Đổi mới họp phụ huynh ở tiểu học: Từ 'mệnh lệnh hành chính' sang 'yêu thương và đồng hành'

Chuẩn bị phòng họp phụ huynh tại lớp học. (Ảnh: Phan Duy Nghĩa)

Yêu thương bắt đầu từ việc hiểu con

Nhiều thập kỷ qua, buổi họp phụ huynh đầu học kỳ hay cuối năm thường đi theo một “kịch bản” mòn cũ: Giáo viên thông báo chỉ tiêu, liệt kê lỗi vi phạm, đọc bảng điểm và kết thúc bằng việc thu chi.

Ở đó, phụ huynh đóng vai người nghe thụ động, còn học sinh - chủ thể của giáo dục - lại hoàn toàn vắng bóng về mặt tiếng nói. Tuy nhiên, tại nhiều trường tiểu học hiện nay, những “phiên họp một chiều” đang dần được thay thế bằng những không gian yêu thương và thấu hiểu.

Điểm nhấn của những buổi họp đổi mới chính là việc đảo ngược vai trò. Thay vì đánh giá học sinh, giáo viên tổ chức một bài test đặc biệt dành cho phụ huynh mang tên: “Tôi hiểu con?”.

Giữa không gian sư phạm vốn nghiêm cẩn, các bậc cha mẹ được yêu cầu trả lời những câu hỏi mang tính định danh tâm hồn: “Con thích gì nhất ở trường?”, “Nỗi sợ lớn nhất của con là gì?”, “Điều gì ở bố mẹ khiến con chưa hài lòng?”...

Những câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng lại trở thành một “bản tự kiểm điểm” đầy nhân văn.

Nhiều phụ huynh chợt nhận ra, họ có thể nắm rõ lịch làm việc của đối tác hay thông số thị trường, nhưng lại mơ hồ trước những rung cảm tinh tế trong thế giới nội tâm của đứa con đang tuổi ăn tuổi lớn.

Sự xúc động của buổi họp thường được đẩy lên cao trào khi giáo viên mời phụ huynh mở “hộc bàn bí mật”. Ở đó, những lá thư tay của các con đã chờ sẵn.

Lá thư thứ nhất - Sự thật: Nơi học sinh tự bạch về những niềm vui bé nhỏ hay những áp lực vô hình từ kỳ vọng của người lớn.

Lá thư thứ hai - Điều con muốn nói: Những lời xin lỗi vì những lần chưa ngoan và cả những mong ước được bố mẹ ôm vào lòng thay vì những lời trách mắng.

Dưới góc độ sư phạm, đây là phương pháp “kết nối cảm xúc gián tiếp”. Với trẻ tiểu học, việc nói trực tiếp những mong muốn với cha mẹ đôi khi là một rào cản tâm lý. Những lá thư trở thành công cụ trung gian, giúp cha mẹ nhìn thấu vào bản ngã của con mình một cách trung thực nhất.

Khoảnh khắc những giọt nước mắt rơi trên những trang giấy non nớt cũng chính là lúc rào cản giữa gia đình và nhà trường bị xóa bỏ. Họ không còn là hai bên đang “giám sát” lẫn nhau, mà trở thành những cộng sự cùng chung một sứ mệnh.

Khi gia đình và nhà trường cùng đi một hướng

Trong quản lý giáo dục thường nhắc đến khái niệm “Tam giác vàng: Gia đình - Nhà trường - Xã hội”. Tuy nhiên, để tam giác này vững chãi, sự đồng hành phải dựa trên nền tảng tin cậy.

Trong buổi họp đổi mới, thay vì báo cáo thành tích bằng những con số vô hồn, giáo viên trình chiếu những thước phim tư liệu về hành trình của trẻ: Cách các em vượt qua một bài toán khó, cách các em tự phục vụ trong bữa ăn bán trú, hay sự nỗ lực khi tham gia hoạt động cộng đồng.

Qua đó, phụ huynh hiểu rằng giáo dục tiểu học không chỉ là chuẩn bị kiến thức cho các cấp học sau, mà là quá trình hình thành nhân cách và năng lực sống.

Sự đồng hành lúc này chuyển hóa từ việc “phó mặc cho nhà trường” sang “tiếp nối tại gia đình”. Cha mẹ không còn áp đặt điểm số, mà trở thành người cổ vũ, người ghi nhận những nỗ lực dù là nhỏ nhất của con.

Học sinh Trường Tiểu học Thị trấn Cẩm Xuyên 2 (xã Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) trong giờ ra chơi. (Ảnh: Phan Duy Nghĩa)

Giáo dục là hành trình của lòng nhân ái

Việc đổi mới họp phụ huynh tại cấp tiểu học thực chất là việc trả lại giá trị cốt lõi của giáo dục: Sự thấu cảm.

Khi người lớn hạ thấp cái tôi để lắng nghe tiếng nói của trẻ thơ, khi giáo viên trở thành người điều phối cảm xúc thay vì chỉ là người truyền đạt kiến thức, thì mỗi buổi họp phụ huynh thực sự là một “ngày hội” của niềm tin.

Giáo dục trẻ em là một hành trình dài hơi và đầy thử thách. Ở đó, yêu thương chính là “nguyên liệu” và sự đồng hành chính là “động lực”.

Những buổi họp phụ huynh giàu cảm xúc hôm nay chính là tiền đề để xây dựng nên những thế hệ học sinh hạnh phúc trong tương lai.

Bởi suy cho cùng, mục tiêu cao nhất của giáo dục không phải là tạo ra những cỗ máy giải toán, mà là những con người biết yêu thương, biết sẻ chia và biết sống một cuộc đời có ý nghĩa.

Phan Duy Nghĩa