Doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ động quản trị rủi ro trong môi trường số
Chuyển đổi số mở ra cơ hội mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả hoạt động cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), song cũng đặt ra những thách thức về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và tuân thủ pháp luật. Chủ động xây dựng năng lực quản trị rủi ro là yêu cầu quan trọng để doanh nghiệp bảo vệ hoạt động kinh doanh, củng cố sức cạnh tranh và mở rộng kết nối quốc tế.
Nâng cao năng lực quản trị rủi ro số
Ngày 17/11 tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ DNNVV thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Tổng Công ty Bảo hiểm PVI tổ chức Hội thảo “Quản trị rủi ro số và kết nối thị trường quốc tế: Giải pháp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa”, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện, phòng ngừa và ứng phó với các rủi ro trong môi trường số, nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm an toàn thông tin và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Tại Hội thảo, bà Trần Thị Thanh Tâm, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ DNNVV nhấn mạnh, quản trị rủi ro số cần được xem là khoản đầu tư nhằm nâng cao năng lực phát triển bền vững của doanh nghiệp. Chuyển đổi số giúp DNNVV cải thiện quy trình vận hành, tiếp cận khách hàng và mở rộng thị trường, nhưng mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ cũng khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ mất dữ liệu, tấn công mạng và gián đoạn hoạt động. Theo bà Tâm, với nguồn lực còn hạn chế, nhiều DNNVV chưa có bộ phận chuyên trách hoặc quy trình kiểm soát an toàn thông tin bài bản. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động nhận diện nguy cơ, xây dựng phương án phòng ngừa và ứng phó, đưa quản trị rủi ro vào hoạt động điều hành thay vì chỉ xử lý khi sự cố xảy ra.

Bà Trần Thị Thanh Tâm - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ DNNVV thuộc VCCI.
Phân tích các yêu cầu pháp lý, Đại úy Nguyễn Tiến Đức - đại diện Phòng Tham mưu tổng hợp, Cục An ninh mạng (Bộ Công an) cho biết, theo Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn liên quan, doanh nghiệp cần quan tâm đến việc phân loại, xác định cấp độ hệ thống thông tin; tổ chức các biện pháp bảo đảm an ninh mạng phù hợp; quản lý tài khoản, phân quyền truy cập và lưu trữ nhật ký hệ thống. Đây là những yêu cầu quan trọng, góp phần phòng ngừa, phát hiện hành vi bất thường, phục vụ truy vết và xử lý sự cố an ninh mạng.
Cũng theo Đại úy Đức, bảo đảm an ninh mạng không nên được xem là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin. Lãnh đạo doanh nghiệp cần nắm rõ nghĩa vụ pháp lý, phân công đầu mối chịu trách nhiệm và thiết lập quy trình tiếp nhận, xử lý, phản hồi khi phát sinh sự cố.
Trong khi đó, ông Lưu Xuân Vĩnh, Luật sư điều hành Công ty Asia Legal, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, dữ liệu khách hàng, người lao động và đối tác ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, việc thu thập, lưu trữ, sử dụng và chia sẻ dữ liệu phải có căn cứ pháp lý phù hợp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể dữ liệu.
Phân tích Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15, ông Vĩnh lưu ý doanh nghiệp cần xác định rõ mục đích, phạm vi và căn cứ xử lý dữ liệu; kiểm soát việc chia sẻ dữ liệu cho bên thứ ba và quy định thời hạn lưu trữ. Khi xảy ra sự cố, doanh nghiệp cần triển khai biện pháp khắc phục, đánh giá mức độ ảnh hưởng và thực hiện nghĩa vụ báo cáo trong thời hạn 72 giờ theo quy định. Theo ông Vĩnh, xây dựng quy trình quản trị dữ liệu chặt chẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ vi phạm, tranh chấp, đồng thời củng cố niềm tin của khách hàng và đối tác. Đây cũng là yếu tố cần thiết khi tham gia chuỗi cung ứng, hợp tác với các đối tác quốc tế có yêu cầu cao về bảo mật thông tin.
Tăng sức chống chịu trước rủi ro an ninh mạng
Theo ông Ngô Việt Khôi, chuyên gia bảo mật Công ty Cổ phần An ninh Dữ liệu Việt Nam (VNDS), DNNVV thường trở thành mục tiêu tấn công do còn nhiều điểm yếu trong hệ thống bảo mật và năng lực ứng phó. Những lỗ hổng như sử dụng mật khẩu yếu, không áp dụng xác thực đa yếu tố, chậm cập nhật phần mềm hoặc thiếu kỹ năng nhận diện email giả mạo đều có thể bị tin tặc khai thác. Rủi ro cũng có thể phát sinh từ nhà cung cấp dịch vụ, đối tác công nghệ và các bên thứ ba được cấp quyền truy cập hệ thống. Đáng chú ý, nhiều sự cố bắt nguồn từ những thói quen sử dụng công nghệ thiếu an toàn như dùng chung tài khoản, chia sẻ mật khẩu hoặc truy cập hệ thống bằng thiết bị chưa được kiểm soát.

Ông Ngô Việt Khôi - Chuyên gia bảo mật Công ty Cổ phần An ninh Dữ liệu Việt Nam (VNDS).
Ông Khôi khuyến nghị doanh nghiệp cần rà soát hệ thống công nghệ, xác định những dữ liệu và tài sản số quan trọng, từ đó đánh giá các nguy cơ có thể phát sinh. Những biện pháp thiết yếu gồm áp dụng xác thực nhiều lớp, kiểm soát quyền truy cập, cập nhật phần mềm, sao lưu dữ liệu và thường xuyên đào tạo nhân viên về an toàn thông tin. Đồng thời, doanh nghiệp cần xây dựng kịch bản ứng phó, phân công rõ trách nhiệm và xác định thứ tự ưu tiên khôi phục hệ thống khi xảy ra sự cố, qua đó giảm thời gian gián đoạn và hạn chế thiệt hại.
Bà Đặng Ngọc Liên, chuyên gia về Bảo hiểm An ninh mạng, Tổng Công ty Bảo hiểm PVI cho rằng, bảo hiểm an ninh mạng là một trong những giải pháp giúp doanh nghiệp chia sẻ gánh nặng tài chính khi xảy ra sự cố. Các cuộc tấn công mạng có thể gây ra nhiều tổn thất, từ chi phí điều tra, khắc phục hệ thống, khôi phục dữ liệu đến gián đoạn hoạt động kinh doanh, tạo áp lực lớn đối với DNNVV có nguồn lực hạn chế.
Bà Liên nhấn mạnh, bảo hiểm có thể hỗ trợ doanh nghiệp chuyển giao một phần rủi ro tài chính, nhưng không thay thế các biện pháp bảo đảm an toàn thông tin. Doanh nghiệp cần chủ động bảo vệ hệ thống, kiểm soát dữ liệu, nâng cao nhận thức của nhân viên và chuẩn bị phương án ứng phó để hạn chế thiệt hại khi sự cố xảy ra.
