Đền Đôi Cô Cam Đường: Phát huy giá trị di tích, phát triển du lịch tâm linh

Lễ tế Nhị vị Thánh Cô tại Đền Đôi Cô, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai. (Ảnh: Hương Thu/TTXVN)

Gắn với những câu chuyện truyền tụng trong dân gian và đời sống tín ngưỡng của người dân địa phương, đền Đôi Cô Cam Đường là một địa chỉ văn hóa tâm linh tiêu biểu của Lào Cai.

Không chỉ là nơi người dân và du khách tìm về dâng hương, chiêm bái, di tích còn góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống, mở ra tiềm năng phát triển du lịch tâm linh gắn với hành trình khám phá vùng đất biên cương.

Dấu ấn văn hóa tâm linh từ câu chuyện dân gian

Theo truyền tụng trong dân gian, đền Đôi Cô được xây dựng để thờ hai Cô quê ở Đình Bảng (Bắc Ninh). Hai Cô thường xuyên vận chuyển hàng hóa, vải vóc lên Lào Cai và tiếp tế cho quân lính chống giặc ngoại xâm.

Trong một chuyến đi, hai Cô không may bị giặc bắt và sát hại. Thi hài của hai Cô theo dòng nước trôi dạt về khu vực suối thuộc thôn Chiềng. Tại đây, đất tự nhiên phủ kín thi hài, tạo thành một ngôi mộ.

Cho rằng đây là điềm lành, người dân địa phương đã lập một ngôi miếu nhỏ để hương khói, thờ phụng. Từ nơi thờ tự ban đầu, đền Đôi Cô dần trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh gắn bó với đời sống tinh thần của cộng đồng, lưu giữ những câu chuyện dân gian và tín ngưỡng được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Trải qua thời gian, di tích tiếp tục được quan tâm trùng tu, tôn tạo, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân.

Lễ dâng hương tưởng niệm. (Ảnh: Hương Thu/TTXVN)

Năm 2005, đền Đôi Cô được công nhận là Di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh; đến năm 2017, nơi đây được công nhận là điểm du lịch cấp tỉnh.

Ngày nay, đền là nơi người dân địa phương và du khách thập phương tìm về dâng hương, chiêm bái, cầu mong bình an, may mắn và những điều tốt đẹp.

Đặc biệt, ngày 13/9 âm lịch hằng năm là dịp tổ chức tiệc Đôi Cô, tưởng nhớ ngày hai Cô hiển linh tại vùng đất này. Hoạt động tín ngưỡng không chỉ thể hiện đời sống tâm linh của cộng đồng mà còn góp phần duy trì mối liên kết giữa di tích với lịch sử, phong tục và ký ức văn hóa địa phương.

Với những giá trị được bồi đắp qua thời gian, đền Đôi Cô Cam Đường là một điểm đến có ý nghĩa trong hệ thống di tích văn hóa tâm linh của Lào Cai. Đây cũng là nguồn tài nguyên để địa phương phát triển các sản phẩm du lịch gắn với di sản, tín ngưỡng dân gian và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Lễ hội đền Đôi Cô: Gìn giữ tín ngưỡng, kết nối cộng đồng

Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 được tổ chức trong 4 ngày, từ ngày 20-23/10, tức từ ngày 11-14/9 năm Bính Ngọ, tại Di tích lịch sử-văn hóa đền Đôi Cô.

Với các hoạt động văn hóa, thể thao và tín ngưỡng đặc sắc, lễ hội là dịp để người dân, du khách hướng về cội nguồn, đồng thời góp phần quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống của địa phương.

Trong khuôn khổ lễ hội diễn ra các hoạt động văn hóa thể thao, tín ngưỡng đặc sắc như hoạt động thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu; Lễ tế dân gian; Nghi thức dâng hương sang canh; Giải đua xe đạp Lễ hội đền Đôi Cô...

Sự kết hợp giữa nghi lễ truyền thống và hoạt động thể thao tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng đa dạng, thu hút sự tham gia của người dân và khách thập phương.

Tại lễ hội, người dân và du khách thành kính dâng nén tâm nhang, chiêm bái các bậc Tiên Thánh, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng dân gian. Đây cũng là dịp để cộng đồng gặp gỡ, tăng cường tình đoàn kết, cùng hướng đến những giá trị nhân văn tốt đẹp được gìn giữ trong đời sống văn hóa truyền thống.

Thông qua các nghi lễ và hoạt động hội, phong tục, tập quán cùng những nét đẹp trong thực hành tín ngưỡng tiếp tục được bảo tồn, trao truyền giữa các thế hệ.

Việc duy trì lễ hội hằng năm còn góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ di tích, giữ gìn bản sắc văn hóa và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.

Lễ tế Nhị vị Thánh Cô tại Đền Đôi Cô, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai. (Ảnh: Hương Thu/TTXVN)

Đối với hoạt động du lịch, lễ hội là dịp giới thiệu hình ảnh đền Đôi Cô Cam Đường đến đông đảo du khách, tạo thêm lý do để du khách tìm đến Lào Cai vào mùa lễ hội.

Các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và thể thao có thể bổ trợ cho trải nghiệm tham quan, giúp điểm đến không chỉ được biết đến như một nơi hành lễ mà còn là không gian tìm hiểu phong tục, lịch sử và sinh hoạt văn hóa của cộng đồng địa phương.

Việc tổ chức lễ hội vì vậy cần gắn với yêu cầu bảo đảm sự trang nghiêm của không gian thờ tự, giữ gìn các nghi thức truyền thống và xây dựng môi trường du lịch văn minh. Khi giá trị văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, lễ hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò trong đời sống cộng đồng, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển du lịch tâm linh theo hướng bền vững.

Phát huy giá trị di tích, mở rộng hành trình du lịch tâm linh Lào Cai

Đền Đôi Cô Cam Đường nằm trong tuyến du lịch tâm linh dọc sông Hồng của Lào Cai. Vị trí này tạo điều kiện để di tích kết nối với các điểm đến văn hóa, lịch sử và tín ngưỡng khác, hình thành những hành trình tham quan có chiều sâu, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu di sản của du khách.

Trong bối cảnh du lịch ngày càng chú trọng trải nghiệm và bản sắc địa phương, việc phát huy giá trị đền Đôi Cô không chỉ dừng ở hoạt động đón khách đến dâng hương, chiêm bái mà cần hướng tới xây dựng sản phẩm du lịch có nội dung phong phú.

Những câu chuyện dân gian về hai Cô, lịch sử hình thành di tích, các nghi lễ truyền thống và không gian thực hành tín ngưỡng có thể trở thành chất liệu để giới thiệu văn hóa địa phương một cách gần gũi, dễ tiếp cận.

Trước hết, Lào Cai có thể tăng cường kết nối đền Đôi Cô với các điểm di tích, cơ sở tín ngưỡng và địa danh văn hóa nằm trên tuyến du lịch dọc sông Hồng. Việc xây dựng các chương trình tham quan liên tuyến, kết hợp dâng hương, tìm hiểu lịch sử và trải nghiệm văn hóa sẽ góp phần đa dạng hóa lựa chọn cho du khách, đồng thời nâng cao khả năng khai thác giá trị của từng điểm đến.

Cùng với đó, công tác giới thiệu, quảng bá cần được chú trọng thông qua các nền tảng số, bản đồ du lịch, hệ thống thông tin tại di tích và các ấn phẩm giới thiệu điểm đến.

Nội dung quảng bá nên tập trung làm rõ giá trị lịch sử-văn hóa, câu chuyện dân gian, thời gian tổ chức lễ hội và những nét đặc sắc trong thực hành tín ngưỡng, giúp du khách chủ động tìm hiểu và xây dựng lịch trình phù hợp.

Một hướng đi quan trọng khác là nâng cao chất lượng dịch vụ và trải nghiệm tại điểm đến. Việc bố trí thông tin hướng dẫn, thuyết minh về di tích, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh, trật tự và không gian hành lễ trang nghiêm sẽ góp phần tạo ấn tượng tốt với du khách. Các hoạt động phục vụ du lịch cần được tổ chức phù hợp với đặc trưng của di tích, tránh thương mại hóa quá mức hoặc làm ảnh hưởng đến giá trị tín ngưỡng truyền thống.

Đặc biệt, cộng đồng địa phương cần tiếp tục được xác định là chủ thể trong bảo tồn và phát huy di sản. Sự tham gia của người dân trong gìn giữ nghi lễ, truyền dạy phong tục, giới thiệu câu chuyện dân gian và xây dựng môi trường du lịch văn minh sẽ giúp bảo đảm tính chân thực của trải nghiệm. Khi lợi ích từ du lịch được gắn với trách nhiệm bảo tồn, di tích có thêm điều kiện duy trì sức sống trong cộng đồng và tạo sinh kế phù hợp cho người dân.

Việc tổ chức Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường hằng năm đã góp phần đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng chính đáng của nhân dân, giáo dục truyền thống, khơi dậy niềm tự hào về quê hương và nâng cao ý thức bảo vệ di sản văn hóa. Nếu được kết hợp đồng bộ với công tác bảo tồn, quảng bá và kết nối tuyến điểm, những giá trị này sẽ tiếp tục trở thành nền tảng để Lào Cai phát triển du lịch tâm linh.

Từ một ngôi miếu nhỏ gắn với câu chuyện truyền tụng trong dân gian, đền Đôi Cô Cam Đường ngày nay đã trở thành điểm đến có giá trị văn hóa và tín ngưỡng của địa phương.

Phát huy sức hút của di tích gắn với bảo tồn bản sắc, nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng kết nối du lịch sẽ góp phần làm phong phú thêm hành trình khám phá Lào Cai, đưa các giá trị di sản đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế./.