Du lịch tiếp sức công nghiệp văn hóa
Du lịch đang trở thành cầu nối quan trọng thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa, từ nghệ thuật biểu diễn, thủ công mỹ nghệ đến ẩm thực, thiết kế và nội dung số. Để phát huy lợi thế này, các đại biểu Quốc hội đề nghị hoàn thiện chính sách, huy động nguồn lực xã hội, gắn phát triển công nghiệp văn hóa với bảo tồn di sản và nâng cao đời sống người dân.
Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang được Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Tán thành sự cần thiết ban hành Luật, các đại biểu Quốc hội đồng thời đề nghị hoàn thiện các chính sách nhằm huy động nguồn lực xã hội, phát huy giá trị văn hóa, thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với bảo tồn di sản và nâng cao đời sống người dân.

Du lịch góp phần thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển
Gắn với bảo tồn di sản, lấy người dân làm trung tâm
Từ thực tiễn địa phương, đại biểu Bùi Văn Mạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình), Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho rằng, du lịch có vai trò quan trọng trong việc kết nối và thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển. Ninh Bình có nguồn tài nguyên văn hóa, di sản phong phú, thuận lợi để hình thành những sản phẩm du lịch đặc sắc. Tuy nhiên, sự liên kết giữa du lịch và công nghiệp văn hóa vẫn chưa tạo được chuỗi hoạt động hoàn chỉnh, từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối và tiêu thụ sản phẩm.
Để phát huy hiệu quả mối liên kết này, đại biểu Bùi Văn Mạnh đề nghị hoàn thiện dự thảo Luật trên sáu nhóm vấn đề: Làm rõ phạm vi công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa và ẩm thực, lấy giá trị văn hóa và hoạt động sáng tạo làm nền tảng; mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách, bảo đảm doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh, nghệ nhân, tổ hợp tác, cá nhân sáng tạo và cộng đồng được tiếp cận các chính sách hỗ trợ; phát huy tính chủ động của địa phương trong ban hành chính sách đặc thù, phù hợp với tiềm năng, bản sắc văn hóa và khả năng cân đối ngân sách; bổ sung cơ chế để cộng đồng tham gia và hưởng lợi từ việc khai thác các giá trị văn hóa truyền thống; tạo điều kiện tiếp cận không gian sáng tạo, hạ tầng và thị trường; đơn giản hóa thủ tục, bảo đảm nguồn lực thực hiện.
Đại biểu nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa phải gắn chặt với bảo tồn, phát huy giá trị di sản và lấy người dân làm trung tâm. Khi có sinh kế bền vững từ văn hóa, người dân sẽ có thêm điều kiện, động lực gìn giữ những giá trị truyền thống. Đại biểu cũng bày tỏ mong muốn dự án Luật sớm được thông qua, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi để các địa phương triển khai thực hiện.
Cùng với việc mở rộng cơ hội tham gia cho các chủ thể sáng tạo, hiệu quả sử dụng nguồn lực hỗ trợ cũng là vấn đề được các đại biểu quan tâm. Đối với chính sách hỗ trợ, ưu đãi tại các Điều 29-37 của dự thảo Luật, một số ý kiến cho rằng, cần có cơ chế khuyến khích phát triển công nghiệp văn hóa, song phải tính đến giới hạn của ngân sách. Nếu thiếu tiêu chí cụ thể và cơ chế đánh giá kết quả, chính sách dễ bị dàn trải, kém hiệu quả hoặc trùng lặp với các chương trình hỗ trợ hiện hành.
Về vấn đề này, đại biểu Phạm Hùng Thắng (Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình) đề nghị công khai mục tiêu, đối tượng, tiêu chí lựa chọn và kết quả hỗ trợ; đồng thời xác định chỉ tiêu đầu ra phù hợp với từng chính sách. Đối với các dự án bảo tồn, phát huy di sản, cần đánh giá giá trị văn hóa và khả năng tiếp cận của cộng đồng. Với hoạt động sản xuất, kinh doanh và các sản phẩm sáng tạo, cần xem xét thêm yếu tố thị trường, doanh thu, việc làm và khả năng lan tỏa.
Đại biểu cũng lưu ý, cần có cơ chế phòng ngừa tình trạng hỗ trợ trùng lặp từ nhiều nguồn, tổ chức đánh giá định kỳ để điều chỉnh hoặc chấm dứt những chính sách không còn phù hợp. Các ưu đãi về thuế, đất đai, đầu tư và ngân sách phải được đối chiếu với pháp luật chuyên ngành, tránh tạo quyền hưởng ưu đãi mặc nhiên khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện. Theo đại biểu, quy định rõ những nguyên tắc này sẽ giúp chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hóa có trọng tâm, tạo cơ hội thực chất cho các chủ thể sáng tạo, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình trong sử dụng nguồn lực công.

Di sản không chỉ cần được bảo vệ, gìn giữ mà còn là nguồn lực tạo ra giá trị vật chất và thẩm mỹ cho xã hội
Tạo hành lang pháp lý cho kinh tế di sản
Ở góc độ khai thác và phát huy giá trị di sản, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng (Đoàn ĐBQH thành phố Huế) cho rằng, các quy định liên quan đến di sản trong dự thảo Luật vẫn chưa thực sự rõ ràng. Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung thuật ngữ “kinh tế di sản” tại Khoản 2 Điều 2 của dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.
Theo đại biểu, di sản không chỉ là tài sản cần được bảo vệ, lưu giữ mà còn là nguồn lực tạo ra giá trị vật chất và thẩm mỹ cho xã hội. Việc ghi nhận khái niệm kinh tế di sản sẽ tạo cơ sở pháp lý để khai thác hợp lý giá trị di sản, phát triển các sản phẩm, dịch vụ văn hóa và du lịch, đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo tồn.
Từ cách tiếp cận này, đại biểu đề nghị bổ sung “không gian di sản văn hóa, di tích lịch sử” vào quy định về cơ sở vật chất công nghiệp văn hóa tại Khoản 10 Điều 2 của dự thảo Luật. Quy định này sẽ tạo cơ sở để tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và sáng tạo phù hợp với chức năng, giá trị cũng như yêu cầu bảo vệ di tích.
Để có thêm nguồn lực thực hiện, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục điều chỉnh, bổ sung Khoản 3 Điều 4 về chính sách phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó quy định rõ việc huy động nguồn lực xã hội, đầu tư tư nhân, hợp tác công tư và khai thác tài sản, kết cấu hạ tầng văn hóa theo pháp luật có liên quan; đồng thời thực hiện cơ chế bảo lãnh tín dụng đối với các khoản vay được bảo đảm bằng quyền sở hữu trí tuệ theo quy định. Theo đại biểu, những quy định này sẽ góp phần huy động nguồn lực phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Bên cạnh việc huy động nguồn lực, đại biểu Nguyễn Tiến Hùng cũng đề nghị bổ sung điều khoản quy định về sử dụng không gian di sản văn hóa, di tích lịch sử cho hoạt động công nghiệp văn hóa. Việc sử dụng phải tuân thủ ba nguyên tắc: Không ảnh hưởng đến các yếu tố cấu thành và cảnh quan văn hóa của di tích; tuân thủ đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng văn hóa đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; không thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 7 của dự thảo Luật.
Nguồn Văn hóa: https://baovanhoa.vn/du-lich-tiep-suc-cong-nghiep-van-hoa.html
