Đông Anh nâng cao chất lượng hòa giải từ cơ sở

Từ kế hoạch của thành phố đến cách làm ở Đông Anh

Các hòa giải viên xã Đông Anh trao đổi, vận động người dân giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh tại khu dân cư. Ảnh: Mai Khôi.

Kế hoạch số 378/KH-UBND của thành phố Hà Nội yêu cầu nâng cao hiệu quả hòa giải ở cơ sở, phát huy vai trò hòa giải viên trong giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp tại cộng đồng dân cư, gắn với phổ biến, giáo dục pháp luật.

Định hướng này tiếp nối Kế hoạch số 183/KH-UBND của thành phố về Đề án “Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở giai đoạn 2025-2030”. Thành phố chú trọng năng lực, trách nhiệm, khả năng vận dụng pháp luật và sự đồng thuận sau hòa giải, bên cạnh tỷ lệ vụ việc thành.

Bám sát định hướng đó, đầu năm 2026, UBND xã Đông Anh ban hành Kế hoạch số 02/KH-UBND, xác định nhiệm vụ rà soát, kiện toàn tổ hòa giải; bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ; duy trì và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Theo bà Trần Hà, Phó Phòng Nội vụ - Tư pháp xã Đông Anh, trước sắp xếp, địa bàn có 72 tổ hòa giải với 359 hòa giải viên. Từ ngày 1-7-2026, sau sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố, xã duy trì 36 tổ tại 36 thôn mới, với 275 hòa giải viên.

Cùng với kiện toàn tổ chức, xã bồi dưỡng lực lượng hòa giải. Năm 2026, địa phương tổ chức 2 lớp tập huấn cho báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật; 1 lớp nghiệp vụ hòa giải ở cơ sở và 1 lớp tập huấn Nội vụ - Tư pháp kết hợp giải đáp vướng mắc đất đai. Nội dung giúp hòa giải viên nâng cao kiến thức, kỹ năng xử lý tình huống.

Xã triển khai mô hình “Tổ hòa giải 3 đạt” theo Kế hoạch số 06/KH-UBND; ban hành Quyết định số 1365/QĐ-UBND ngày 19-3-2026 thành lập mô hình “Thấu tình, đạt lý, thành công”. Qua đánh giá, 100% thôn đạt tiêu chí “Tổ hòa giải 5 tốt”.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, các tổ hòa giải tiếp nhận 55 vụ việc, hòa giải thành 50 vụ, đạt khoảng 91%. Kết quả cho thấy vai trò của lực lượng hòa giải viên trong phát hiện, xử lý bất đồng ngay khi mới phát sinh, hạn chế mâu thuẫn kéo dài.

Gỡ mâu thuẫn từ khu dân cư, nâng chất lượng hòa giải

Tại thôn Thượng Lộc, một vụ tranh chấp lối đi chung từng khiến các hộ dân bất hòa. Bà Vũ Thị Hồng Mai, Tổ trưởng Tổ hòa giải thôn cho biết, một hộ phía ngoài cho rằng ngõ cụt chỉ dẫn vào nhà mình nên dựng cây cối, rào chắn, khiến hộ phía trong khó đi lại.

Hòa giải viên đến từng nhà tìm hiểu, lắng nghe các bên rồi mời họ đến nhà văn hóa thôn trao đổi. Buổi đầu chưa thành do các bên giữ quan điểm riêng. Tổ tiếp tục giải thích nguồn gốc lối đi, phần đất công, quyền đi lại của các hộ và phân tích ảnh hưởng nếu việc rào chắn tiếp diễn.

Qua 2-3 lần vận động, hộ dựng rào chắn tự nguyện dọn cây cối, trả lại lối đi chung. Năm 2026, tổ hòa giải thôn Thượng Lộc giải quyết thành 15 trong 16 vụ tiếp nhận. Bà Mai cho rằng hòa giải viên cần lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân, vận động bằng tình cảm, tình làng nghĩa xóm rồi phân tích quy định pháp luật.

Bà Nguyễn Thị Tuyết, hòa giải viên thôn Đông Anh, chia sẻ kinh nghiệm hòa giải, tháo gỡ mâu thuẫn giữa các hộ dân ngay từ cơ sở. Ảnh: Mai Khôi.

Ở thôn Đông Anh, mâu thuẫn bắt nguồn từ cách ứng xử tại sân thể thao chung. Bà Nguyễn Thị Tuyết, hòa giải viên thôn cho biết, một người lớn có hơi men đã to tiếng khi hướng dẫn trẻ nhỏ, khiến cháu bé sợ hãi bỏ chạy. Người bà cho rằng cháu bị xua đuổi nên phản ánh với lãnh đạo thôn.

Lãnh đạo thôn cùng tổ hòa giải mời hai gia đình trao đổi. Người lớn nhận ra cách ứng xử gây hiểu lầm và chủ động xin lỗi; hai bên thông cảm, bỏ qua sự việc. Hòa giải viên vận động các gia đình giữ gìn không gian sinh hoạt chung, ứng xử có trách nhiệm.

Theo bà Tuyếtt, năm 2026, tổ hòa giải thôn Đông Anh tiếp nhận 3 vụ và hòa giải thành cả 3, trong đó có mâu thuẫn gia đình, vợ chồng xô xát liên quan đến rượu, bia. Bà Tuyết cho rằng, ngoài kiến thức pháp luật, uy tín và niềm tin của người dân có ý nghĩa quan trọng; khi các bên tin tưởng, việc tháo gỡ mâu thuẫn thuận lợi hơn.

Thực tế cho thấy, hòa giải viên xử lý nhiều vấn đề, từ tranh chấp lối đi, quyền lợi giữa các hộ đến mâu thuẫn gia đình, hàng xóm. Công việc đòi hỏi nắm pháp luật, có kỹ năng vận động và sự kiên trì.

Bà Trần Hà cho biết, công tác hòa giải ở Đông Anh còn khó khăn do địa bàn rộng, đô thị hóa nhanh, dân cư biến động, quan hệ xã hội đa dạng. Một số vụ việc đất đai, thừa kế, tranh chấp dân sự phức tạp, cần hỗ trợ chuyên môn. Trong khi đó, phần lớn hòa giải viên kiêm nhiệm, trình độ và kinh nghiệm không đồng đều.

Để khắc phục, xã tiếp tục duy trì 36 tổ với 275 hòa giải viên; rà soát, lựa chọn người có chuyên môn, uy tín, trách nhiệm. Nội dung bồi dưỡng chú trọng tình huống về đất đai, dân sự, hôn nhân gia đình, thừa kế. Địa phương tăng cường phối hợp với Mặt trận Tổ quốc, công an, phòng chuyên môn, trưởng thôn; huy động người có kinh nghiệm trong ngành tòa án, tư pháp, pháp luật hỗ trợ vụ việc phức tạp.

Việc đánh giá chất lượng không chỉ căn cứ tỷ lệ hòa giải thành mà còn xem xét mức độ đồng thuận, sự hài lòng của người dân và khả năng hạn chế mâu thuẫn tái diễn. Ngày 5-11-2026, UBND xã Đông Anh đã ban hành Công văn số 4523/UBND-NVTP khuyến khích nhân rộng mô hình “Tổ hòa giải 3 đạt”.

Từ kế hoạch của thành phố đến triển khai tại Đông Anh, nâng cao chất lượng hòa giải không dừng ở kiện toàn tổ chức hay tập huấn nghiệp vụ. Điều quan trọng là xây dựng đội ngũ năng lực, trách nhiệm, được người dân tin tưởng, giải quyết mâu thuẫn từ sớm.