiệm trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật; gắn phổ biến, giáo dục pháp luật với nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội; tập trung tuyên truyền những quy định mới, những vấn đề người dân và doanh nghiệp quan tâm, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đối với đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, phải gương mẫu chấp hành pháp luật, đề cao đạo đức công vụ, trách nhiệm thực thi nhiệm vụ; đồng thời, tích cực tuyên truyền, vận động Nhân dân cùng thực hiện.

Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu, tự giác chấp hành pháp luật, tham gia xây dựng chính sách và giải quyết các mâu thuẫn trong cộng đồng bằng những phương thức phù hợp với pháp luật.

Về phía ngành Tư pháp, ông Đoàn Trọng Hùng xác định tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tham mưu xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật; tăng cường theo dõi thi hành pháp luật, kịp thời phát hiện những bất cập, vướng mắc từ thực tiễn để tham mưu cấp có thẩm quyền xử lý. Đồng thời, tiếp tục đổi mới công tác PBGDPL, nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý, bảo đảm pháp luật được triển khai đồng bộ, hiệu quả và thực sự đi vào cuộc sống.

Điều quan trọng nhất là phải chuyển từ nhận thức pháp luật sang hành động tuân thủ pháp luật, từ tuyên truyền theo đợt sang thực hiện thường xuyên, liên tục. Khi pháp luật trở thành chuẩn mực trong hoạt động của cơ quan nhà nước và hành vi ứng xử của mỗi người dân, tinh thần Ngày Pháp luật sẽ thực sự lan tỏa, góp phần xây dựng Cao Bằng phát triển, văn minh, kỷ cương và bền vững.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Bí thư Chi bộ số 4, Tổ trưởng Tổ hòa giải Tổ dân phố số 4, phường Giảng Võ (Hà Nội) nêu rõ, công tác PBGDPL được xác định là nhiệm vụ chính trị thường xuyên của cả hệ thống chính trị ở cơ sở, góp phần nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận của người dân trong thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và chính quyền địa phương.

Theo đó, tổ dân phố số 4 đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền linh hoạt, kết hợp phổ biến trực tiếp tại các cuộc họp định kỳ hằng tháng với hệ thống thông tin đại chúng, nền tảng iHanoi và các nhóm Zalo của Chi bộ, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể. Đáng chú ý, tổ dân phố hiện duy trì 6 nhóm Zalo, góp phần chuyển tải kịp thời các thông tin chính thống, nhất là những chính sách liên quan đến giải phóng mặt bằng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế - xã hội và an sinh xã hội.

Đối với công tác hòa giải ở cơ sở, vai trò chủ động nắm bắt, giải quyết những mâu thuẫn, vướng mắc phát sinh ngay từ địa bàn dân cư. Việc tăng cường tuyên truyền, vận động và hòa giải không chỉ góp phần tháo gỡ những bức xúc trong đời sống mà còn giúp người dân hiểu đúng quy định pháp luật, hạn chế tình trạng gửi đơn thư không đúng thẩm quyền, đồng thời củng cố sự đồng thuận giữa người dân với chính quyền địa phương.