Điều chỉnh tổ chức bán trú, quản lý an toàn bữa ăn học sinh

Ban giám hiệu Trường Tiểu học Vinh Phú 1 (phường Vinh Phú, Nghệ An) kiểm tra bếp ăn bán trú tại phân hiệu chính. Ảnh: Hồ Lài

Trường vùng cao vất vả tìm đơn vị cung ứng thực phẩm đạt chuẩn

Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Yên Na (xã Yên Na, Nghệ An) có 594 học sinh, trong đó 378 em bán trú. Theo ông Nguyễn Văn Thọ, Hiệu trưởng nhà trường, việc tìm đơn vị cung ứng thực phẩm tại vùng cao không dễ do chủ yếu là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, không xuất được hóa đơn theo yêu cầu.

Để xây dựng thực đơn đa dạng, thay đổi thường xuyên, nhà trường phải hợp đồng với nhiều đơn vị cung ứng. Nếu đơn vị ở xa, chi phí vận chuyển tăng, làm giá thực phẩm cao hơn. Vì vậy, việc tìm nhà cung ứng đủ điều kiện tại vùng sâu, vùng xa gặp nhiều khó khăn hơn so với khu vực trung tâm.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và THCS Tiền Phong (xã Tiền Phong), công tác bán trú được triển khai ngay trong tuần học đầu tiên. Đây là năm đầu tiên trường hoạt động theo mô hình 2 cấp học sau sáp nhập các trường Tiểu học Tiền Phong 2, THCS Tiền Phong và Trường Phổ thông DTBT Tiểu học và THCS Hạnh Dịch.

Sau sáp nhập, trường có điểm chính tại bản Phú Phương và 2 phân hiệu tại bản Mường Việc, bản Na Chạng. Do khoảng cách giữa các điểm trường và điều kiện cơ sở vật chất chưa đáp ứng để tổ chức bán trú tập trung, hoạt động bán trú được duy trì tại cả 3 điểm. Toàn trường có 464 học sinh diện dân tộc bán trú.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Hiệu trưởng nhà trường, do tiền ăn bán trú được Nhà nước hỗ trợ, việc lựa chọn nhà cung ứng thực phẩm được triển khai theo Chỉ thị 33/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản hướng dẫn của tỉnh, ngành giáo dục.

Địa phương thành lập hội đồng thẩm định hồ sơ, nhà trường tham mưu thực hiện các bước lựa chọn. Các nhà cung ứng phải đáp ứng yêu cầu về giấy phép kinh doanh, điều kiện an toàn thực phẩm, nguồn gốc thực phẩm và các điều kiện liên quan. Tuy nhiên, việc tìm kiếm nhà cung ứng tại khu vực miền núi vẫn gặp khó khăn. Nhà trường phải tổ chức quản lý, giám sát việc ăn, nghỉ và chất lượng bữa ăn tại cả 3 điểm trường.

Nhiều phương án tổ chức bán trú

Tại Trường Tiểu học Thành Vinh 2 (phường Thành Vinh), năm học này trường ký hợp đồng với một công ty cung ứng suất ăn nấu sẵn, phục vụ khoảng 1.200 học sinh bán trú mỗi ngày. Do trường đang sửa chữa, xây dựng nên không còn bếp ăn; phương án thuê suất ăn sẵn cũng giúp giảm áp lực trong tổ chức bán trú.

Theo bà Trần Việt Hà, Hiệu trưởng nhà trường, việc lựa chọn đơn vị cung ứng được cân nhắc kỹ, chú trọng công khai, minh bạch và tăng cường giám sát. Đơn vị cung ứng phải cập nhật thực đơn, thực phẩm, bữa ăn hằng ngày, hằng tuần để phụ huynh kiểm tra. Nhà trường yêu cầu cung cấp thực đơn, định lượng và giá trị dinh dưỡng của từng bữa ăn.

Tuy nhiên, theo nhà trường, sử dụng suất ăn nấu sẵn cũng phát sinh chi phí thuế, nhân công, vận chuyển và lợi nhuận của đơn vị cung ứng, qua đó có thể ảnh hưởng đến liều lượng suất ăn.

Suất ăn bán trú của học sinh Trường Tiểu học Hà Huy Tập 2 (Vinh Phú, Nghệ An). Ảnh: Hồ Lài

Tại Trường THCS Đặng Thai Mai (phường Trường Vinh), khoảng 600 học sinh đăng ký bán trú nhưng sau 2 tuần đầu năm học, trường vẫn chưa thể triển khai. Việc này gây khó khăn cho phụ huynh bởi trường tổ chức dạy học 2 buổi/ngày trong hầu hết các ngày trong tuần, trong khi vùng tuyển sinh rộng, nhiều học sinh ở xa.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Hiệu trưởng nhà trường, những năm trước trường tổ chức bán trú thông qua đấu thầu lựa chọn đơn vị cung cấp. Năm nay, quy trình chưa thể thực hiện do vướng mức giá suất ăn theo quy định mới.

Quyết định số 44/2026/QĐ-UBND của UBND tỉnh Nghệ An ngày 14/7/2026 quy định suất ăn trưa đối với học sinh THCS, THPT và GDTX không quá 35.000 đồng/học sinh. Nhà trường cho rằng mức giá này thấp so với chi phí tổ chức bữa ăn tại khu vực thành thị và thấp hơn mức thực hiện những năm trước.

Đáng chú ý, mức 35.000 đồng đã bao gồm cả chi phí tổ chức bán trú, trong khi năm học trước khoản này được phép thu riêng, tối đa 200.000 đồng/học sinh. Việc gộp các khoản chi phí khiến nhà trường gặp khó khăn khi xây dựng phương án bán trú, lựa chọn đơn vị cung ứng và bảo đảm chất lượng bữa ăn.

Bà Dương Thị Hải Yến, đại diện đơn vị cung ứng cho trường năm học trước, cho biết nếu mức giá giảm từ 44.000 xuống 35.000 đồng/suất, đơn vị khó duy trì bữa ăn như trước, có thể phải giảm số lượng món hoặc cắt món tráng miệng để ưu tiên chất lượng và nguồn gốc thực phẩm.

Trong khi đó, nhiều trường vẫn duy trì mô hình tự tổ chức nấu ăn tại trường. Tại Trường Tiểu học Vinh Phú 1 (phường Vinh Phú), nhà trường tổ chức bếp ăn một chiều, trực tiếp ký hợp đồng với các đơn vị cung ứng thực phẩm. Từ tháng 8, trường xây dựng tiêu chí lựa chọn thực phẩm, công khai thông tin trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và lựa chọn đơn vị cung ứng theo quy định.

Ban đại diện cha mẹ học sinh, Thanh tra nhân dân và người phụ trách bán trú cùng tham gia khảo sát giá thị trường, đối chiếu với mức giá của các nhà cung ứng trước khi lựa chọn. Hiện trường ký hợp đồng với hơn 10 đơn vị, từ doanh nghiệp, hợp tác xã đến các cơ sở cung ứng nhỏ. Các đơn vị đều phải đáp ứng yêu cầu về hồ sơ, giấy tờ an toàn thực phẩm và chứng minh nguồn gốc sản phẩm.

Theo bà Trần Thị Nga, Hiệu trưởng nhà trường, dù quy trình lựa chọn và kiểm soát được siết chặt, việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm vẫn là vấn đề đáng lưu ý. Nhà trường yêu cầu các đơn vị cam kết về chất lượng, nguồn gốc, điều kiện vận chuyển, bảo quản; trách nhiệm khi xảy ra sự cố cũng được quy định cụ thể trong hợp đồng.

Tăng cường kiểm soát nguồn thực phẩm, chất lượng bữa ăn

UBND tỉnh Nghệ An vừa ban hành Công văn số 12617/UBND-VX về tăng cường bảo đảm an toàn, chất lượng bữa ăn nội trú, bán trú và chấn chỉnh các khoản thu trong cơ sở giáo dục theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Trong đó, yêu cầu Sở GD&ĐT tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú; bảo đảm các quy định về an toàn thực phẩm, dinh dưỡng và vệ sinh trường học. Các khâu từ kiểm soát nguồn gốc, chất lượng thực phẩm đến tiếp nhận, bảo quản, chế biến, lưu mẫu và tổ chức ăn uống phải được thực hiện chặt chẽ; không để xảy ra tình trạng cắt xén khẩu phần, giảm chất lượng bữa ăn.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An kiểm tra bếp ăn bán trú tại Trường Tiểu học Quỳnh Tam (xã Quỳnh Tam, Nghệ An). Ảnh: Hồ Lài

Các cơ sở giáo dục phải công khai, minh bạch thực đơn, định lượng, giá thành và các nội dung liên quan đến tổ chức bữa ăn; phát huy vai trò giám sát của cha mẹ học sinh.

UBND tỉnh yêu cầu các sở ngành liên quan phối hợp với ngành giáo dục và UBND các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể, căng tin và các cơ sở cung cấp thực phẩm, suất ăn cho trường học; kịp thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm.

UBND các xã, phường có trách nhiệm quản lý, kiểm tra các cơ sở giáo dục trên địa bàn về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú và thực hiện các khoản thu; phối hợp kiểm tra bếp ăn, cơ sở cung cấp thực phẩm, suất ăn, tiếp nhận và giải quyết phản ánh của cha mẹ học sinh.

Ông Nguyễn Văn Thông - Phó Chủ tịch UBND xã Nghi Lộc, Nghệ An cho biết, khó khăn tập trung ở các trường xa trung tâm, nơi trước đây việc cung ứng thực phẩm chủ yếu do các hộ kinh doanh nhỏ lẻ đảm nhận. Dù quy trình cung ứng được siết chặt, việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm vẫn khó khăn. Địa phương phân công cán bộ phụ trách bán trú, đồng thời yêu cầu các trường phát huy vai trò giám sát của phụ huynh để hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm.