'Di sản là ký ức của nhân loại, là sợi dây nối quá khứ với hôm nay và ngày mai'

Sáng 28/9 tại Hà Nội, Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực chính thức khai mạc, quy tụ khoảng 250 đại biểu trong nước và quốc tế.

Hội nghị do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp với UNESCO, UBND thành phố Hà Nội, UBND tỉnh Ninh Bình tổ chức tại Hà Nội và Ninh Bình từ ngày 27/9 đến ngày 1/10/2026.

Việt Nam đề xuất thành lập mạng lưới hợp tác di sản châu Á - Thái Bình Dương

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh Hội nghị diễn ra vào thời điểm đặc biệt có ý nghĩa, khi Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ; Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 80 vừa thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027 - 2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững, sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ; và năm 2027, Công ước năm 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới sẽ tròn 55 năm.

Bộ trưởng khẳng định: "Di sản là ký ức của nhân loại, là sợi dây nối quá khứ với hôm nay và ngày mai, giữ gìn tính xác thực của di sản, suy cho cùng, là tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị được các thế hệ gìn giữ, tiếp nối".

Đề cập khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Bộ trưởng cho rằng, đây vừa là một trong những cái nôi của văn minh nhân loại, vừa là trung tâm phát triển năng động, song di sản đang chịu sức ép ngày càng lớn từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu. Nếu khu vực giải quyết hài hòa được mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển, đó không chỉ là thành công của khu vực mà còn là kinh nghiệm quý cho thế giới.

Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu (Ảnh: MOFA).

Bộ trưởng đồng thời khẳng định, Công ước Di sản thế giới năm 1972 là một thành tựu tiêu biểu của chủ nghĩa đa phương, thể hiện trách nhiệm chung trong bảo vệ những giá trị thuộc về toàn nhân loại. 

Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh chính sách của Việt Nam coi trọng văn hóa là nền tảng, là mục tiêu và động lực của phát triển bền vững; Việt Nam chủ trương bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn, kiên quyết không đánh đổi bản sắc và di sản để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần, coi đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển, cho con người và cho tương lai.

Bộ trưởng đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á - Thái Bình Dương, phối hợp với UNESCO tổ chức định kỳ chương trình đào tạo khu vực cho thế hệ chuyên gia di sản trẻ và duy trì hình thức đối thoại này thành diễn đàn định kỳ của khu vực. Việt Nam mong muốn Văn kiện Hà Nội không dừng lại ở nhận thức mà trở thành định hướng cho hành động.

Với trách nhiệm nước chủ nhà, Chính phủ Việt Nam sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa các khuyến nghị của Văn kiện Hà Nội trong thể chế, chính sách và thực tiễn quản lý di sản; tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho bảo tồn, chuyển đổi số và đào tạo chuyên gia. 

Bộ trưởng khẳng định, trong năm Việt Nam đăng cai APEC 2027, văn hóa và di sản có thể trở thành cầu nối giữa các nền kinh tế, góp phần thúc đẩy một châu Á - Thái Bình Dương hòa bình, thịnh vượng, đậm đà bản sắc và phát triển bền vững.

Gắn bảo tồn di sản với phát triển kinh tế - xã hội

Phát biểu tại phiên khai mạc, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong nhấn mạnh, Hà Nội là nơi hội tụ một kho tàng di sản văn hóa đặc biệt phong phú và đa dạng, với hơn 6.000 di tích, hàng nghìn di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê, nhiều bảo vật quốc gia cùng các di sản được UNESCO ghi danh. 

"Những giá trị đó vừa là niềm tự hào, vừa đặt lên Thành phố trách nhiệm lớn lao trong gìn giữ, bảo vệ tính toàn vẹn, tính xác thực và bản sắc của di sản, đồng thời phát huy di sản trở thành nguồn lực cho giáo dục truyền thống, bồi đắp bản sắc văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân", ông Phong nói.

Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội khẳng định việc Hội nghị được tổ chức tại Thủ đô có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long và triển khai Dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Các trao đổi tại Hội nghị sẽ góp thêm cơ sở khoa học và kinh nghiệm quốc tế để hài hòa yêu cầu bảo tồn tính xác thực, gìn giữ ký ức lịch sử với việc tiếp nối và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại.

Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49 Ishan Mustafa Yurdakul phát biểu (Ảnh: MOFA).

Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới lần thứ 49 Ishan Mustafa Yurdakul đánh giá cao vai trò năng động, tích cực của nước chủ nhà Việt Nam với tư cách là Phó Chủ tịch Ủy ban Di sản Thế giới, khẳng định việc thúc đẩy đối thoại khu vực châu Á – Thái Bình Dương sẽ góp phần củng cố tính bao trùm và bền vững cho hệ thống Di sản Thế giới thông qua tôn trọng sự đa dạng văn hóa; cam kết sẽ phối hợp chặt chẽ với Việt Nam thúc đẩy kết quả của Hội nghị này tại Khóa họp lần thứ 49 của Ủy ban Di sản Thế giới được tổ chức tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) năm 2027.

Thay mặt Tổng Giám đốc UNESCO, Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo chân thành cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã đăng cai tổ chức Hội nghị, chuẩn bị chu đáo với tinh thần trách nhiệm cao. Ông Assomo khẳng định Việt Nam luôn là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO, Ủy ban Di sản Thế giới, là điển hình của bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững kinh tế - xã hội, gắn với sinh kế của người dân.

Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới Lazare Eloundou Assomo phát biểu (Ảnh: MOFA).

Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới cũng đánh giá cao công tác quản lý các di sản Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long đến Quần thể Yên Tử…, coi đây là bài học kinh nghiệm cho cộng đồng quốc tế, khi niềm tin, ký ức và thực hành sống hòa quyện chặt chẽ vào cảnh quan di sản.

Ông Assomo tin rằng các khuyến nghị từ Văn kiện Hà Nội khẳng định nỗ lực của châu Á – Thái Bình Dương đóng góp vào tiến trình thảo luận chung, giúp Công ước Di sản thế giới ngày càng mạnh mẽ, bao trùm và phản ánh đúng đắn sự đa dạng di sản của nhân loại. 

Ông cũng nhiệt liệt chúc mừng Việt Nam đã thể hiện vai trò tiên phong và tầm nhìn toàn cầu qua việc khởi xướng sáng kiến Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững (2027 – 2036) đã được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua tại Kỳ họp Đại hội đồng vào 4/9/2026, cam kết cùng đồng hành trong triển khai hiệu quả Thập kỷ.