Đội tuyển Bồ Đào Nha bước vào thời kỳ hậu Ronaldo
Thất bại 1-4 trước Đội tuyển Đan Mạch không chỉ là kết quả đáng quên trong trận đầu tiên của Đội tuyển Bồ Đào Nha sau khi Cristiano Ronaldo nói lời giã từ đội tuyển quốc gia. Nó phơi bày những hạn chế trong cách kiểm soát trung tuyến, tổ chức phòng ngự và ứng phó với sức ép. Sự vắng mặt của Ronaldo để lại khoảng trống lớn, nhưng không phải là lời giải thích duy nhất cho màn trình diễn rời rạc của thầy trò huấn luyện viên Jorge Jesus.

Đội tuyển Bồ Đào Nha thất bại nặng nề trong ngày tri ân Ronaldo. Ảnh: Daily Mail
Màn tri ân cảm động
Trước giờ thi đấu, toàn bộ các cầu thủ và cổ động viên tại sân Braga đã dành cho Cristiano Ronaldo màn tri ân đặc biệt. Các tuyển thủ Bồ Đào Nha cùng ra sân mặc áo số 7 mang tên huyền thoại từng giành 5 Quả bóng Vàng thế giới. Trên khán đài xuất hiện dòng chữ “Ronaldo”, “Goat” cùng biểu ngữ cảm ơn người cựu thủ quân. Đến phút thứ 7, khán giả đồng loạt đứng dậy vỗ tay cho những cống hiến vĩ đại của CR7 cho đội tuyển quốc gia.
Sau 23 năm, Ronaldo khép lại sự nghiệp quốc tế với 234 lần khoác áo và 146 bàn thắng, đều là kỷ lục thế giới ở cấp độ các đội tuyển nam. Trận cuối của anh là chiến thắng 1-0 trước Wales ngày 24/9. Cuộc tiếp đón Đội tuyển Đan Mạch vì thế không chỉ là trận đầu tiên Đội tuyển Bồ Đào Nha thiếu vắng số 7 huyền thoại, mà còn mở ra câu hỏi về diện mạo Seleccao khi không còn biểu tượng lớn nhất suốt hơn 2 thập niên.
Và 90 phút trên sân cỏ đã phơi bày rất nhiều vấn đề. Đội khách Đan Mạch mở tỷ số ở phút 43, sau khi VAR xác định Ruben Dias để bóng chạm tay trong vòng cấm. Pierre-Emile Hojbjerg thực hiện thành công quả phạt đền. Sang hiệp 2, tiền đạo Rasmus Hojlund ghi liền 2 bàn cho đội bóng Bắc Âu ở các phút 50 và 57, trước khi Joachim Andersen đánh đầu nâng tỷ số lên 4-0 ở phút 75. Mãi đến những phút bù giờ cuối cùng, Bernardo Silva mới ghi được bàn danh dự cho đội chủ nhà.
Đây là thất bại đầu tiên của Đội tuyển Bồ Đào Nha sau 4 chiến thắng liên tiếp ở bảng A4 Nations League, đồng thời là thất bại trên sân nhà nặng nề nhất của họ trong một trận đấu chính thức. 4 bàn thua trước Đội tuyển Đan Mạch cũng bằng tổng số lần thủng lưới của Đội tuyển Bồ Đào Nha trong cả 4 lượt trận trước đó. Trận thua này không làm mất cơ hội đi tiếp của đoàn quân do huấn luyện viên Jorge Jesus dẫn dắt, song nó để lại nhiều nỗi lo khi Đội tuyển Bồ Đào Nha chính thức bước sang một kỷ nguyên mới.
Khoảng trống chưa thể bù đắp
Các con số thống kê cho thấy, Đội tuyển Bồ Đào Nha vẫn duy trì được sự chủ động trong lối chơi. Đội chủ nhà cầm bóng 52%, tung 15 cú sút so với 17 của đội khách Đan Mạch và có 8 lần dứt điểm trúng đích, nhiều hơn đối thủ 2 lần. Tuy nhiên, chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) của họ chỉ là 1,26 trong khi bên phía Đan Mạch, chỉ số này lên tới 2,33. Khác biệt nằm ở chất lượng các cú dứt điểm. Đội tuyển Bồ Đào Nha thua kém hẳn đối thủ trong việc đưa ra các giải pháp ghi bàn cụ thể.
Về mặt chiến thuật, Đội tuyển Đan Mạch khóa chặt trung lộ, hạn chế những đường chuyền hướng vào nhạc trưởng Bruno Fernandes. Điều đó buộc các học trò của huấn luyện viên Jorge Jesus phải chuyền bóng ra biên. Nhưng trong một ngày mà cả hai hậu vệ biên tốt nhất là Joao Cancelo và Nuno Mendes đều vắng mặt, cách triển khai này cũng không mang tới nhiều hiệu quả.
Ở chiều ngược lại, bộ đôi tiền vệ trung tâm nổi tiếng bởi sự mạnh mẽ - Hojbjerg và Morten Hjulmand đã giúp Đội tuyển Đan Mạch giữ cự ly tốt và chuyển trạng thái nhanh. Tiền vệ tấn công Mikkel Damsgaard thường xuyên xuất hiện giữa các tuyến, kết nối với trung phong Hojlund. Trong khi đó, bộ đôi tiền vệ trung tâm Ruben Neves và Vitinha của Đội tuyển Bồ Đào Nha lại không kiểm soát được nhịp độ như kỳ vọng.
Ở tuyến phòng ngự, các hậu vệ Bồ Đào Nha thường xuyên bị kéo giãn, tạo điều kiện cho cầu thủ Đan Mạch xâm nhập từ tuyến hai hoặc khai thác khoảng trống giữa hậu vệ biên và trung vệ. Vai trò thủ lĩnh của Ruben Dias cũng nhạt nhòa, đặc biệt là sau khi anh mắc lỗi để bóng chạm tay dẫn đến bàn mở tỷ số của đội khách.
Đội tuyển Bồ Đào Nha có lẽ đã không lường hết mọi vấn đề khi Ronaldo không còn hiện diện. Giá trị của CR7 không chỉ nằm ở 146 bàn thắng, mà còn ở kinh nghiệm, năng lực thúc đẩy tinh thần và khả năng định đoạt trận đấu. Trong nhiều năm, các cầu thủ luôn hướng đến số 7 khi bế tắc. Không cầu thủ nào ở thời điểm hiện tại có thể thay thế nguyên vẹn vai trò ấy. Sự ra đi của Ronaldo vì thế đặt ra bài toán phân bổ lại trách nhiệm ghi bàn lẫn việc dẫn dắt tập thể vượt qua các thời điểm khó khăn.
Không thể loại trừ tác động tâm lý trong một trận đấu diễn ra sau buổi tri ân Ronaldo và cùng sự chú ý dành cho một tập thể bước vào kỷ nguyên mới. Dù vậy, sức ép ấy rõ ràng không phải là nguyên nhân trực tiếp của thất bại, khi đội hình Đội tuyển Bồ Đào Nha còn rất nhiều hảo thủ dày dạn kinh nghiệm.
Bài toán của ông Jorge Jesus lúc này không đơn thuần là việc tìm người thay Ronaldo. Ông cần củng cố sự cân bằng ở tuyến giữa, tìm cách đưa bóng vượt qua lớp pressing đầu tiên và cải thiện khả năng bảo vệ khoảng trống trước hàng thủ. Những lựa chọn như Joao Neves hay Joao Palhinha có thể bổ sung năng lượng và sức mạnh tranh chấp.
Trên hàng công, trách nhiệm ghi bàn cần được chia sẻ cho nhiều vị trí thay vì đặt lên vai một cá nhân. Đây cũng là phép thử về khả năng thích nghi của ông Jorge Jesus. Một hệ thống tốt phải tạo ra nhiều điểm nhận bóng và phương án kết thúc, thay vì phụ thuộc vào năng lực tạo đột biến của một vài ngôi sao.
Trận thua đậm trước Đội tuyển Đan Mạch là một lời cảnh báo đầy sức nặng, song vẫn là quá sớm để khẳng định, Đội tuyển Bồ Đào Nha sẽ sa sút trong kỷ nguyên hậu Ronaldo. Trong tay huấn luyện viên Jorge Jesus vẫn sở hữu nhiều cầu thủ đẳng cấp, nhưng chất lượng của dàn sao đắt giá không tự động tạo nên một tập thể cân bằng. Điều quan trọng nhất lúc này là Đội tuyển Bồ Đào Nha phải chứng minh có thể đứng vững và hướng tới chinh phục các đỉnh cao bằng chiến thuật hợp lý và bản lĩnh tập thể, thay vì tiếp tục sống trong cái bóng của người cựu đội trưởng vĩ đại vừa nói lời chia tay.
Trong 23 năm Ronaldo khoác áo Đội tuyển Bồ Đào Nha, hai thất bại nặng nề nhất mà anh phải nhận là trận thua 2-6 trước Đội tuyển Brazil trong trận giao hữu năm 2008 và thất bại 0-4 trước Đội tuyển Đức tại World Cup 2014. Trận thua Đội tuyển Đan Mạch cũng là thất bại có cách biệt lớn nhất của Đội tuyển Bồ Đào Nha trong vòng 8 năm qua, tính từ trận giao hữu để thua Đội tuyển Hà Lan 0-3, diễn ra ngày 26/3/2018 tại Geneva, Thụy Sĩ.



