Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2: Quyết tâm và thận trọng

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ và Thường vụ Đảng ủy Chính phủ

Tại cuộc họp, một bước tiến mang tính quyết định đã được xác nhận khi Việt Nam và đối tác Nga đã thống nhất toàn bộ nội dung Dự thảo Hiệp định về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, đồng thời ghi nhận sự sẵn sàng hợp tác từ phía Nhật Bản cho dự án Ninh Thuận 2. Đây là cột mốc then chốt trong việc hiện thực hóa chủ trương đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong tình hình mới.

Lịch sử của dự án điện hạt nhân Ninh Thuận trải qua nhiều thăng trầm. Được Quốc hội khóa XII phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2009, dự án từng được kỳ vọng là bước đột phá về năng lượng. Tuy nhiên, trước những bối cảnh kinh tế và kỹ thuật thời điểm đó, đến năm 2016, Quốc hội khóa XIV đã ban hành nghị quyết tạm dừng triển khai.

Phải đến cuối năm 2024, đứng trước những yêu cầu mới của thời kỳ phát triển, đặc biệt là mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng bền vững và cam kết giảm phát thải, Ban Chấp hành Trung ương và Quốc hội đã xem xét kỹ lưỡng, đi đến thống nhất chủ trương tái khởi động dự án. Quyết tâm này được cụ thể hóa bằng Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20.8.2025 của Bộ Chính trị về đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2045, trong đó nhấn mạnh việc khẩn trương triển khai các dự án điện hạt nhân với các đối tác phù hợp.

Hoàn tất đàm phán dự thảo Hiệp định với đối tác Nga và tín hiệu tích cực từ Nhật Bản

Thực hiện các nghị quyết của Quốc hội và chỉ đạo của Chính phủ, thời gian qua, các bộ, ngành và cơ quan chức năng đã thể hiện sự chủ động, tích cực trong việc xúc tiến lại dự án. Tại cuộc họp, các đại biểu đã đánh giá cao những kết quả cụ thể đạt được sau một thời gian ngắn tái khởi động. Công tác xây dựng thể chế, hành lang pháp lý cơ bản đã được hoàn thiện để tạo nền tảng cho việc triển khai dự án. Bên cạnh đó, các công tác thực địa như giải phóng mặt bằng, chuẩn bị hạ tầng và đặc biệt là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng đang được tiến hành đồng bộ.

Điểm nhấn quan trọng nhất được báo cáo tại cuộc họp là kết quả đàm phán quốc tế. Đối với dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, sau nhiều vòng đàm phán căng thẳng và kỹ lưỡng, Việt Nam và đối tác Nga đã đi đến thống nhất được toàn bộ Dự thảo Hiệp định về hợp tác xây dựng. Việc đạt được sự đồng thuận trong văn bản pháp lý quan trọng này đánh dấu một bước tiến lớn, chuyển dự án từ giai đoạn chủ trương sang giai đoạn chuẩn bị thực thi cụ thể với một đối tác có kinh nghiệm hàng đầu thế giới về công nghệ hạt nhân.

Song song với đó, dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 cũng ghi nhận những tín hiệu rất khả quan. Phía đối tác Nhật Bản đã chính thức bày tỏ sự sẵn sàng hợp tác xây dựng nhà máy với các cam kết về công nghệ hiện đại nhất. Theo lộ trình dự kiến từ phía đối tác, nhà máy này có thể được đưa vào vận hành từ sau năm 2040. Sự quan tâm và cam kết từ cả hai cường quốc về công nghệ hạt nhân là Nga và Nhật Bản cho thấy vị thế và tiềm năng của dự án năng lượng tại Việt Nam, đồng thời mở ra cơ hội tiếp cận những công nghệ tiên tiến, an toàn bậc nhất thế giới. Các đại biểu tại cuộc họp đã thống nhất cao với các nội dung quan trọng này và đồng ý chủ trương xây dựng các báo cáo, tờ trình chi tiết để xin ý kiến cấp có thẩm quyền quyết định các bước đi tiếp theo.

Dự án chiến lược, công nghệ cao và yêu cầu cấp bách về tiến độ

Kết luận cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã biểu dương sự nỗ lực của các bộ, ngành, đặc biệt là Tổ công tác và Bộ Công Thương trong việc bám sát chủ trương, tích cực đàm phán và đạt được những thỏa thuận quan trọng với đối tác nước ngoài. Tuy nhiên, người đứng đầu Chính phủ cũng nhấn mạnh rằng xây dựng Nhà máy điện hạt nhân là một dự án đặc biệt lớn, mang tính chiến lược quốc gia dài hạn. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là lĩnh vực công nghệ cao, có tính chất nhạy cảm và yêu cầu tuyệt đối về an toàn hạt nhân, an ninh quốc gia.

Chính vì tính chất quan trọng đó, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương với vai trò chủ trì, phải phối hợp chặt chẽ với các bộ, cơ quan và tập đoàn liên quan để hoàn thiện hồ sơ một cách cẩn trọng nhất. Nhiệm vụ trọng tâm trước mắt là hoàn thiện dự thảo báo cáo tổng thể và tờ trình của Đảng ủy Chính phủ về dự án. Đồng thời, Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương trình dự thảo Hiệp định giữa Việt Nam và Nga, kèm theo các đề xuất, kiến nghị cụ thể để trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Bên cạnh đó, việc xây dựng dự thảo các nghị quyết liên quan của các cấp có thẩm quyền cũng cần được chuẩn bị kỹ lưỡng để đảm bảo tính pháp lý cao nhất.

Về nội dung các báo cáo, Thủ tướng Phạm Minh Chính đưa ra yêu cầu rất cụ thể về phương pháp trình bày. Các văn bản cần ngắn gọn, súc tích nhưng phải đảm bảo tính đầy đủ và minh bạch. Báo cáo phải thể hiện rõ nét quá trình thực hiện dự án từ trước đến nay, quá trình đàm phán gian nan với các đối tác và những kết quả cốt lõi đã đạt được. Đặc biệt, Thủ tướng lưu ý cần làm rõ những nội dung của Hiệp định đã được hai bên trao đổi kỹ lưỡng và dành sự quan tâm đặc biệt, bao gồm các vấn đề về sự ổn định của hệ thống pháp luật, phạm vi và đối tượng áp dụng, các quy định về thuế, phí, lệ phí cũng như trình tự thủ tục hành chính. Mục tiêu cuối cùng là nhằm tối ưu hóa hiệu quả đầu tư của dự án, đảm bảo lợi ích quốc gia và sự an toàn tuyệt đối khi đi vào vận hành.

Để đảm bảo tiến độ công việc nhằm kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã giao trách nhiệm trực tiếp cho Phó thủ tướng Bùi Thanh Sơn chỉ đạo chung. Bộ trưởng Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ đạo, ký các văn bản liên quan và phối hợp nhịp nhàng với các đơn vị khác. Mốc thời gian được Thủ tướng ấn định là phải hoàn thành toàn bộ hồ sơ trong ngày 27.1.2026. Sự chỉ đạo quyết liệt về mặt thời gian này cho thấy tính cấp bách và quyết tâm chính trị rất lớn của Chính phủ trong việc sớm hiện thực hóa giấc mơ điện hạt nhân, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Bùi Tú