Doanh nghiệp thép sáng lợi nhuận, cổ phiếu vẫn mắc kẹt vùng thấp

Bức tranh kinh doanh ngành thép đang có những chuyển biến tích cực sau thời gian dài chịu sức ép từ nhu cầu tiêu thụ yếu, giá bán kém thuận lợi và cạnh tranh gay gắt. Báo cáo tài chính quý III/2026 của một số doanh nghiệp cho thấy hiệu quả hoạt động được cải thiện, trong đó có những đơn vị đã đảo chiều từ thua lỗ sang có lãi.

Doanh nghiệp thép đón tín hiệu phục hồi

Chẳng hạn, CTCP Gang thép Thái Nguyên (TISCO, mã: TIS) đạt doanh thu thuần hơn 3.842 tỷ đồng trong quý III, tăng trên 39% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp tăng gần 85%, lên hơn 125 tỷ đồng, đưa biên lợi nhuận gộp từ 2,45% lên 3,26%. Sau khi trừ các khoản chi phí, doanh nghiệp báo lãi sau thuế hơn 4 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ 12 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025.

Cổ phiếu ngành thép vẫn loay hoay ở vùng giá thấp.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, doanh thu TISCO đạt hơn 10.744 tỷ đồng, tăng 19,5%; lợi nhuận sau thuế gần 28 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước doanh nghiệp lỗ gần 7 tỷ đồng.

Một số doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn cũng ghi nhận kết quả tích cực. Thép Thủ Đức – VNSTEEL (TDS) đạt lợi nhuận sau thuế gần 3 tỷ đồng trong quý III, tăng 75% so với cùng kỳ.

Hay như Thép Tấm lá Thống Nhất (TNS) ghi nhận lợi nhuận sau thuế gần 10 tỷ đồng, tăng hơn 870%, dù doanh thu giảm trên 31%. Trường hợp của Thép Thống Nhất cho thấy lợi nhuận không chỉ phụ thuộc vào doanh thu mà còn chịu tác động lớn từ giá vốn và cơ cấu sản phẩm. Doanh nghiệp cho biết đã chuyển hướng sản xuất sang những nhóm hàng có biên lợi nhuận cao hơn.

Những kết quả này cho thấy quá trình phục hồi của ngành thép đang diễn ra theo hướng cải thiện hiệu quả kinh doanh, thay vì chỉ mở rộng sản lượng. Dù vậy, mức lợi nhuận tuyệt đối của một số doanh nghiệp vẫn còn khiêm tốn, do đó chưa thể xem đây là sự đảo chiều toàn diện của cả ngành.

Ở nhóm doanh nghiệp đầu ngành, triển vọng được củng cố bởi nhu cầu tiêu thụ trong nước và khả năng khai thác công suất mới. Theo số liệu của Hòa Phát (HPG), trong quý III/2026, sản lượng bán hàng thép cuộn cán nóng (HRC) đạt hơn 2 triệu tấn, tăng 8% so với quý trước và 64% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng thép xây dựng và thép cuộn chất lượng cao đạt hơn 1,3 triệu tấn, tăng 26% so với cùng kỳ.

Đây là động lực đáng chú ý đối với Hòa Phát bởi HRC đang đóng góp ngày càng lớn vào sản lượng tiêu thụ của tập đoàn. Khi công suất mới tại Dung Quất được khai thác hiệu quả, doanh nghiệp có cơ hội gia tăng doanh thu và cải thiện vị thế trên thị trường thép trong nước.

Triển vọng toàn ngành cũng được hỗ trợ bởi đầu tư công, phát triển hạ tầng và sự phục hồi của hoạt động xây dựng dân dụng. Theo báo cáo của Chứng khoán MB (MBS Research), sản lượng tiêu thụ thép trong nước quý III/2026 có thể đạt 7,68 triệu tấn, tăng 20% so với cùng kỳ. Trong đó, thép xây dựng được dự báo tăng 26%, còn HRC tăng 35%.

Mặt bằng giá bán thuận lợi hơn cũng góp phần cải thiện khả năng sinh lời. MBS dự báo giá thép xây dựng quý III tăng khoảng 7% so với cùng kỳ, lên 560 USD/tấn; giá HRC tăng 6%, lên 550 USD/tấn. Trong khi đó, giá quặng sắt được dự báo quanh 96 USD/tấn, còn giá than tăng khoảng 15%, lên 265 USD/tấn. Nếu giá bán tăng đủ để bù đắp chi phí nguyên liệu, biên lợi nhuận gộp của các nhà sản xuất có thể được cải thiện.

Một yếu tố khác là chính sách phòng vệ thương mại đối với thép nhập khẩu. Theo đánh giá của MBS, việc áp thuế chống bán phá giá đối với HRC khổ rộng có thể giúp thị phần HRC nội địa vượt 70%, so với khoảng 60% năm 2025. Lượng thép nhập khẩu từ Trung Quốc giảm cũng tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, cơ hội phục hồi không phân bổ đồng đều. Hòa Phát có lợi thế về quy mô, sản lượng và cơ cấu sản phẩm; Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG) lại nhạy cảm hơn với biến động thị trường tôn mạ, giá HRC đầu vào và nhu cầu xuất khẩu. Vì vậy, kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí, cơ cấu thị trường tiêu thụ và duy trì biên lợi nhuận trong các quý tới.

Cổ phiếu thép chưa thoát vùng trũng

Trái ngược với những tín hiệu sáng lên từ hoạt động kinh doanh, diễn biến cổ phiếu thép vẫn chưa thực sự xác nhận một chu kỳ tăng giá bền vững.

Theo quan sát, cổ phiếu HPG đã nằm dưới đường trung bình động 200 phiên (MA200) gần 5 tháng; NKG ở dưới đường này gần 8 tháng, còn HSG có gần một năm chưa trở lại xu hướng tăng dài hạn.

Tính từ đầu năm đến nay, HPG giảm khoảng 13%, HSG giảm gần 16%, trong khi NKG mất hơn 26%. Những con số này cho thấy cổ phiếu thép vẫn chịu sức ép đáng kể, dù triển vọng tiêu thụ và lợi nhuận đang cải thiện.

Sự lệch pha giữa kết quả kinh doanh và thị giá cũng phản ánh tâm lý thận trọng của dòng tiền. Nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến việc doanh nghiệp có tăng lợi nhuận hay không, mà còn đánh giá khả năng duy trì tăng trưởng, mức định giá hiện tại và những rủi ro có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận trong tương lai.

Theo dự báo của MBS, lợi nhuận ròng quý III/2026 của Hoa Sen có thể đạt khoảng 200 tỷ đồng, tăng 207% so với cùng kỳ; Nam Kim đạt khoảng 65 tỷ đồng, tăng 30%. Biên lợi nhuận gộp của hai doanh nghiệp lần lượt được dự báo đạt 14% và 7%. Đây là những tín hiệu tích cực sau giai đoạn hoạt động kinh doanh chịu nhiều sức ép.

Tuy nhiên, mức tăng lợi nhuận cao của Hoa Sen một phần đến từ nền so sánh thấp. Đồng thời, chi phí tài chính của Hoa Sen được dự báo tăng 47%, còn Nam Kim tăng 22%. Nếu chi phí vốn tiếp tục duy trì ở mức cao hoặc giá nguyên liệu biến động bất lợi, một phần thành quả từ giá bán và sản lượng có thể bị bào mòn.

Đối với Hoà Phát, MBS kỳ vọng lợi nhuận sau thuế quý III đạt khoảng 5.600 tỷ đồng, tăng 40% so với cùng kỳ. Sản lượng HRC tăng mạnh nhờ công suất mới là động lực quan trọng, nhưng doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với áp lực từ giá than luyện cốc, nhu cầu thị trường và chi phí lãi vay trong giai đoạn đầu tư mở rộng.

Ở góc nhìn khác, báo cáo triển vọng tháng 10 của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) dự báo lợi nhuận quý III của nhóm thép trong danh mục theo dõi tăng khoảng 35% so với cùng kỳ. Hoà Phát được kỳ vọng tăng lợi nhuận 35%, trong khi Hoa Sen và Nam Kim lần lượt có thể tăng 60% và 101%. Tuy nhiên, VDSC cũng lưu ý biên lợi nhuận của Hoà Phát có thể giảm do doanh nghiệp điều chỉnh giá bán, còn triển vọng giữa các doanh nghiệp tôn mạ tiếp tục phân hóa.

Điều này cho thấy các dự báo lợi nhuận giữa những tổ chức phân tích có thể khác nhau do thời điểm cập nhật, giả định giá bán, sản lượng và chi phí đầu vào. Nhà đầu tư cần theo dõi kết quả công bố chính thức thay vì xem các mức dự báo là con số chắc chắn.

Một vấn đề khác là lợi nhuận cải thiện chưa đồng nghĩa cổ phiếu sẽ tăng ngay. Sau các nhịp giảm sâu, thị trường có thể xuất hiện những phiên hồi phục kỹ thuật khi dòng tiền bắt đáy quay lại. Nhưng để hình thành xu hướng tăng dài hạn, cổ phiếu cần duy trì thanh khoản, vượt qua những vùng kháng cự quan trọng và được hỗ trợ bởi kết quả kinh doanh thực tế.

Với Hoà Phát, điểm cần theo dõi là tốc độ khai thác công suất Dung Quất 2, sản lượng HRC, giá bán và hiệu quả sử dụng vốn. Với Hoa Sen và Nam Kim, khả năng phục hồi thị trường tôn mạ, kiểm soát tồn kho, chi phí tài chính và mở rộng đầu ra xuất khẩu sẽ có ý nghĩa lớn hơn. Sự khác biệt về mô hình kinh doanh khiến việc đánh giá cả nhóm thép bằng một chỉ báo chung có thể bỏ qua những rủi ro riêng của từng doanh nghiệp.

Ngoài ra, nhà đầu tư cũng cần lưu ý yếu tố thị trường chung. Khi VN-Index còn chịu áp lực điều chỉnh, dòng tiền có thể ưu tiên những cổ phiếu có câu chuyện lợi nhuận rõ ràng và khả năng chống chịu tốt hơn. Ngược lại, những mã có thanh khoản thấp, lợi nhuận chưa ổn định hoặc phụ thuộc lớn vào thị trường xuất khẩu có thể biến động mạnh khi tâm lý nhà đầu tư thay đổi.