Đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực nuôi con nuôi

Phát biểu khai mạc, ông Phan Đăng Kiên cho biết, ngày 30/9/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, thay mặt Chính phủ ký Tờ trình số 758/TTr-CP về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Để bảo đảm Nghị định có hiệu lực đồng thời với Luật, Bộ Tư pháp đã chủ động triển khai xây dựng dự thảo, thực hiện yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bảo đảm các văn bản hướng dẫn được chuẩn bị đồng bộ.

Trình bày nội dung chính của dự thảo Nghị định, đại diện Cục Hành chính tư pháp cho biết, dự thảo Nghị định gồm 6 chương, quy định cụ thể về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự, thủ tục giải quyết việc nuôi con nuôi; cung cấp thông tin về nguồn gốc của con nuôi; hoạt động của tổ chức con nuôi nước ngoài; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước và điều khoản thi hành.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Dự thảo bổ sung phương thức nộp hồ sơ trực tuyến, cho phép cơ quan giải quyết thủ tục khai thác dữ liệu điện tử từ các cơ sở dữ liệu có giá trị pháp lý, không yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ nếu thông tin đã được khai thác. Người dân cũng có thể gửi báo cáo tình hình phát triển của con nuôi qua phương tiện điện tử.

Dự thảo hướng tới giảm đầu mối, tầng nấc trung gian và cắt giảm giấy tờ trong hồ sơ. Theo đó, số thủ tục hành chính trong lĩnh vực nuôi con nuôi dự kiến còn 13 thủ tục, giảm một thủ tục so với quy định hiện hành. Việc thông báo tìm gia đình thay thế cho trẻ em được điều chỉnh theo hướng giảm đầu mối thực hiện, đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đồng thời tăng ứng dụng công nghệ thông tin.

Về phân cấp thẩm quyền, dự thảo giao UBND cấp xã xác nhận người đủ điều kiện nhận con nuôi, thực hiện ghép trẻ trong trường hợp nuôi con nuôi trong nước; Công an cấp xã xác minh nguồn gốc trẻ em bị bỏ rơi. Dự thảo cũng quy định cụ thể hơn về sự tham gia của người làm công tác xã hội trong hoạt động nuôi con nuôi, thứ tự ưu tiên lựa chọn người hỗ trợ và trách nhiệm theo dõi, đánh giá quá trình nuôi con nuôi…

Đại diện Cục Hành chính tư pháp phát biểu tại cuộc họp.

Góp ý tại cuộc họp, các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát quy định về lệ phí, thẩm quyền quyết định việc nuôi con nuôi và tiêu chí đánh giá điều kiện kinh tế, chỗ ở của người nhận con nuôi. Các quy định về thủ tục nhận con nuôi trong phạm vi gia đình cũng cần được làm rõ để bảo đảm thống nhất, khả thi.

Các đại biểu cũng đề nghị bổ sung, hoàn thiện quy định về thẩm quyền yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi của UBND cấp xã nơi người nhận con nuôi cư trú; cụ thể hóa điều kiện kinh tế, chỗ ở và hoàn thiện thủ tục nuôi con nuôi trong phạm vi gia đình.

Đại diện Bộ Công an cho rằng, việc giao Công an cấp xã xác minh nguồn gốc trẻ em bị bỏ rơi là phù hợp, song cần đánh giá tính khả thi của việc kết luận rõ ràng về nguồn gốc, đồng thời lấy ý kiến Công an các địa phương. Quy định về xác minh dấu hiệu mua bán người cũng cần cụ thể hơn về nội dung, tránh chồng chéo trong quá trình thực hiện…

Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Phó Cục trưởng Phan Đăng Kiên đề nghị Tổ soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về thủ tục, thành phần hồ sơ, giấy tờ dự thảo, bảo đảm tính đồng bộ với Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.