Đồng Tháp: Người dân sẵn sàng 'hy sinh' vườn sầu riêng, vườn dừa để quy tập hài cốt Liệt sĩ

Tiếc cây nhưng xót người nằm dưới hơn

Đó là lời chia sẻ của bà Lê Thị Đón khi trao đổi với phóng viên về quyết định của mình đưa ra. Tìm khu vườn của bà Đón khi mùi ngai ngái của thân gỗ tươi vừa cưa dở và mùi bùn đất ẩm ướt nhưng không có tiếng thở dài tiếc nuối của người chủ vườn. Chỉ có tiếng xẻng đào nhẹ nhàng, cẩn trọng của những người lính Đội K91 và sự lặng im linh thiêng của một cuộc tìm kiếm sau hơn nửa thế kỷ.

Mảnh vườn rộng gần 2.700m² này vốn là sinh kế gánh vác cả gia đình bà Đón. Hơn 100 gốc sầu riêng đã bước sang tuổi 15 - độ tuổi sung sức nhất, mùa nào cũng mang về niềm vui no ấm. Để nuôi được một cây sầu riêng đơm hoa kết trái thành công ở đất Miền Tây là biết bao mồ hôi, giọt nước mắt và công sức, tiền của chắt chiu qua hàng ngàn ngày đêm. Vậy mà, khi Đội K91 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp) đặt vấn đề cần đào xới toàn bộ diện tích vườn để quy tập HCLS, bà Đón không một phút đắn đo.

Quệt vệt bùn trên gò má, mắt hoe đỏ nhìn về phía những thân cây nằm im lìm, bà Đón ngập ngừng: "Nhìn cây cưa ngang thân, ngã rụi xuống đất, nói không tiếc là dối lòng. Bởi cây mình chăm từ lúc bé xíu, sống với nó mười mấy năm trời. Cây mất đi thì vài năm sau trồng lại được, thu nhập mất đi thì vợ chồng bảo nhau làm việc khác gỡ lại. Còn các Anh hùng Liệt sĩ ngã xuống mấy chục năm rồi, dưới lòng đất lạnh lẽo biết bao nhiêu năm qua. Giờ tìm được một bộ HCLS là có thêm một gia đình bớt đi mấy mươi năm mòn mỏi ngóng trông, có thêm một người mẹ già biết con mình đang nằm ở đâu để đưa về hương khói".

Bà Lê Thị Đón bên vườn sầu riêng bị đốn hạ

Tấm lòng chân chất của người phụ nữ Miền Tây mỏng manh mà kiên cường đến lạ. Sự hy sinh tài sản lớn lao của gia đình bà nhẹ nhàng như chính cách bà nói về nó - không đòi hỏi, không tính toán. Mảnh đất này trước đây vốn là Nghĩa trang cũ Bình Hòa A. Nhiều năm trước, khi tiếp quản đất để canh tác, cha bà Đón là ông Lê Văn Tưởng trong lúc xẻ rãnh trồng sầu riêng đã từng phát hiện 3 bộ HCLS. "Cha tôi cứ nghĩ trong vườn có thể còn hài cốt nhưng vườn rộng, không biết nằm ở đâu, không có cách nào tìm nên ông tiếp tục trồng sầu riêng" - bà Đón kể.

Sau khi cha mất, mảnh vườn được để lại cho bà và người em gái ở xa. Mấy mươi năm sống trên mảnh đất này, dù vườn cây đã xanh tốt, trong lòng người cha quá cố của bà vẫn luôn canh cánh một nỗi niềm đau đáu: "Liệu bên dưới những gốc cây mình trồng, còn bao nhiêu người lính chưa thể trở về?". Ông mất đi, nỗi niềm ấy truyền lại cho chị em bà Đón. Và rồi, ngày Đội K91 trở lại, tâm nguyện của người cha quá cố cùng tình mẫu tử, tình đồng bào trong lòng bà Đón như hòa làm một.

Mỗi buổi sáng, trời vừa hửng sáng, bà Đón đã có mặt ở góc vườn. Bà không đứng đó để trông vườn cây bị cưa, mà đứng để dõi theo từng lưỡi xẻng của bộ đội. Mỗi khi tiếng reo khẽ vang lên từ nhóm tìm kiếm, tim bà lại thắt lại: "Thêm một người lính nữa vừa được tìm thấy".

Ông Đỗ Văn Cam

Thượng tá Võ Thành Dẫn (Đội trưởng Đội K91) nghẹn ngào chia sẻ: "Là người chỉ huy trực tiếp, nhìn thấy cả một vườn sầu riêng đang cho trái bị cưa đổ, chính anh em bộ đội chúng tôi cũng xót xa thay cho chủ nhà. Nhưng sự ủng hộ tuyệt đối và tấm lòng cao cả của bà Đón đã tiếp thêm sức mạnh cho toàn đội".

Dưới những gốc sầu riêng vừa ngã xuống, tính đến nay, lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập được 71 bộ HCLS. Những mảng bạt tăng đã mục, những mảnh vải cũ kỹ, những nếp áo quân phục sờn vai còn buộc chặt lấy những bờ vai gầy cốt tủy. Tất cả nằm đó, im lìm dưới rễ cây sầu riêng suốt nhiều thập kỷ. Nếu không có quyết định dũng cảm và tấm lòng cao cả của bà Đón, có lẽ các anh vẫn sẽ phải nằm lại trong lòng đất.

Nhiều gia đình ở Miền Bắc, Miền Trung, Miền Nam từ nay sẽ không còn phải khắc khoải trong những đêm chiêm bao tìm con, tìm cha. 71 gia đình sẽ đón người thân trở về trong ấm áp hương khói quê nhà. Và tất cả những điều kỳ diệu ấy bắt đầu từ một quyết định thầm lặng của người phụ nữ 54 tuổi ở xã Ngũ Hiệp: "Đốn bỏ cả sinh kế gia đình để mở đường cho những Anh hùng Liệt sĩ được trở về với gia đình, người thân".

Mùa sầu riêng năm nay ở vườn bà Đón không có tiếng thương lái ngã giá, không có những chuyến xe chở nặng quả chín ngọt ngào. Mảnh vườn giờ trơ trọi, loang lổ những hố đất đào dở. Sự mất mát kinh tế là rõ ràng và hiển hiện, nhưng trên mảnh đất trần trụi ấy, một loại "trái ngọt" khác đang kết tinh - thứ trái ngọt của nghĩa đồng bào, của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".

Dưới rễ dừa xanh, các anh về lại đất mẹ

Trong gian nan hành trình tìm kiếm những người con hy sinh vì Tổ quốc, câu chuyện về khu vườn dừa 2.500m2 ở ấp Cả Cái, xã Tân Thành, tỉnh Đồng Tháp không chỉ là một chiến công quy tập 44 bộ HCLS, mà còn là bức tranh cảm động về nghĩa tình quân dân bền chặt suốt mấy mươi năm.

Các chiến sĩ quân đội tỉ mỉ tìm kiếm hài cốt Liệt sĩ

Những di vật vô giá được tìm thấy

Những ngày cuối tháng 8, cái nắng gắt của vùng sông nước Đồng Tháp không làm giảm bớt không khí khẩn trương tại khu vườn dừa của gia đình ông Đỗ Văn Cam (63 tuổi, ngụ ấp Cả Cái, xã Tân Thành). Trông bề ngoài, đây chỉ là một vườn dừa xanh tốt như bao mảnh vườn Miền Tây khác, được gia đình ông canh tác suốt 10 năm qua trên nền đất cũ do chính quyền cấp đổi từ sau năm 1992. Thế nhưng, ít ai biết rằng sâu dưới lớp đất cồn bồi đắp ấy, cách mặt đất từ 2 - 3m là nơi yên nghỉ thầm lặng của hàng chục chiến sĩ đã ngã xuống trong những năm tháng kháng chiến khốc liệt.

Mọi chuyện bắt đầu từ tấm lòng canh cánh của bà Lê Thị Ngân Hà (56 tuổi), một người con của ấp Cả Cái. Mẹ chồng bà Hà vốn là thương binh, người từng trực tiếp quản lý nghĩa trang tạm và cẩn trọng đặt từng người đồng đội xuống lòng đất năm xưa. "Mẹ tôi thường kể, ngày ấy chiến tranh ác liệt lắm. Bộ đội hy sinh trong lúc hành quân vội vã, anh em chôn cất nhau giữa đêm tà hay dưới mưa bom mà chẳng kịp khắc tấm bia mộ. Khi biết tin Chính phủ phát động chiến dịch tìm kiếm, quy tập HCLS, lời dặn của mẹ cứ như giục giã trong lòng. Nhìn khu vườn dừa, tôi nghĩ dưới đó chắc chắn còn nhiều anh em lắm" - bà Hà xúc động chia sẻ.

Không ngần ngại, bà Hà quyết định nhấc điện thoại gọi cho Đội K91, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Tháp mở đầu cho hành trình đón các anh trở về. Nhận tin báo, những người lính Đội K91 lập tức có mặt khảo sát. Ngày đầu tiên, những mảng đất được xới lên nhưng vẫn bặt vô âm tín. Đến ngày thứ hai, khi mũi xẻng chạm xuống độ sâu gần 2m, những dấu tích đầu tiên xuất hiện: mảnh bạt tăng đã mục, nếp võng dù sờn màu thời gian, cùng 3 bộ hài cốt nằm gối đầu bên nhau. Khoảnh khắc ấy, cả công trường như lặng đi vì xúc động. Hy vọng bùng lên, khẳng định niềm tin của bà Hà và bà con nơi đây là hoàn toàn có cơ sở.

Để lực lượng chức năng thuận tiện đào bới, ông Đỗ Văn Cam (chủ nhân khu vườn dừa) không một chút đắn đo, sẵn sàng chấp nhận xới tung mảnh vườn đang cho thu hoạch của gia đình. "Đất này ngày trước là nơi các anh nằm xuống để bảo vệ quê hương. Giờ bộ đội tìm lại các anh, gia đình tôi ủng hộ hết lòng. Dừa có thể trồng lại, kinh tế có thể làm lại, nhưng các anh thì không thể nằm lại dưới lòng đất lạnh lẽo mãi được" - ông Cam khẳng định.

Sự đồng lòng không dừng lại ở đó. Thấy lực lượng vất vả, bà Hà cùng bà con trong xóm tự nguyện góp tiền thuê máy xúc hỗ trợ mở rộng diện tích tìm kiếm. Những người phụ nữ trong ấp luân phiên thổi nấu từng bữa cơm nghĩa tình tiếp sức cho chiến sĩ. Đêm xuống, đèn cao áp sáng rực một vùng cồn; kể cả khi cơn mưa rào bất chợt trút xuống, công việc quy tập vẫn tiếp diễn xuyên đêm không ngơi nghỉ.

Trải qua nhiều ngày nỗ lực miệt mài, Đội K91 đã tìm kiếm và quy tập thành công 44 bộ HCLS. Nằm sâu dưới lòng đất cồn bồi đắp sau nửa thế kỷ, các anh được bao bọc cẩn thận bằng bạt tăng, dây buộc và võng dù. Cùng với hài cốt là những di vật vô giá: chiếc túi vải, đôi dép cao su đã sờn, bao súng ngắn, hộp tiếp đạn và đặc biệt là những lọ thuốc nhỏ vẫn còn nguyên chất lỏng bên trong. Từng kỷ vật được các chiến sĩ Đội K91 nâng niu, tỉ mỉ lau sạch lớp bùn đất. Hầu hết các HCLS khi quy tập lên vẫn chưa thể xác định được tên tuổi, quê quán. Nhưng với người dân xã Tân Thành và các chiến sĩ Đội K91, các anh đều là những người con ưu tú của Tổ quốc, đã cống hiến tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc.

Chuyến tìm kiếm dưới vườn dừa ấp Cả Cái khép lại, trả lại sự yên bình cho dòng sông, bến nước. 44 Liệt sĩ đã được đưa về chăm sóc, nhang khói ấm áp tại Nghĩa trang Liệt sĩ.