Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đề xuất nhiều cơ chế mới về thu hồi, bồi thường đất

Chính phủ đề xuất nhiều thay đổi lớn nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn”, giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tờ trình của Chính phủ cho biết, dự thảo luật bước đầu dự kiến bố cục gồm 13 chương. So với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo giảm 3 chương.

 Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Trong đó quy định: Quyền hạn và trách nhiệm của Nhà nước, quyền và nghĩa vụ của công dân đối với đất đai; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, trưng dụng đất; phát triển, quản lý và khai thác quỹ đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất; tài chính về đất đai, giá đất; điều tra, đánh giá đất đai; bảo vệ, cải tạo, phục hồi đất; thống kê, kiểm kê đất đai; hệ thống thông tin quốc gia về đất đai và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai…

Liên quan tới thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tờ trình của Chính phủ cho biết, so với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo luật không quy định chi tiết mà chỉ quy định các nội dung mang tính nguyên tắc.

Trong đó, để bảo đảm quyền, lợi ích của người có đất thu hồi, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và phù hợp với tình hình thực tiễn, tránh trường hợp lợi dụng chính sách thu hồi đất để trục lợi, dự thảo luật đã bổ sung quy định: Khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng nếu người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại của thửa đất thu hồi thì cơ quan, người có thẩm quyền thu hồi đất xem xét, quyết định thu hồi đất và thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, quản lý diện tích đất này theo quy định của Chính phủ.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người sử dụng đất là người đã nhận chuyển quyền sử dụng đất trong thời gian thực hiện thông báo thu hồi đất theo hướng trong thời gian có hiệu lực của thông báo thu hồi đất mà người có đất thu hồi thực hiện chuyển quyền sử dụng đất thì bên nhận chuyển quyền sử dụng đất được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng không vượt quá tổng mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư áp dụng đối với bên chuyển quyền sử dụng đất.

Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định ưu tiên cho người có đất ở bị thu hồi được giao đất hoặc mua nhà trên diện tích đất đã thu hồi mở rộng theo hướng người có đất ở bị thu hồi để thực hiện dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, dự án khu dân cư nông thôn thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở tại chỗ. Bổ sung nguyên tắc nhà ở, đất ở trong khu tái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà, nhiều mức diện tích khác nhau để phù hợp với các mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư...

 Phó thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng phát biểu tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Bên cạnh đó, dự thảo quy định trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng mà người có đất thu hồi có nhu cầu thì được hoán đổi phần diện tích đất ở bị thu hồi sang phần diện tích đất còn lại của thửa đất sau thu hồi theo quy định của Chính phủ. Quy định này tạo cơ chế linh hoạt, giúp người có đất ở thu hồi được tái định cư tại chỗ, hạn chế xáo trộn nơi ở và đời sống, đồng thời góp phần sử dụng hiệu quả phần diện tích đất còn lại sau thu hồi, Nhà nước tiết kiệm được kinh phí do không phải bố trí đất tái định cư tại địa điểm khác.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật Đất đai (sửa đổi), đồng thời xác định hồ sơ đủ điều kiện trình Quốc hội sau khi được hoàn thiện. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục bổ sung thuyết minh cụ thể cơ sở sửa đổi đối với từng điều, khoản; đánh giá rõ tác động của từng nội dung sửa đổi và tham vấn rộng rãi, bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình tiếp thu, giải trình.

Trong đó, Thường trực Ủy ban đề nghị quy định rõ tại luật nguyên tắc ban hành bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường, có tăng, có giảm theo mục tiêu phát triển của từng thời kỳ. Chính phủ chịu trách nhiệm hướng dẫn, chỉ đạo việc xây dựng Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất, tỷ lệ tính thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tỷ lệ bồi thường của mỗi địa phương để vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa tạo sự đồng thuận trong xã hội, bảo đảm môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi của các địa phương, vùng miền.