Đổi mới tư duy quy hoạch giao thông

Kết quả khảo sát cho thấy, tốc độ đi lại bình quân trên địa bàn TP đạt khoảng 21,02km/h vào giờ thấp điểm, giảm xuống còn 15,54km/h vào giờ cao điểm. Tại một số tuyến đường chính, tốc độ lưu thông giảm đáng kể, phản ánh áp lực giao thông ngày càng lớn.

Cơ cấu phương tiện trên các tuyến đường chính cũng cho thấy sự mất cân đối. Trong tổng số phương tiện lưu thông, xe máy chiếm tới 82,3%, trong khi ô tô con chiếm 12,2%. Nếu quy đổi theo mức độ chiếm dụng mặt đường, xe máy chiếm 52,5%, ô tô con chiếm 26%.

Một vấn đề khác là hệ thống điểm, bãi đỗ xe chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Tại 12 khu vực đô thị trước sắp xếp, tổng diện tích các điểm, bãi đỗ xe hiện khoảng 34,04ha với 577 điểm đỗ, mới đáp ứng khoảng 8 - 10% nhu cầu đỗ xe tính theo số lượng phương tiện.

Những số liệu trên cho thấy giao thông Hà Nội vẫn phụ thuộc chủ yếu vào đường bộ, trong khi vận tải hành khách công cộng chưa phát huy được vai trò tương xứng. Hiện nay, đường sắt đô thị và xe buýt mới đáp ứng khoảng 4,8% nhu cầu đi lại. Hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn mới có 2 đoạn tuyến đường sắt đô thị và 1 tuyến xe buýt nhanh (BRT).

Thực trạng này đặt ra yêu cầu không chỉ tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng mà còn phải tổ chức lại mạng lưới giao thông theo hướng đồng bộ, tăng khả năng kết nối, nâng cao hiệu quả sử dụng các phương thức vận tải.

Trước thực tế trên, tại cuộc họp, lãnh đạo UBND TP yêu cầu thay đổi căn bản cách tiếp cận với quy hoạch giao thông, đặc biệt khi đặt trong tầm nhìn phát triển 100 năm của Thủ đô. Giao thông công cộng phải được tổ chức thành một hệ thống thống nhất, trong đó “đường sắt là xương sống”. Xe buýt và các tuyến gom giữ vai trò đưa hành khách đến các nhà ga; đồng thời phải có sự kết nối thuận tiện với hoạt động đi bộ, xe đạp, phương tiện chia sẻ và hệ thống bãi đỗ chuyển tiếp. Mục tiêu đặt ra là hình thành một hành trình thông suốt, với tiêu chuẩn phục vụ thống nhất, tạo điều kiện để người dân sử dụng các phương thức giao thông công cộng một cách thuận tiện.

Với mạng lưới đường bộ, cần phân cấp rõ chức năng của từng loại đường, bao gồm cao tốc, đường vành đai, đường hướng tâm, đường hàng hóa, đường chính đô thị, đường tiếp cận. Không thể áp dụng cùng một phương thức mở rộng cho tất cả các trục giao thông. Đường vành đai cần phát huy vai trò phân luồng, kết nối giữa các cực phát triển; trong khi các tuyến hướng tâm ưu tiên thực hiện chức năng kết nối vào trung tâm. Quy hoạch giao thông cũng phải gắn chặt với cấu trúc phát triển tổng thể của Thủ đô; mô hình 9 cực, 9 trung tâm, 9 trục được xác định là cấu trúc mà hệ thống giao thông cần hỗ trợ, kết nối, tạo điều kiện phát triển.

Quan điểm quy hoạch giao thông như trên được đánh giá là rất khoa học, thực tế, phù hợp. Với Hà Nội đã rất đông đúc, hạ tầng giao thông còn chưa tương xứng, cần có một bản quy hoạch giao thông mới không phải chỉ đơn giản là bổ sung thêm đường, cầu, tuyến đường sắt hay các công trình khác; mà cần phát huy hơn nữa vai trò “mạch máu của xã hội”, đóng vai trò quan trọng trong góp phần tổ chức lại cấu trúc phát triển của TP.