Động lực tăng trưởng GDP hai con số: Mở rộng thị trường xuất, nhập khẩu

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024.

So với giai đoạn đầu đổi mới, đây là một bước tiến rất xa. Kể từ khi nước ta tiến hành công cuộc đổi mới, sau 21 năm, vào năm 2007, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của Việt Nam lần đầu vượt mốc 100 tỷ USD.

Vậy là chỉ sau chưa đầy 2 thập kỷ, kim ngạch xuất, nhập khẩu đã tăng gần 10 lần.

Xuất, nhập khẩu hàng hóa tại cảng Tổng hợp Bình Dương. Ảnh: Báo Nhân Dân

Với kim ngạch xuất, nhập khẩu liên tục thiết lập các mốc kỷ lục, Việt Nam đã lọt vào Top 20 nền kinh tế có độ mở cao nhất thế giới trong hơn một thập niên qua.

Một nền kinh tế có độ mở lớn luôn phát triển nhanh hơn những nền kinh tế khác. Tuy nhiên, độ mở lớn đồng nghĩa với việc phải chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ những tác động bên ngoài. Nền kinh tế Việt Nam cũng không ngoại lệ. Những biến động tiêu cực của thế giới như: Khủng hoảng tài chính năm 2008, đại dịch Covid-19... đều tác động nghiêm trọng tới hoạt động ngoại thương của Việt Nam.

Mặt khác, sự thay đổi chính sách về thuế quan hay nhu cầu của thị trường xuất, nhập khẩu cũng tác động rất lớn đến hoạt động ngoại thương. Đơn cử, năm 2025, xuất khẩu Việt Nam đã bị ảnh hưởng đáng kể bởi chính sách thuế đối ứng của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Cũng năm 2025, xuất khẩu gạo của Việt Nam giảm 12,7% về khối lượng và giảm 29,4% về giá trị so với năm 2024. Đây là mức giảm mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Nguyên nhân chính là tình trạng dư cung, do một số thị trường nhập khẩu chủ chốt của chúng ta đã tự chủ được hoàn toàn hoặc phần lớn lương thực.

Để giảm bớt rủi ro bởi các tác động bên ngoài và tăng trưởng nhanh hoạt động xuất, nhập khẩu cần đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, chú ý hai giải pháp cơ bản. Thứ nhất là công tác dự báo nhu cầu thị trường thế giới. Khi có những dự báo đúng, chúng ta mới có thể cơ cấu ngành hàng hợp lý, bảo đảm sản xuất ra những thứ thế giới cần. Như thế, hàng hóa xuất khẩu luôn tìm được thị trường với giá thành tốt.

Thứ hai là việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Hiện nay, hàng hóa Việt Nam đã có mặt ở hơn 100 thị trường trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, cơ cấu thị trường lại tập trung vào một số đối tác mang tính chất truyền thống. Vì thế, khi đối tác có sự thay đổi về chính sách, lập tức tác động trực tiếp vào sản lượng cũng như giá trị hàng hóa xuất khẩu của chúng ta.

Để hạn chế những tác động này, không có giải pháp nào hữu hiệu hơn là việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu. Bên cạnh việc duy trì các thị trường truyền thống, chúng ta cần tìm kiếm những thị trường mới, những ngành hàng mới. Giải pháp này khiến xuất khẩu của chúng ta vừa tránh được sự phụ thuộc vào một vài thị trường nhất định, vừa tạo cơ hội tăng trưởng nhanh, mạnh hơn ở những thị trường mới.