Đưa quan hệ Việt Nam-Campuchia từ 'tình nghĩa truyền thống' thành 'động lực phát triển'

Xe chở hàng nông sản chuẩn bị xuất khẩu sang Campuchia qua Cửa khẩu Khánh Bình, tỉnh An Giang. (Ảnh minh họa: Thanh Sang/TTXVN)

Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với Đại tá Trần Văn Thông, Phó trưởng ban liên lạc, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam-Campuchia trước thềm chuyến thăm chính thức Vương quốc Campuchia của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

- Chuyến thăm Campuchia sắp tới của Thủ tướng Lê Minh Hưng diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai nước phát triển tích cực. Vậy ông có thể đánh giá về ý nghĩa và tầm quan trọng của chuyến thăm này đối với việc củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác toàn diện Việt Nam-Campuchia?

Đại tá Trần Văn Thông: Theo tôi, chuyến thăm chính thức Vương quốc Campuchia của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng có ý nghĩa hết sức quan trọng, diễn ra vào thời điểm quan hệ Việt Nam-Campuchia đang duy trì đà phát triển tích cực, toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu.

Trước hết, đây là dịp để hai bên tiếp tục củng cố sự tin cậy chính trị, tăng cường trao đổi ở cấp cao và cụ thể hóa những nhận thức chung đã đạt được giữa lãnh đạo cấp cao hai nước. Việt Nam nhất quán coi trọng và dành ưu tiên cao cho quan hệ với Campuchia; đồng thời luôn mong muốn cùng Campuchia xây dựng mối quan hệ láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài. Một nước Campuchia hòa bình, dân chủ, trung lập, ổn định và phát triển thịnh vượng, đó cũng là lợi ích của Việt Nam.

Nền tảng chính trị của quan hệ hai nước đang được củng cố vững chắc, trong khi hợp tác quốc phòng-an ninh tiếp tục là một trụ cột quan trọng; hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, du lịch có bước phát triển mạnh; hợp tác giáo dục, văn hóa, y tế và giao lưu nhân dân ngày càng được mở rộng.

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Lễ đón Thủ tướng Vương quốc Campuchia Hun Manet thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba sáng 8/6/2026. (Ảnh: Dương Giang/TTXVN)

Thủ tướng Campuchia Hun Manet thăm chính thức Việt Nam và tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF-3) tại Hà Nội từ 8-9/6 vừa qua.

Tại cuộc hội đàm, trên tinh thần chuyển biến thực chất từ "tình nghĩa truyền thống" thành "động lực phát triển" và đưa "gần gũi lịch sử" thành "gần gũi chiến lược," hai Thủ tướng đã trao đổi về phương hướng lớn nhằm thúc đẩy kết nối Việt Nam-Campuchia trong thời gian tới.

Chuyến thăm chính thức Vương quốc Campuchia của Thủ tướng Lê Minh Hưng sắp tới không chỉ tiếp tục vun đắp nền tảng quan hệ đã được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp, mà còn mở ra một giai đoạn hợp tác mới thực chất hơn, hiệu quả hơn, trong đó đề cao lợi ích của nhân dân và coi trọng lợi ích của doanh nghiệp hai nước.

Đặc biệt, trong bối cảnh khu vực đang có nhiều biến động nhanh chóng, việc Việt Nam và Campuchia duy trì quan hệ láng giềng hòa bình, ổn định, tin cậy và hợp tác có ý nghĩa không chỉ đối với hai nước mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, đoàn kết và phát triển chung của ASEAN.

- Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư luôn là một trong những trụ cột quan trọng trong quan hệ hai nước. Theo ông, những trọng tâm hợp tác kinh tế nào dự kiến sẽ được lãnh đạo hai Chính phủ thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa trong chuyến thăm lần này, đặc biệt là trong các lĩnh vực kết nối hạ tầng giao thông, thương mại biên giới và chuỗi cung ứng?

Đại tá Trần Văn Thông: Tôi cho rằng kinh tế, thương mại và đầu tư sẽ tiếp tục là một trong những nội dung trọng tâm của chuyến thăm lần này. Đây cũng là lĩnh vực có nhiều dư địa để tạo ra những đột phá mới thúc đẩy quan hệ Việt Nam-Campuchia phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

Những con số hiện nay cho thấy tiềm năng hợp tác của hai nước còn rất lớn. Năm 2025, thương mại hai chiều đạt khoảng 11,33 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm 2024. Trong 8 tháng của năm 2026, kim ngạch đã đạt 8,67 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm trước. Với đà này, năm 2026 thương mại hai nước có thể đạt 13 tỷ USD. Hai bên đang nỗ lực hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại 20 tỷ USD trong những năm tới.

Theo tôi, để đạt được mục tiêu đó, cần tập trung vào ba hướng lớn.

Thứ nhất là tăng cường kết nối hạ tầng giao thông và logistics, nhất là các tuyến kết nối xuyên biên giới, các cửa khẩu và trung tâm logistics. Việc khai trương các cửa khẩu mới và nâng cấp hạ tầng giao thông xuyên biên giới sẽ tạo thêm các "mạch máu" kết nối hai nền kinh tế, giảm chi phí vận chuyển và mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp hai nước.

Thứ hai là tạo thuận lợi hơn nữa cho thương mại biên giới. Hai nước có đường biên giới dài 1.137km, với hơn 40 cặp cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và phụ; khoảng 70% trao đổi thương mại song phương được thực hiện qua khu vực biên giới. Vì vậy, cần triển khai mạnh mẽ hơn nữa sự chỉ đạo của hai Thủ tướng về cải cách thủ tục xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, tăng cường thông quan điện tử, phát triển kho bãi, chuỗi lạnh, thanh toán số và các khu hợp tác kinh tế biên giới sẽ có tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.

Thứ ba là tăng cường liên kết chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng. Tôi cho rằng, hợp tác trong thời gian tới không nên chỉ dừng ở việc mua bán hàng hóa, mà cần chuyển mạnh sang liên kết sản xuất, chế biến, logistics, phân phối…, qua đó tạo ra những chuỗi giá trị bổ trợ cho nhau giữa hai nền kinh tế.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu nâng tầm quan hệ kinh tế Việt Nam-Campuchia theo hướng thực chất, cùng có lợi và cùng phát triển.

- Ngoại giao nhân dân được xem là “sợi dây kết nối mềm” nhưng vô cùng bền chặt giữa hai dân tộc, ông đánh giá như thế nào về vai trò của đối ngoại nhân dân trong thời gian qua? Hội đã có những kế hoạch hay chương trình hành động cụ thể nào để hiện thực hóa các định hướng lớn mà lãnh đạo cấp cao hai nước thống nhất?

Đại tá Trần Văn Thông: Tôi hoàn toàn đồng tình với nhận định cho rằng đối ngoại nhân dân là một "sợi dây kết nối mềm" và có sức sống rất bền chặt. Nếu quan hệ chính trị tạo dựng niềm tin, hợp tác kinh tế tạo ra lợi ích thiết thực, thì giao lưu nhân dân tạo nên nền tảng xã hội lâu dài cho quan hệ giữa hai nước và nhân dân hai nước.

Trong những năm qua, Hội Hữu nghị Việt Nam-Campuchia đã nỗ lực thực hiện vai trò là cầu nối giữa nhân dân hai nước thông qua nhiều hoạt động giao lưu hữu nghị, trao đổi đoàn, giáo dục truyền thống, hoạt động an sinh xã hội, hỗ trợ cộng đồng và kết nối các địa phương.

Trong năm 2026, Hội xác định một số trọng tâm cụ thể: Duy trì và mở rộng hoạt động giao lưu nhân dân; tăng cường trao đổi đoàn với nước bạn Campuchia, tổ chức diễn đàn doanh nhân, doanh nghiệp hai nước; tiếp tục triển khai chương trình "Ươm mầm hữu nghị"; đẩy mạnh hoạt động an sinh xã hội tại khu vực biên giới và trong cộng đồng người gốc Việt và Campuchia có hoàn cảnh khó khăn; đồng thời tăng cường tuyên truyền, giáo dục truyền thống về quan hệ hữu nghị Việt Nam-Campuchia, nhất là trong lớp trẻ. Riêng chương trình "Ươm mầm hữu nghị," Hội có kế hoạch đỡ đầu khoảng 100 lưu học sinh Campuchia trong năm 2026.

Tôi cho rằng trong giai đoạn mới, hoạt động đối ngoại nhân dân cần được đổi mới mạnh mẽ hơn. Bên cạnh các hoạt động truyền thống, chúng ta cần tăng cường kết nối doanh nghiệp, trí thức, văn nghệ sĩ, các tổ chức xã hội, thanh niên và sinh viên; đẩy mạnh giao lưu giữa các địa phương, nhất là các tỉnh giáp biên; tận dụng nền tảng số để kịp thời đưa thông tin về tình hữu nghị Việt Nam-Campuchia đến đông đảo nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Điều quan trọng là Hội cần có những hoạt động cụ thể đóng góp thực hiện những thỏa thuận giữa lãnh đạo cấp cao hai nước đi vào thực chất, có chiều sâu và hiệu quả thiết thực vì lợi ích của nhân dân hai nước. Khi người dân hai nước hiểu nhau hơn, tin cậy nhau hơn và có nhiều lợi ích gắn kết với nhau hơn thì đó chính là nền tảng vững chắc nhất để ổn định quan hệ Việt Nam - Campuchia và không ngừng phát triển bền vững.

Đại tá Trần Văn Thông, Phó trưởng Ban liên lạc, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Hội Hữu nghị Việt Nam-Campuchia. (Ảnh: TTXVN)

- Một trong những nhiệm vụ then chốt là truyền lửa và giáo dục thế hệ trẻ về lịch sử kề vai sát cánh, giúp đỡ lẫn nhau giữa hai dân tộc, ông có thể chia sẻ về các hoạt động giao lưu thanh niên, sinh viên, cũng như công tác “Ươm mầm hữu nghị” mà Hội Hữu nghị đang và sẽ triển khai?

Đại tá Trần Văn Thông: Theo tôi, đây là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhất đối với quan hệ Việt Nam-Campuchia. Quan hệ đoàn kết, hữu nghị giữa hai dân tộc được vun đắp bằng nhiều công sức, cả xương máu của nhiều thế hệ và trải qua những giai đoạn lịch sử rất đặc biệt. Vì vậy, chúng ta có trách nhiệm giúp thế hệ trẻ hôm nay hiểu đúng giá trị của hòa bình, hiểu đầy đủ và trân trọng lịch sử quan hệ hai nước; đồng thời phải biến những giá trị lịch sử đó thành động lực để thế hệ trẻ cùng xây dựng tương lai.

Trong năm 2026, hoạt động hợp tác thanh niên hai nước tiếp tục được đẩy mạnh. Tại cuộc làm việc giữa Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Ban Thanh niên Trung ương Đảng Nhân dân Campuchia tháng 6/2026, hai bên đều nhấn mạnh thanh niên là lực lượng kế thừa và là cầu nối quan trọng để củng cố nền tảng xã hội, tăng cường hiểu biết, tin cậy và gắn bó giữa hai dân tộc.

Với Hội hữu nghị, chúng tôi xác định chương trình "Ươm mầm hữu nghị" là một hướng đi rất thiết thực. Thông qua việc hỗ trợ, đỡ đầu lưu học sinh Campuchia tại Việt Nam, chúng ta không chỉ hỗ trợ các em trong học tập và cuộc sống mà còn tạo cơ hội để các em hiểu hơn về đất nước, con người Việt Nam. Sau này, khi trở về Campuchia, chính các em sẽ trở thành những "đại sứ" tự nhiên của tình hữu nghị hai nước.

Bên cạnh đó, tôi cho rằng cần tiếp tục mở rộng các chương trình giao lưu thanh niên, sinh viên; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu lịch sử, văn hóa hai nước; giao lưu giữa các trường đại học; tổ chức các hành trình về nguồn, thăm các di tích lịch sử; giao lưu với cựu quân tình nguyện, cựu chuyên gia Việt Nam từng công tác tại Campuchia và các thế hệ người Campuchia từng học tập tại Việt Nam.

Chúng ta cần truyền lại cho thế hệ trẻ không chỉ những câu chuyện của quá khứ, mà cả một thông điệp hướng tới tương lai. Việt Nam và Campuchia là hai nước láng giềng, cùng chia sẻ lợi ích về hòa bình, ổn định và phát triển; thế hệ trẻ hai nước chính là những người sẽ tiếp tục viết nên chương mới của quan hệ hữu nghị Việt Nam-Campuchia.

- Ông kỳ vọng gì vào những kết quả cụ thể, dấu mốc mới trong chuyến thăm chính thức Vương quốc Campuchia của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng?

Đại tá Trần Văn Thông: Tôi kỳ vọng chuyến thăm chính thức Campuchia của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ tạo thêm một động lực mới, đưa quan hệ Việt Nam-Campuchia phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Về chính trị, tôi kỳ vọng hai bên tiếp tục củng cố sự tin cậy, tăng cường trao đổi và phối hợp ở các cấp, tạo nền tảng vững chắc để triển khai các thỏa thuận và định hướng hợp tác giữa hai nước.

Về kinh tế, tôi mong muốn chuyến thăm sẽ tạo thêm những động lực cụ thể để mở rộng thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng, logistics và chuỗi cung ứng; tích cực thúc đẩy hiện thực hóa mục tiêu kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD.

Về giao lưu nhân dân, tôi mong muốn sẽ có thêm nhiều chương trình, cơ chế hợp tác cụ thể để người dân, thanh niên, sinh viên, doanh nghiệp và các địa phương hai nước được kết nối nhiều hơn, hiểu nhau hơn và cùng nhau tạo ra những lợi ích thiết thực hơn.

Đặc biệt, tôi mong rằng sau chuyến thăm, những định hướng lớn của lãnh đạo hai nước sẽ tiếp tục được lan tỏa xuống cơ sở và đến với người dân. Bởi suy cho cùng, một mối quan hệ song phương muốn bền vững không chỉ cần sự tin cậy giữa lãnh đạo hai nước mà còn cần sự đồng thuận, gắn bó và hợp tác hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Từ góc độ Hội Hữu nghị Việt Nam-Campuchia, chúng tôi sẵn sàng tiếp tục làm tốt vai trò cầu nối nhân dân, góp phần đưa những nhận thức chung và thỏa thuận của lãnh đạo hai nước trở thành những chương trình hợp tác cụ thể, những hoạt động thiết thực và những tình cảm ngày càng sâu sắc giữa nhân dân Việt Nam và Campuchia.

Tôi tin tưởng rằng, với nền tảng quan hệ đã được vun đắp qua nhiều thế hệ, với quyết tâm chính trị của lãnh đạo hai nước và sự chung tay của nhân dân hai nước, tình hữu nghị Việt Nam-Campuchia sẽ tiếp tục mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.

- Trân trọng cảm ơn Đại tá Trần Văn Thông!