Diêm dân kỳ vọng mùa muối mới

Cánh đồng muối tại Cà Mau.

Gian nan nghề muối

Những ngày này, tại cánh đồng muối xã Long Điền, xã Gành Hào (tỉnh Cà Mau), diêm dân cần mẫn trên các cánh đồng xử lý sân muối sạch láng và đưa nước biển vào ngâm và phơi nắng trong các ao chứa. Mùa muối ở đây thường bắt đầu từ tháng 11 cho đến tháng 4, 5 (âm lịch) tùy vào thời tiết. Mỗi năm vùng muối Long Điền, Gành Hào chỉ sản xuất một vụ. Kết thúc vụ muối cũng bắt đầu vào mùa mưa, là lúc thời tiết không thuận lợi để làm muối nên nhiều đồng muối ở đây người dân lại tiến hành cải tạo ruộng để chuyển sang nuôi tôm, nuôi cá.

Khác với nhiều ngành nghề khác, người làm nghề sản xuất muối trông mong thời tiết nắng ráo kéo dài để mùa màng bội thu. Do đó, những ngày qua, hàng chục hộ dân xã Gành Hào đã tích cực ra đồng làm muối.

Để có hạt muối sớm, tranh thủ thời tiết thuận lợi, nhiều hộ đã huy động tất cả lực lượng lao động trong gia đình cùng với phương tiện cơ giới cùng tham gia tu sửa hệ thống rãnh thoát nước, làm sân ruộng muối.

Anh Lâm Văn Lặc - thành viên Hợp tác xã Diêm nghiệp Huy Điền (ấp Huy Điền) chia sẻ, tranh thủ thời tiết mát mẻ buổi sáng sớm để thực hiện khâu quan trọng nhất trước vụ sản xuất đó là cải tạo sân ruộng. Ngoài ra, còn các công việc khác như: vét kênh dẫn nước biển, đắp bờ bao, tu sửa hệ thống rãnh thoát nước và xử lý mặt sân được triển khai đồng bộ, bảo đảm độ kín-phẳng-sạch, phục vụ dẫn nước biển vào ô kết tinh.

Với diện tích đất sản xuất trên 450ha, xã Long Điền được xem là một trong những vùng sản xuất muối trọng điểm của tỉnh Cà Mau.

Ông Nguyễn Nam Quân - Bí thư Đảng ủy xã Long Điền cho biết: Nghề muối của địa phương tồn tại hơn 100 năm, được truyền qua nhiều thế hệ, nhiều gia đình đời thứ tư, thứ năm vẫn gắn bó với nghề. Những năm gần đây dù sản xuất muối đã từng bước chuyển hướng sang ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất nhưng chưa nhiều.

Theo ông Quân, cái khó đối với diêm dân hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu khá lớn, nên không phải ai cũng đủ khả năng tài chính để đầu tư. Tuy vậy, bước vào vụ sản xuất muối năm 2025 – 2026, người làm muối ở xã Long Điền tiếp tục nhận được sự quan tâm của tỉnh thông qua đầu tư hạ tầng và nguồn hỗ trợ vốn đối với các hợp tác xã điể sản xuất muối trải bạt vừa giúp nâng chất lượng muối thương phẩm, vừa rút ngắn thời gian làm, mang lại lợi nhuận ổn định cho diêm dân.

Bảo tồn, phát triển nghề muối hiệu quả, bền vững

Nghề làm muối ở tỉnh Cà Mau tồn tại trên 100 năm, từ lâu đã nổi tiếng trong và ngoài nước, được cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý và công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của quốc gia. Hiện nay, Cà Mau có 10 sản phẩm muối đã được công nhận sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, trong đó có 2 sản phẩm muối đạt tiêu chuẩn OCOP 5 sao. Muối Cà Mau dù khẳng định được thương hiệu, nhưng giá trị hạt muối vẫn chưa được nâng tầm tương xứng với chất và sản lượng muối vốn có. Điều này khiến cho diện tích sản xuất muối ngày càng bị thu hẹp. Nếu như năm 2011, tỉnh Cà Mau có trên 3.000ha đất sản xuất muối, khoảng 1.400 hộ trực tiếp làm muối thì đến nay đã giảm xuống chỉ còn gần 1600ha.

Chủ trương của tỉnh Cà Mau là bảo tồn và phát triển nghề muối theo hướng hiệu quả, bền vững. Nhiều giải pháp đã được triển khai thục hiện, đáng chú ý là Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hỗ trợ 130 tỷ đồng cho đề án nâng cấp cánh đồng muối của tỉnh Bạc Liêu (cũ). Trong đó, đầu tư nâng cấp hạ tầng cánh đồng muối, các hộ dân nằm trong dự án sẽ được đầu tư điện, nâng cấp lộ, nạo vét thủy lợi; nâng cao hiệu quả và chất lượng muối, giúp diêm dân ứng dụng công nghệ để tăng năng suất muối. Đồng thời, kêu gọi nhà đầu tư vào lĩnh vực chế biến muối để xây dựng thương hiệu muối thực phẩm, muối dược liệu, quà tặng du lịch...; xây dựng khu trưng bày muối, công cụ, phương tiện sản xuất muối và lịch sử hình thành ngành muối để kết nối du lịch.

Bên cạnh đầu tư cơ sở hạ tầng, để nâng cao hiệu quả của nghề muối, tỉnh Cà Mau cũng đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất cũng như chế biến muối. Đây được xem là yêu cầu cấp thiết, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của ngành muối. Cùng với đó, tỉnh xúc tiến mời gọi doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực muối. Khi có doanh nghiệp đầu tư, thì giá muối sẽ đươc nâng lên, đồng thời các dịch vụ đi kèm với sản xuất muối cũng sẽ giúp người dân ổn định cuộc sống. Tỉnh Cà Mau cũng gắn bảo tồn và phát triển nghề muối với phát triển du lịch. Việc làm này không chỉ giúp bảo tồn làng nghề mà còn tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo. Qua đó, góp phần nâng cao thu nhập cho người làm muối.

Nguyên Du