Để tránh phải dựa vào Điều 5 NATO, châu Âu cần làm ngay điều này

Trong bối cảnh an ninh thay đổi, Tổng thống Estonia Alar Karis – lãnh đạo của một quốc gia nhỏ bé ở vùng Baltic, là thành viên NATO và EU – đã lên tiếng kêu gọi châu Âu phải hành động khẩn cấp để tăng cường năng lực quốc phòng của chính lục địa này.

Với đường biên giới chung với Nga dài 294 km, Estonia luôn cảm thấy dễ bị tổn thương và lo lắng về sự phụ thuộc vào đồng minh, đặc biệt là Mỹ.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào đầu năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã làm lung lay nền tảng của mối quan hệ giữa Mỹ và châu Âu, áp đặt thuế quan lên liên minh EU và gọi giới lãnh đạo của khối này là "yếu kém".

Tuy nhiên, Tổng thống Estonia nhấn mạnh, ông vẫn tin tưởng rằng Mỹ sẽ tôn trọng Điều 5 của NATO bất chấp giai đoạn đầy biến động trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Ông Karis tin rằng Washington sẽ hỗ trợ châu Âu nếu có một cuộc tấn công vào một quốc gia đồng minh trên lục địa này.

Điều 5 là nền tảng của NATO và buộc các đồng minh phải hỗ trợ lẫn nhau trên cơ sở "một cuộc tấn công vào một quốc gia là một cuộc tấn công vào tất cả các quốc gia".

Nếu không có Điều 5, các nhà phân tích quốc phòng cho rằng NATO sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và trở nên vô dụng với tư cách là một liên minh phòng thủ.

Binh sĩ nổ súng vào các vị trí của kẻ địch, trong khuôn khổ một cuộc tập trận của NATO tại Estonia, năm 2023. Ảnh: CNN

Để xoa dịu ông Trump – người thường xuyên chỉ trích các đồng minh vì không chi tiêu đủ cho ngân sách quốc phòng và đẩy gánh nặng lên Mỹ, tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO mùa hè năm ngoái, các đồng minh châu Âu đã đồng ý tăng "hội phí" lên 5% GDP.

Trong một cuộc phỏng vấn với Euronews bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới ở Dubai (UAE) hồi đầu tháng này, khi được hỏi về những lo ngại rằng Washington đang thoái thác các cam kết của mình đối với an ninh tập thể, Tổng thống Karis nói: "Chúng tôi không lo lắng".

Theo ông, châu Âu không nên "thử nghiệm" nguyên tắc phòng thủ tập thể trong Điều 5 của NATO. Thay vào đó, nhà lãnh đạo Estonia cho rằng châu Âu cần tự bảo vệ mình để tránh phải kích hoạt cơ chế này.

"Chúng tôi không muốn thử nghiệm Điều 5, nhưng chúng tôi phải sẵn sàng tự bảo vệ mình", ông Karis cho biết.

Mặc dù vậy, ông Karis vẫn cảnh giác với kịch bản Mỹ rút quân khỏi khu vực, đặc biệt ở Đông Âu. Với tư cách Tổng thống, ông là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Estonia và đại diện cho Tallinn trong các mối quan hệ quốc tế.

"Các nước như Estonia phải chuẩn bị cho mọi kịch bản, trong khi rủi ro rút quân từ thành viên lớn nhất NATO có nghĩa là chúng ta nên xây dựng năng lực riêng của mình", Tổng thống Karis nói với Politico trong bối cảnh Mỹ công bố kế hoạch giảm quân số dọc theo sườn phía Đông của NATO vào năm ngoái.

Ông Karis lưu ý rằng dù ông Trump cam kết giữ quân ở Ba Lan, nhưng hành động ở Baltic "rất khó dự đoán".

Minh Đức (Theo Euronews, Politico)