Để trở thành luật sư, phải vượt qua kỳ thi quốc gia
Từ ngày 1/3/2027, người muốn hành nghề luật sư phải vượt qua kỳ thi quốc gia để được cấp chứng chỉ, thay vì chỉ kiểm tra kết quả tập sự như hiện nay. Quy trình gia nhập nghề cũng được rút gọn từ 4 bước xuống còn 2 bước.

Sáng 20/11, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tham dự phiên họp Quốc hội
Sáng 20/11, với 470/482 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi), bổ sung quy định về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề và tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư. Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Quy định mới về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của luật sư
Một trong những thay đổi đáng chú ý của luật là thay việc kiểm tra kết quả tập sự bằng kỳ thi quốc gia nhằm đánh giá toàn diện năng lực của người muốn trở thành luật sư.
Theo quy định hiện hành, người muốn hành nghề luật sư phải trải qua 4 bước gồm đào tạo nghề, tập sự, kiểm tra kết quả tập sự, xin cấp chứng chỉ hành nghề và gia nhập đoàn luật sư. Luật mới rút gọn quy trình này bằng cách gộp thủ tục đăng ký tập sự với gia nhập đoàn luật sư, đồng thời thay việc kiểm tra kết quả tập sự và cấp chứng chỉ bằng kỳ thi quốc gia.
Cụ thể, người đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện đào tạo nghề luật sư được đăng ký tại một đoàn luật sư để tập sự trong 12 tháng, trừ trường hợp được miễn hoặc giảm thời gian. Sau khi được đoàn luật sư xác nhận hoàn thành tập sự, người dự thi tham gia kỳ thi quốc gia. Người đạt yêu cầu sẽ được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư.

Với 470/482 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội thông qua Luật Luật sư (sửa đổi), bổ sung quy định về tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề và tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư
Trong thời gian tập sự, phạm vi hoạt động nghề nghiệp của luật sư tập sự cũng được mở rộng. Họ được cùng luật sư hướng dẫn gặp người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, bị hại và những người liên quan đến vụ án hình sự; tham gia tố tụng trong các vụ việc dân sự, vụ án hành chính.
Ngoài ra, luật sư tập sự được nghiên cứu hồ sơ, thu thập tài liệu, tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác nhưng không được ký văn bản tư vấn pháp luật.
Kỳ thi quốc gia do Hội đồng tuyển chọn luật sư tổ chức. Hội đồng do Bộ trưởng Tư pháp thành lập, lãnh đạo Bộ Tư pháp làm Chủ tịch, đại diện Thường trực Liên đoàn Luật sư Việt Nam làm Phó chủ tịch thường trực. Thành phần hội đồng còn có đại diện các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, chuyên gia và luật sư.
Theo báo cáo giải trình của Chính phủ, đa số đại biểu Quốc hội đồng tình với mô hình này. Kỳ thi không chỉ đánh giá kiến thức, kỹ năng người dự thi tích lũy trong quá trình tập sự mà còn xem xét nhận thức chính trị, kiến thức pháp luật, đạo đức và năng lực hành nghề.
Chính phủ cho rằng việc gắn kỳ thi với cấp chứng chỉ hành nghề sẽ giúp đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dự thi, đồng thời bảo đảm chất lượng đầu vào của đội ngũ luật sư. Mô hình này cũng có nét tương đồng với kinh nghiệm của Trung Quốc, Nhật Bản và Đức.
Việc Bộ Tư pháp chủ trì tổ chức kỳ thi, theo Chính phủ, không làm suy giảm vai trò tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Liên đoàn vẫn giữ vai trò nòng cốt thông qua việc tham gia Hội đồng, đồng thời phát huy nguồn lực và kinh nghiệm của đội ngũ luật sư.
Mở cơ hội cho người có bằng luật sau đại học ở nước ngoài
Luật mới bổ sung ngoại lệ về điều kiện bằng cấp đối với người muốn hành nghề luật sư nhưng không có bằng cử nhân luật. Quy định áp dụng với người có bằng luật sau đại học tại những quốc gia không đào tạo cử nhân luật, như Mỹ và Canada.
Trước đó, một số ý kiến đề nghị cân nhắc quy định này do lo ngại người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật có thể thiếu kiến thức pháp lý nền tảng.
Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ chỉnh lý dự luật theo hướng giới hạn ngoại lệ đối với những người được đào tạo luật chuyên sâu sau khi tốt nghiệp đại học ngành khác, như chương trình Juris Doctor tại Mỹ, Canada.
Để bảo đảm chất lượng đầu vào, nhóm này không được miễn, giảm thời gian tập sự. Họ phải tốt nghiệp khóa đào tạo nghề luật sư, hoàn thành 12 tháng tập sự và đạt yêu cầu kỳ thi quốc gia.
Theo Chính phủ, quy định nhằm tạo cơ hội bình đẳng cho người được đào tạo luật theo các hệ thống giáo dục khác nhau, đồng thời thu hút nhân lực chất lượng cao, am hiểu pháp luật quốc tế.
Luật cũng cho phép luật sư nước ngoài có bằng cử nhân luật của Việt Nam, tốt nghiệp khóa đào tạo nghề và hoàn thành tập sự hành nghề tại Việt Nam tham dự kỳ thi quốc gia để được tư vấn pháp luật Việt Nam.

Các đại biểu Quốc hội tham dự phiên họp
Làm rõ cơ chế giải quyết khiếu nại trong tổ chức luật sư
Một nội dung khác được chỉnh lý trong quá trình hoàn thiện dự luật là cơ chế giải quyết khiếu nại liên quan đến hoạt động của luật sư.
Theo báo cáo giải trình, có ý kiến đề nghị xác định việc giải quyết khiếu nại của luật sư là hoạt động nội bộ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp, được thực hiện theo Điều lệ Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư Việt Nam, các quy định của tổ chức và pháp luật về tố tụng.
Tiếp thu ý kiến này, dự luật được chỉnh lý theo hướng xác định quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng trong nội bộ tổ chức xã hội - nghề nghiệp.
Đồng thời, luật không quy định riêng về quyền khởi kiện ra tòa án đối với quyết định tạm đình chỉ tư cách thành viên hoặc xóa tên khỏi danh sách luật sư.
Chính phủ giải thích quyền khởi kiện khi có tranh chấp hoặc khi cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, gây thiệt hại là quyền hiến định và quyền tố tụng, đã được điều chỉnh trực tiếp bởi pháp luật về tố tụng dân sự. Vì vậy, Luật Luật sư với vai trò là luật chuyên ngành về tổ chức và hành nghề luật sư không cần quy định lại những nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật tố tụng.
