Đồng Tháp: Cộng đồng nuôi đàn cá tra hàng chục tấn trên sông Tiền

Cộng đồng chăm sóc đàn cá

Bến sông Tiền - trước đình thần An Bình, nơi đàn cá tra hàng chục tấn đang sinh sống

Những ngày tháng 9, dòng nước đục ngầu từ thượng nguồn sông Mê Kông cuồn cuộn đổ về trên sông Tiền mang theo phù sa và bao tôm cá cho vùng hạ lưu. Tại một bến sông Tiền, trước đình thần An Bình (phường Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp) người dân nơi đây phấn khởi, thay nhau chăm sóc đàn cá tra tự nhiên quây quần sinh sống với người dân hơn 3 năm qua.

Ông Trương Minh Hải (người trực tiếp chăm sóc, bảo vệ đàn cá) cho biết, khoảng 4/2024, sau khi lãnh đạo TP. Hồng Ngự họp bàn với bà con thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự và mua cá về thả xuống bến sông trước đình thần An Bình. Ngay sau đó, ông Hải và một số người dân đi mua cây về “xây nhà” cho đàn cá, bằng cách cắm cây bao quanh bến sông, rộng khoảng 2.000m2, bên trong chất chà, thả thêm lục bình cho cá ở; người dân đóng góp tiền làm bè, cầu đi ra vào bờ để chăm sóc, bảo vệ đàn cá.

Từ đàn cá nhỏ, sau 3 năm được ông Trương Minh Hải và Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự chăm sóc, bảo vệ đàn cá, đến nay đàn cá sinh trưởng, phát triển lên hàng chục tấn

Ông Hải kể: “Lần thả cá đầu tiên vào dịp lễ Kỳ Yên của đình (26/3/2024 âm lịch), sau khi thả hàng nghìn con cá tra giống xuống sông, buổi chiều, tôi cho cá ăn, chỉ vài chục con cá lên ăn. Đến sáng hôm sau, tôi mang thức ăn cho cá ăn tiếp thì đàn cá lên ăn nhiều hơn. Tiếp đó, mấy ngày sau cá về ăn rôm rả cả bến sông này. Thấy vậy, người dân chung quanh đây bắt đầu thích và mang thức ăn thừa của gia đình cho cá ăn; những tiểu thương ở chợ thì thu lượm rau, củ quả, băm nhỏ cho cá ăn… Bà con ai cũng vui khi thấy đàn cá lớn lên từng ngày và cứ quây quần sống với người dân cho tới nay”.

Khi chúng tôi đang trò chuyện cùng ông Hải, có nhiều du khách từ phường Cao Lãnh, Mỹ Tho (tỉnh Đồng Tháp) và tỉnh An Giang đến thăm đàn cá. Họ mua thức ăn cho cá ăn và còn nhờ người địa phương đưa xuống chợ, mua cá, cua…mang về bến sông thả, góp phần tăng lượng cá dưới sông.

Người dân đến cho cá ăn và có thể vuốt ve đàn cá như thế này

Chị Lưu Trúc Giang trở thành khách quen của đàn cá nên có thể bê cá lên khỏi mặt nước

Chị Lưu Trúc Giang (du khách đến từ phường Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), sau khi cho cá ăn, chị vuốt ve mấy con cá bơi sát chị, rồi vui vẻ cho biết: “Khi ra bến sông này, nhìn đàn cá khỏe mạnh bơi lội tự do, tôi thấy bao lo lắng, phiền muộn của công việc như tan biến hết. Tôi mong muốn mọi người cùng chung tay bảo vệ đàn cá, thả cá nhiều về môi trường để những con sông, cái ao ở miền Tây có thêm nhiều cá, tôm như những năm về trước”.

Về cách chăm sóc đàn cá, ông Hải cho biết, hàng ngày vào buổi sáng và chiều, ông mang thức ăn cho cá ăn. Riêng buổi chiều, một số tiểu thương thu gom rau cải ở chợ mang đến đây rồi cắt nhỏ, thả xuống sông cho cá ăn thêm. Đặc biệt, đàn cá còn được chăm sóc bởi những du khách từ khắp nơi đổ về đây xem đàn cá và cho cá ăn. Nhiều người còn mua cá, tôm thả xuống sông, với mong muốn đàn cá ngày càng nhiều hơn.

Hàng ngày có nhiều du khách từ khắp nơi đổ về xem và cho đàn cá ăn

Theo quan sát, bến sông nơi đàn cá sinh sống thuộc khu vực bờ kè An Thạnh dài gần 2km từ lâu là nơi người dân sinh hoạt, neo đậu ghe, tàu. Để tạo môi trường cho đàn cá sinh sống an toàn, Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự dùng cây bao quanh, rộng khoảng 2.000m2, vừa tạo “ngôi nhà” cho cá ở, vừa ngăn ghe tàu, sà lan vào khu vực này neo đậu.

Qua nhiều lần thả cá và chăm sóc đến nay đàn cá lên đến hàng chục tấn, chủ yếu là cá tra và một số loài cá khác, như: mè vinh, cá trê, cá tai tượng, cá điêu hồng, rô phi, cá he, chép… Đặc biệt, một số loài cá nhiều năm không còn thấy ở sông nay xuất hiện, như: cá chày mắt đỏ, cá lòng tong mương, cá rô biển…

Chung tay bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Ông Trương Minh Hải hàng ngày bỏ công chăm sóc đàn cá

Với mục đích tuyên truyền cho người dân nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi thủy sản, không dùng những cách đánh bắt cá theo kiểu tận diệt nên 7/2024, UBND TP. Hồng Ngự (cũ) thành lập Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự. Tổ cộng đồng có hơn 70 thành viên (trong đó có 9 thành viên thường trực, ông Trương Minh Hải là Tổ trưởng), với mục đích bảo tồn đàn cá tự nhiên, tạo môi trường an toàn cho cá sinh trưởng, phát triển. Các thành viên của Tổ là đại diện các đoàn thể ở phường như Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên… và người dân.

Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Ngự Dương Phú Xuân cho biết: “Để bảo vệ đàn cá, Tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản Hồng Ngự và lực lượng chức năng phối hợp tuần tra trên sông Tiền nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn những người đánh bắt thủy sản trái phép trong khu vực bảo vệ đàn cá tự nhiên. Nhờ thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động nên người dân địa phương rất tích cực bảo vệ đàn cá và đóng góp thức ăn cho đàn cá”.

Đàn cá được người dân và du khách cho ăn, chăm sóc như thú cưng của gia đình

Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND phường Hồng Ngự, thời gian qua, công tác tuyên truyền, tuần tra luôn được địa phương quan tâm nhưng lực lượng chức năng còn phát hiện một số trường hợp đánh bắt cá bằng xung điện. Với những trường hợp này, địa phương xử phạt nặng theo quy định, nhằm răn đe để người dân không đánh bắt cá trái phép, không đúng quy định.

Lãnh đạo phường Hồng Ngự còn cho biết, khu vực đàn cá tra sinh sống thuộc vùng nước được Chính phủ công nhận là khu bảo tồn thủy sản, rộng 140ha, từ cầu Nguyễn Tất Thành đến cầu Sở Thượng, dài 3km. Tại khu vực này, từ tháng 6-8, UBND phường Hồng Ngự cấm đánh bắt cá với tất cả loại ngư cụ, vì thời gian này là mùa cá đẻ.

Tại khu vực đàn cá ở, ông Trương Minh Hải còn đặt chiếc bao lớn để du khách, người dân bỏ túi nilon, túi xốp...không vứt rác xuống sông

Từ tháng 6-8 là mùa cá đẻ, chính quyền địa phương nghiêm cấm người dân đánh bắt cá

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: “Qua công tác tuyên truyền và tổ chức thực hiện, đến nay nhận thức và trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản đã có chuyển biến cả trong người dân và chính quyền cơ sở. Người dân ngày càng nhận thức rõ tác hại của việc sử dụng xung điện, chất độc, chất nổ và ngư cụ có tính hủy diệt để đánh bắt cá; các lực lượng chức năng tăng cường phối hợp kiểm tra, xử lý. Tuy nhiên, chúng tôi xác định tuyên truyền phải tiếp tục đi cùng với kiểm tra, xử lý vi phạm và phát huy vai trò của cộng đồng, bởi bảo vệ nguồn lợi trước hết phải dựa vào chính những người dân sống trên địa bàn” .

Lãnh đạo Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp cho biết, thời gian tới, ngành Nông nghiệp sẽ chuyển mạnh từ tuyên truyền, vận động sang quản lý và phục hồi nguồn lợi thủy sản có trọng tâm, dựa trên dữ liệu và từng thủy vực cụ thể. Tỉnh Đồng Tháp sẽ điều tra, đánh giá nguồn lợi và môi trường sống; xác định thủy vực trọng điểm, khu vực sinh sản, nơi nguồn lợi suy giảm và các điểm nóng khai thác; phát triển đồng quản lý, gắn bảo vệ nguồn lợi với sinh kế của người dân. Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 20 tổ chức cộng đồng đồng quản lý hiệu quả và 60% thủy vực trọng điểm có sự tham gia của cộng đồng.

Giữa sông Tiền mênh mông, đàn cá tra hàng chục tấn quây quần sinh sống nhiều năm qua

Hàng ngày, có nhiều người dân, du khách mang cá, cua... đến thả xuống sông

Đặc biệt, đối với các khu vực thuộc Quy hoạch theo Quyết định 389/QĐ-TTg, tỉnh Đồng Tháp sẽ rà soát, xác định và đề xuất thành lập khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản; đồng thời tổ chức tái tạo nguồn lợi với ít nhất 20 địa điểm thả giống cố định, tổng lượng giống tối thiểu 5 triệu con/năm và có theo dõi hiệu quả sau thả.

Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân, chia sẻ: “Mục tiêu cuối cùng không phải là chúng ta tổ chức được bao nhiêu cuộc tuyên truyền hay bao nhiêu đợt thả cá, mà là nguồn lợi thủy sản ngoài tự nhiên có thực sự phục hồi, hệ sinh thái có được bảo vệ và người dân có thể cùng tham gia, cùng hưởng lợi một cách bền vững hay không”.