Đồng Nai xây dựng đề án trình UNESCO công nhận Vườn quốc gia Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới

Lãnh đạo TP. Đồng Nai tham quan phòng trưng bày các tiêu bản động vật, thực vật tại Vườn quốc gia Cát Tiên. (Ảnh: Công Nghĩa)

Sáng 6/11, tại Vườn quốc gia Cát Tiên, TP. Đồng Nai tổ chức lễ công bố Quyết định số 2058/QĐ-TTg ngày 27/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về UBND TP. Đồng Nai. Đồng Nai quản lý. Trước đó, ngày 5/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng UBND thành phố đã tổ chức bàn giao, tiếp nhận tại Hà Nội.

Việc chuyển giao không chỉ thay đổi đầu mối quản lý mà còn đặt lên vai chính quyền địa phương trách nhiệm lớn hơn trong việc bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị của một trong những khu rừng có tính đa dạng sinh học đặc biệt quan trọng của Việt Nam.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai nhấn mạnh, việc tiếp nhận Vườn quốc gia Cát Tiên không đơn thuần là tiếp nhận, quản lý một diện tích rừng rộng lớn mà còn là trách nhiệm gìn giữ tài sản thiên nhiên quý giá của quốc gia cho các thế hệ mai sau.

Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm trước mắt là xây dựng đề án trình UNESCO công nhận Vườn quốc gia Cát Tiên là Di sản thiên nhiên thế giới. Cùng với mục tiêu này, thành phố sẽ kiện toàn tổ chức bộ máy, đầu tư cơ sở vật chất và hạ tầng giao thông, bảo đảm hoạt động quản lý, bảo tồn của Vườn diễn ra ổn định, liên tục sau chuyển giao.

Vườn quốc gia Cát Tiên tái thả 330 cá thể hươu, nai về tự nhiên vào ngày 6/11. (Ảnh: HAC)

Theo ông Nguyễn Văn Út, TP. Đồng Nai sẽ tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng; chú trọng phòng cháy, chữa cháy rừng, ngăn chặn phá rừng, lấn chiếm đất rừng và săn bắt động vật hoang dã. Các chương trình bảo tồn đa dạng sinh học, quản lý rừng bền vững cũng được triển khai gắn với việc đáp ứng các tiêu chí và cam kết bảo tồn quốc tế.

Trên nền tảng những giá trị sẵn có, TP. Đồng Nai định hướng đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế, tăng cường giáo dục môi trường và phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững. Các mô hình du lịch cộng đồng, nông nghiệp sinh thái sẽ được quan tâm phát triển, đồng thời gắn với đào tạo nghề, tạo việc làm và cải thiện đời sống của người dân trong khu vực và vùng phụ cận.

Theo lãnh đạo thành phố, bảo tồn thiên nhiên không thể chỉ dựa vào các biện pháp quản lý, bảo vệ hành chính mà cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng. Người dân phải thực sự được hưởng lợi từ việc giữ rừng, từ đó có thêm động lực và trở thành lực lượng đồng hành trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai Nguyễn Văn Út phát biểu tại lễ công bố chuyển giao Vườn quốc gia Cát Tiên về Đồng Nai. (Ảnh: HAC)

Tại buổi lễ, Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai cũng kêu gọi các cấp, ngành, đoàn thể và người dân cùng thực hiện thông điệp: “Không săn bắt, không mua bán, không tiêu thụ thịt động vật hoang dã”.

Cùng ngày, thành phố tổ chức tái thả 330 cá thể hươu, nai về môi trường tự nhiên tại Vườn quốc gia Cát Tiên. Hoạt động góp phần bổ sung nguồn động vật hoang dã cho hệ sinh thái, đồng thời lan tỏa thông điệp chung sống hài hòa với thiên nhiên và nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong việc bảo vệ động vật hoang dã.

Đây cũng là hoạt động mang ý nghĩa biểu tượng, hướng tới kỷ niệm 330 năm hình thành và phát triển vùng đất Đồng Nai (1698 - 2028), gắn với dấu mốc Thống suất Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phía Nam.

Từ việc tái thả hàng trăm cá thể động vật hoang dã đến định hướng xây dựng đề án trình UNESCO công nhận Di sản thiên nhiên thế giới, TP. Đồng Nai đang đặt mục tiêu gắn bảo tồn thiên nhiên với chiến lược phát triển dài hạn. Trong đó, giá trị của Cát Tiên không chỉ được đo bằng diện tích rừng hay số lượng loài sinh vật, mà còn ở vai trò bảo vệ nguồn nước, duy trì cân bằng sinh thái và tạo nền tảng cho phát triển bền vững của cả khu vực.

BOX: CÁT TIÊN - BÁU VẬT XANH MANG TẦM VÓC QUỐC TẾ

Với diện tích hơn 72.000 ha, Vườn quốc gia Cát Tiên là một trong những khu vực có giá trị đa dạng sinh học đặc biệt quan trọng của Việt Nam. Nơi đây sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới phong phú, địa hình đa dạng với núi, sông, bàu, đầm và nhiều kiểu sinh cảnh đặc trưng của vùng Đông Nam Bộ.

Vườn quốc gia Cát Tiên hiện là vùng lõi quan trọng của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Đồng Nai, với hơn 1.600 loài thực vật và hơn 1.700 loài động vật hoang dã. Khu rừng không chỉ là nơi cư trú của nhiều loài sinh vật quý hiếm mà còn giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ lưu vực sông Đồng Nai, điều tiết nguồn nước và duy trì cân bằng sinh thái khu vực.

Những giá trị nổi bật của Cát Tiên đã được quốc tế ghi nhận qua nhiều danh hiệu. Năm 2001, khu vực được UNESCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới; năm 2005, khu đất ngập nước Bàu Sấu được công nhận là khu Ramsar có tầm quan trọng quốc tế. Năm 2012, Vườn quốc gia Cát Tiên được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Đặc biệt, năm 2024, Cát Tiên trở thành vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam được công nhận vào Danh lục Xanh của IUCN - Đây là sự ghi nhận quốc tế đối với những nỗ lực quản lý, bảo tồn và gìn giữ các giá trị thiên nhiên của khu rừng.