Diễn văn khai mạc và báo cáo của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội Khóa I

Ngày 2/3/1946, tại Nhà hát Lớn Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trịnh trọng tuyên bố khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa I.

Trong bản diễn văn khai mạc và báo cáo tại kỳ họp, Người khẳng định: "Cuộc Quốc dân đại biểu đại hội này là lần đầu tiên trong lịch sử của nước Việt Nam ta. Nó là một kết quả của cuộc Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946, mà cuộc Tổng tuyển cử lại là kết quả của sự hy sinh, tranh đấu của tổ tiên ta, nó là kết quả của sự đoàn kết anh dũng, phấn đấu của toàn thể đồng bào Việt Nam ta, sự đoàn kết của toàn thể đồng bào không kể già trẻ, lớn bé, gồm tất cả các tôn giáo, tất cả các dân tộc trên bờ cõi Việt Nam đoàn kết chặt chẽ thành một khối hy sinh không sợ nguy hiểm tranh lấy nền độc lập cho Tổ quốc…"

Diễn văn khai mạc và báo cáo của Hồ Chủ tịch tại khóa họp thứ I Quốc hội Khóa I ngày 2/3/1946. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III

Cũng để thực hiện mục tiêu đại đoàn kết toàn dân mà trong lời khai mạc, Hồ Chủ tịch đã "đề nghị Đại hội (quốc dân) mở rộng số đại biểu ra thêm 70 người nữa. 70 người ấy là mời các đồng chí ở hải ngoại về: Việt Nam Quốc dân đảng và Việt Nam Cách mệnh Đồng minh hội, và như thế là Quốc hội ta tỏ cho thế giới, cho toàn dân biết là chúng ta đoàn kết nhất trí thì việc gì cũng thành công".

Thu hút các lực lượng đang quyết liệt cạnh tranh với Việt Minh và tìm cách giành quyền lực bằng sự ủng hộ của Trung Hoa Quốc dân Đảng, đề nghị của Người cũng nhằm đặt hoạt động chính trị của các tổ chức này vào trong khuôn khổ của pháp luật và sự giám sát của nhân dân thông qua Quốc hội, đồng thời cũng bằng thực tiễn thử thách của cách mạng mà phân hóa những tổ chức này.

Các tài liệu Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa I, được trưng bày tại triển lãm

Nhờ chủ trương đúng đắn đó, Quốc hội Khóa I đã trở thành biểu tượng mẫu mực của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Như lời Hồ Chủ tịch khẳng định trong báo cáo: "Các đại biểu trong Quốc hội này không phải đại diện cho một đảng phái nào mà là đại biểu cho toàn thể quốc dân Việt Nam. Đó là một sự đoàn kết tỏ ra rằng lực lượng của toàn dân Việt Nam đã kết lại thành một khối".

Tiếp đó, người đứng đầu Nhà nước lúc bấy giờ cũng báo cáo hoạt động của Chính phủ trong thời gian qua và đưa ra dự kiến thành lập chính phủ mới, Chính phủ Kháng chiến với thành phần gồm nhiều đảng phái, nhân sĩ trí thức...

Thay mặt Chính phủ Kháng chiến mới thành lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã trịnh trọng đọc lời tuyên thệ nhậm chức: “… trước bàn thờ thiêng liêng của Tổ quốc, trước Quốc hội, thề xin cương quyết lãnh đạo nhân dân kháng chiến, thực hiện nền Dân chủ Cộng hòa Việt Nam, mang lại hạnh phúc cho dân tộc. Trong công việc giữ gìn nền độc lập, chúng tôi quyết vượt mọi nỗi khó khăn dù phải hy sinh tính mệnh cũng không từ”.

Diễn văn và lời thề năm ấy như minh chứng hùng hồn cho khát vọng độc lập và tinh thần Quốc hội đoàn kết, vì dân.

Thái Minh