Đưa công nghệ số vào đồng ruộng
Công nghệ còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, mở ra hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.
Chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp thông qua ứng dụng công nghệ hiện đại và thiết bị thông minh. Không chỉ giúp giảm chi phí, tiết kiệm nhân công, công nghệ còn góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, mở ra hướng phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Ứng dụng công nghệ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, chăm sóc cây trồng. Ảnh minh họa: TTXVN
*Công nghệ hiện diện trên đồng ruộng, trong từng nhà vườn
Trên diện tích 4.000 m² nhà lưới tại tổ dân phố Lãng Sơn, phường Tân An, thành phố Bắc Ninh, anh Vũ Trí Đức phát triển mô hình trồng dưa lê Hàn Quốc, dưa chuột, dưa lưới và dưa lê ta. Bên cạnh lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp, anh đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp châm phân dinh dưỡng tự động, tích hợp công nghệ Internet vạn vật (IoT).
Thông qua cảm biến và phần mềm quản lý trên máy tính, điện thoại di động, anh Đức có thể theo dõi các thông số sản xuất, lựa chọn chế độ vận hành tự động hoặc bán tự động. Các công đoạn tưới nước, bổ sung dinh dưỡng được kiểm soát theo nhu cầu cây trồng, giúp giảm thao tác thủ công, tiết kiệm vật tư đầu vào.
Nhờ ứng dụng công nghệ, gia đình anh nâng cao hiệu quả quản lý, chăm sóc cây trồng, mang lại thu nhập khoảng 600 triệu đồng/năm sau khi trừ chi phí.
Tại Đà Lạt, thành phố được xem là thủ phủ nông nghiệp công nghệ cao của cả nước, nhiều nhà vườn cũng đang từng bước chuyển sang phương thức sản xuất thông minh.
Với diện tích vườn khoảng 6.000 m² tại tổ dân phố Tự Tạo, phường Xuân Trường Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, anh Đinh Tiến Đăng ứng dụng hệ thống IoT để quản lý, điều khiển hoạt động chăm sóc cây trồng từ xa. Thông qua điện thoại thông minh hoặc máy tính có kết nối Internet, anh có thể điều khiển hệ thống tưới nước, bón phân, quạt thông gió và che nắng.
Anh Đăng cho biết, hệ thống được tích hợp cảm biến tự động nhận biết những thay đổi của môi trường. Khi nhiệt độ tăng cao, hệ thống tự động kích hoạt quạt làm mát; khi độ ẩm không bảo đảm, hệ thống sẽ tưới nước. Người sản xuất cũng có thể cài đặt lịch tưới, điều chỉnh lượng nước và dinh dưỡng phù hợp với từng loại cây trồng.
Theo anh Đăng, ứng dụng hệ thống thông minh giúp tiết kiệm khoảng 50-70% chi phí so với canh tác truyền thống, đồng thời giảm áp lực lao động, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Tại xã Nghĩa Hưng, tỉnh Ninh Bình, gia đình anh Nguyễn Văn Thủy cũng đầu tư gần 1 tỷ đồng xây dựng nhà màng rộng hơn 700 m² trồng rau thủy canh. Hệ thống được trang bị lưới chắn côn trùng, giàn thủy canh, quạt làm mát và máy bơm nước tự động, giúp kiểm soát môi trường sản xuất, hạn chế ảnh hưởng của thời tiết và sâu bệnh.
Mỗi tháng, gia đình anh cung ứng ra thị trường gần 1 tấn rau các loại. Anh Thủy cho biết, sản xuất rau thủy canh cần bảo đảm cường độ ánh sáng, độ ẩm, nhiệt độ, không khí và lượng nước tưới. Hệ thống được cài đặt tưới luân phiên, giãn cách khoảng 15 phút/lần nhằm duy trì độ ẩm phù hợp, tạo điều kiện cho bộ rễ phát triển.
Thực tế từ các mô hình cho thấy, chuyển đổi số trong nông nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng công nghệ phức tạp. Tùy quy mô sản xuất, nông dân có thể lựa chọn các giải pháp như cảm biến môi trường, tưới tự động, phần mềm quản lý và lưu trữ dữ liệu. Quan trọng là công nghệ phải phù hợp, giải quyết được những vấn đề thực tế và mang lại hiệu quả kinh tế.

Phần mềm quan trắc thời tiết hỗ trợ người trồng cập nhật các thông số môi trường, kịp thời điều chỉnh quy trình chăm sóc và bảo vệ cây trồng. Ảnh minh họa: Hồng Thái - TTXVN
*Động lực then chốt của ngành nông nghiệp
Việc ứng dụng công nghệ đang góp phần thay đổi tư duy và phương thức sản xuất của nông dân, từ canh tác dựa chủ yếu vào kinh nghiệm, sức lao động thủ công sang sản xuất dựa trên dữ liệu, quy trình chuẩn hóa và tự động hóa.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, yêu cầu về chất lượng nông sản và cạnh tranh thị trường ngày càng cao, công nghệ giúp người sản xuất chủ động kiểm soát môi trường, tiết kiệm tài nguyên, giảm chi phí đầu vào và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất.
Theo định hướng của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, sinh thái, phát thải thấp, tuần hoàn và dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ.
Theo đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn, chuyển trọng tâm từ số lượng nhiệm vụ, sản phẩm nghiên cứu sang hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và giá trị thực tế tạo ra cho sản xuất.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh, trong bối cảnh nông nghiệp đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, xanh và bền vững, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Quốc Trị, thước đo của khoa học và công nghệ không chỉ nằm ở số lượng đề tài hay công trình nghiên cứu mà phải được thể hiện trên đồng ruộng, trong trang trại, nhà máy và trên thị trường; được đánh giá bằng năng suất, chất lượng, giá trị nông sản và thu nhập của người nông dân.
Để hiện thực hóa định hướng này, cần tăng cường kết nối giữa cơ quan nghiên cứu, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người sản xuất, bảo đảm các thành tựu khoa học công nghệ được chuyển giao, ứng dụng hiệu quả. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ, phát triển nền tảng số phục vụ quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, kết nối tiêu thụ và xây dựng chuỗi giá trị nông sản.
Từ những nhà lưới trồng dưa ở Bắc Ninh, vườn sản xuất thông minh tại Đà Lạt đến mô hình rau thủy canh ở Ninh Bình, chuyển đổi số đang từng bước đi vào thực tiễn sản xuất. Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao thu nhập cho nông dân, gia tăng giá trị nông sản và thúc đẩy ngành nông nghiệp phát triển hiện đại, xanh, bền vững.
Nguồn Bnews: https://bnews.vn/dua-cong-nghe-so-vao-dong-ruong/444796.html


