Đồng tiền sơ khai của nước Mỹ

Tác giả: Nik Bhatia/1980 Books-NXB Dân Trí

Lịch sử và sự tiến hóa của tiền tệ

Cuốn sách bắt đầu từ các hệ thống tiền tệ đơn giản, nơi tiền được bảo đảm bằng vàng, bạc, trước khi chuyển sang các hệ thống phức tạp hiện đại, bao gồm các công cụ tài chính và phương tiện thanh toán kỹ thuật số.

Đồng tiền sơ khai của nước Mỹ

Ở New York, những vỏ sò được nhiều bộ tộc thổ dân Mỹ dùng như tiền, được lưu hành như đơn vị tiền tệ trong thế kỷ XVII. Ở Virginia, thuốc lá trở thành tài sản tiền tệ lớp thứ nhất.

Trên khắp các thuộc địa của Thế giới Mới, hình thái của tiền tệ đa dạng khắp các vùng. Tiền xu không phổ biến trong những ngày đầu bởi các xưởng đúc tiền của các nước thuộc địa chưa tồn tại và những đồng xu châu Âu không đủ nhiều để đáp ứng nhu cầu của mọi người. Điều này dẫn đến việc người dân phải sử dụng những hình thái địa phương của tiền.

Ở New York, những vỏ sò được nhiều bộ tộc thổ dân Mỹ dùng như tiền, được lưu hành như đơn vị tiền tệ trong thế kỷ XVII. Ở Virginia, thuốc lá trở thành tài sản tiền tệ lớp thứ nhất và cơ sở của kim tự tháp tiền tệ của chính nó do sự phổ biến toàn cầu của loại cây này. Đơn vị pound thuốc lá trở thành chuẩn mực kế toán, và giấy nợ hứa trả những pound thuốc lá được phát hành bởi Virginia như tiền lớp thứ hai lưu hành trong người dân như tiền mặt.

Vỏ sò và thuốc lá được xem là tiền địa phương vì chúng có một số đặc điểm tiền tệ của đồng xu, dù không phải là tất cả. Tuy không hoàn hảo nhưng chúng hoàn thành tốt nhiệm vụ là tiền tệ trong nhiều thập kỷ. Cả hai đều có thể phân chia được, khó tạo ra, có thể thay thế được và khá bền. Cuối cùng, chúng sẽ được thay thế bởi hình thái tiền tệ tối ưu hơn như một phương tiện trao đổi và đơn vị kế toán: đồng vàng và đồng bạc.

Vỏ sò từng là tiền tệ sơ khai của Mỹ. Ảnh: TheCollector.

Khi thời gian trôi qua, những đồng vàng và bạc nước ngoài bắt đầu lưu thông như tiền tệ trong các nước thuộc địa. Đồng tiền phổ biến nhất là đồng đôla bạc của Tây Ban Nha. Vào năm 1784, Thomas Jefferson xuất bản Notes on the Establishment of a Money Unit, and of a Coinage for the United States (tạm dịch: Ghi chú về sự ra đời của đơn vị tiền tệ, và của đồng tiền nước Mỹ), và đưa ra lập luận cho rằng đôla là đơn vị tiền tệ mới của Mỹ:

Đôla là một đồng xu nổi tiếng, và là đồng tiền quen thuộc với tất cả mọi người. Nó đã được sử dụng từ Nam đến bắc; đã xác định được tiền tệ của chúng ta và vì thế được giới thiệu như là một đơn vị.

Sự kết hợp của tiền tệ

16 năm sau Tuyên ngôn Độc lập, Quốc hội Mỹ thứ hai cuối cùng đã thông qua Đạo luật Tiền xu năm 1792 để công bố đồng đôla Mỹ như đơn vị kế toán chính thức của đất nước, xác định 1 đôla là 1,6 gam vàng và 24 gam bạc.

Trong vòng 108 năm tiếp theo, Mỹ thử nghiệm với một vài chế độ tiền tệ khác. Sự điều chỉnh sớm đối với tỷ giá hối đoái giữa vàng và bạc có tác động đối lập đối với điều chỉnh của Isaac Newton với tư cách là bậc thầy về đúc tiền và dẫn đến vàng không được sử dụng trong một vài thập kỷ.

Hai ngân hàng trung ương riêng biệt được mở ra vào năm 1791 và 1812, nhưng lần lượt đóng cửa sau hiến chương 20 năm. Nhiều người Mỹ trước đây không tin vào ngân hàng trung ương để quản lý tiền tệ của họ. Các ngân hàng tồn tại chống lại những lý tưởng hạn chế của chính phủ và dẫn đến nhiều yếu tố chính trị, ngăn cản các tổ chức gia hạn hiến chương. Thay vì tiền lớp thứ hai của ngân hàng trung ương, giấy nợ được phát hành bởi các ngân hàng tư nhân hoạt động như một hình thức tiền mặt hoạt động hiệu quả trong thế kỷ XIX.

Dưới đây là ví dụ về ngôn ngữ chính thức viết trên tiền giấy được bảo đảm (hay hỗ trợ) bởi Ngân khố Mỹ từ năm 1902.

Đồng tiền quốc gia được bảo đảm bởi Trái phiếu Mỹ được ký quỹ với Thống đốc Ngân khố Mỹ.

Ngân hàng Quốc gia Mỹ ở San Francisco sẽ trả lại 10 đôla cho người cầm giữ tờ giấy nếu được yêu cầu.

Bên cạnh giấy bạc của khối tư nhân, chính phủ Mỹ phát hành chứng chỉ vàng cũng được lưu thông như tiền mặt. Và cuối cùng, công cụ tài chính và tiền giấy trong giai đoạn Nội chiến Mỹ được gọi là đồng bạc xanh, thứ không thể đổi thành kim loại quý, được lưu hành như tiền mặt trong những năm sau của thế kỷ XIX.

Nhìn chung, Mỹ có sự kết hợp giữa các công cụ tiền tệ lớp thứ hai lưu thông trong đất nước. Ranh giới giữa lớp thứ hai và lớp thứ ba rất khó để phân biệt, đặc biệt nếu không có ngân hàng trung ương và hệ thống tiền tệ chính thống.

Trong khi đó, chế độ bản vị vàng quốc tế xuất phát ở nước Anh và bắt đầu lan ra các nước khác trên thế giới khi các nước châu Âu phát hành tiền tệ lớp thứ hai đáp ứng lời hứa chuyển sang đồng vàng, tác động đến việc hồi sinh vàng ở tại Mỹ. Đạo luật bản vị vàng (Đạo luật Gold Standard) năm 1900 chấm dứt một số mơ hồ về tiền tệ, loại bỏ bạc khỏi vai trò tiền tệ và sửa 1 đôla tương ứng với 1,5 gam vàng nguyên chất. Giá trị tương ứng của 1 troi ao-xơ của vàng tương đương với 20.67 đôla - tương đương mức giá kể từ năm 1834.

Đạo luật có một phần mang tính hình thức khi người Mỹ thực tế đã tham gia vào chế độ bản vị vàng của thế giới, nhưng là điều cần thiết để xây dựng thương hiệu cho đồng đôla. Mỹ hiện đã sẵn sàng cho một ngân hàng trung ương.