Đức tặng Ukraine một nhà máy điện từng phục vụ dự án Nord Stream

Đức đang tháo dỡ Nhà máy điện công nghiệp Greifswald chạy bằng khí đốt, từng phục vụ dự án Nord Stream, để chuyển đến Ukraine, nhằm hỗ trợ củng cố cơ sở hạ tầng năng lượng cho quốc gia Đông Âu.

Nhà máy điện công nghiệp Greifswald nằm cạnh điểm tiếp bờ tại Đức của các đường ống dẫn khí đốt Nord Stream. Cơ sở này thực hiện gia nhiệt cho khí đốt vận chuyển qua đường ống Nord Stream 1 từ Nga, đồng thời cung cấp điện năng cho lưới điện tại Đức. (Nguồn: EPA)

Tặng là “phương án tốt nhất"

Phần lớn cổ phần của nhà máy điện này thuộc sở hữu của Công ty nhà nước Đức Securing Energy for Europe (SEFE). Bà Adrianne Montgobert, người phát ngôn của SEFE, xác nhận rằng quá trình tháo dỡ nhà máy đang được tiến hành, với công tác vận chuyển do một đội ngũ từ Tập đoàn Dầu khí Naftogaz của Ukraine đảm nhận.

Các đường ống dẫn khí Nord Stream, chạy dưới đáy biển Baltic từ Nga đến Đức, hiện không còn hoạt động.

Trong một email, người phát ngôn này cho biết: “Mọi phương án tái sử dụng hoặc bán lại nhà máy tại Lubmin đều đã được xem xét, bao gồm cả các cuộc đàm phán mua bán thực tế, nhưng không tìm ra giải pháp nào khả thi về mặt kinh tế”.

Do đó, việc tặng lại cơ sở này cho Ukraine được coi là “phương án tốt nhất so với việc phá bỏ hoàn toàn”, sau khi nhà máy ngừng hoạt động vào tháng 4/ 2023, bà Montgobert nói thêm. Quá trình chuyển giao cơ sở tại Lubmin dự kiến ​​sẽ hoàn tất trong “quý đầu tiên” của năm 2027.

Bà Montgobert cho biết, quyết định trao tặng cơ sở Greifswald cho Kiev “đã nhận được sự thấu hiểu” từ các công nhân từng vận hành nhà máy này. Bà khẳng định, quá trình tháo dỡ “đang diễn ra suôn sẻ, không có bất kỳ lo ngại nào được ghi nhận từ các nhân viên lâu năm hay đội ngũ quản lý”.

Thực tế, động thái này từng vấp phải một số ý kiến ​​chỉ trích tại Đức. Hồi tháng 5, đảng Lựa chọn vì nước Đức (AfD) đã đưa ra một đề xuất nhằm ngăn chặn việc chuyển giao nhà máy này cho Ukraine, với lập luận rằng việc di dời nhà máy sẽ “làm hạn chế các lựa chọn chính sách năng lượng trong tương lai”. Đảng AfD vốn ủng hộ việc chấm dứt viện trợ quân sự cho Ukraine và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Nga.

Phát biểu với một cơ quan truyền thông Đức, ông Gerold Juergens, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vùng Tây Pomerania, đưa ra nhận xét được cho là hàm ý về cáo buộc Kiev liên quan đến vụ phá hoại các đường ống Nord Stream: "Có cảm giác như ban đầu họ cho nổ tung các đường ống, rồi sau đó lại lấy đi nhà máy điện”.

Hiện tại, phiên tòa tại Hamburg xét xử một cựu quân nhân Ukraine, người bị cáo buộc chỉ huy nhóm thực hiện vụ phá hoại các đường ống Nord Stream vẫn đang diễn ra.

Trong khi vị luật sư bào chữa lập luận phản công bằng cách sử dụng chính quan điểm phổ biến tại phương Tây rằng tuyến đường ống dẫn khí đốt Nord Stream là “một mục tiêu quân sự hợp pháp” trong bối cảnh xung đột quân sự, chứ không phải mục tiêu dân sự. Phía Kiev đã lên tiếng phủ nhận mọi liên quan đến các vụ nổ làm hư hại 3 trong số 4 đường ống dẫn khí Nord Stream vào tháng 9/2022.

Đức hiện vẫn là nhà tài trợ lớn nhất

Ngày 13/11, Đức tiếp tục thông báo sẽ cung cấp thêm 200 triệu Euro viện trợ mùa Đông cho Ukraine. Số tiền này sẽ được sử dụng để hỗ trợ cung cấp điện, hệ thống sưởi và nước sạch, cũng như hỗ trợ các trường học, trường mẫu giáo, lĩnh vực nông nghiệp và công tác ứng phó thiên tai.

Bộ Ngoại giao Đức cũng sẽ cung cấp viện trợ nhân đạo, tập trung cho người dân tại các khu vực tiền tuyến, những người phải di dời ở trong nước và người tị nạn tại các quốc gia láng giềng như Moldova.

Khoản tài trợ mới này nằm trong khuôn khổ hỗ trợ rộng lớn hơn của Đức dành cho lĩnh vực năng lượng và quốc phòng của Ukraine. Trong chuyến thăm Kiev vào đầu tháng 10, Thủ tướng Friedrich Merz đã công bố gói viện trợ trị giá 1,35 tỷ Euro, bao gồm 1 tỷ Euro hỗ trợ quân sự và 350 triệu Euro để tái thiết ngành năng lượng Ukraine.

Ngay sau đó, Đức đã chuyển thêm 250 triệu Euro vào Quỹ Hỗ trợ năng lượng Ukraine (Ukraine Energy Support Fund), quỹ chuyên tài trợ cho việc mua sắm khẩn cấp các thiết bị, phụ tùng và nhiên liệu cho các công ty năng lượng tại Ukraine.

Theo Bộ trưởng Năng lượng Ukraine Denys Shmyhal, Đức hiện vẫn là nhà tài trợ lớn nhất cho quỹ này, với tổng số tiền đóng góp lên tới gần 807 triệu Euro.

Nhìn chung, kể từ khi cuộc xung đột toàn diện giữa Nga-Ukraine nổ ra, Berlin đã cam kết dành gần 101 tỷ Euro để hỗ trợ Kiev trên cả phương diện dân sự và quân sự, bao gồm cả các khoản kinh phí được phân bổ cho những năm tiếp theo.

Trong khi đó, việc chuyển giao Nhà máy điện công nghiệp Greifswald tại Lubmin nằm trong một sáng kiến ​​rộng lớn hơn do EU dẫn đầu, nhằm chuyển các thành phần của các cơ sở năng lượng/ và trong một số trường hợp là toàn bộ các nhà máy đã ngừng hoạt động cho Ukraine.

Chẳng hạn, tháng 9, Litva cam kết trao tặng hàng trăm tấn thiết bị từ Nhà máy Điện hạt nhân Ignalina đã ngừng hoạt động từ năm 2009; Hay tháng 12/2025, EU đã hoàn tất quá trình tháo dỡ và di dời một nhà máy nhiệt điện chạy bằng khí đốt từ Litva sang Ukraine...

Một phát ngôn viên của EU cho biết, kể từ cuộc xung đột Nga-Ukraine (2/2022), EU đã cung cấp hơn 4 tỷ Euro (4,42 tỷ USD) viện trợ an ninh năng lượng cho Ukraine. Số viện trợ này “có khả năng tạo ra nguồn điện đáp ứng nhu cầu cho khoảng 9,6 triệu người. Chúng tôi tiếp tục sát cánh cùng Ukraine và đang hỗ trợ người dân Ukraine vượt qua mùa Đông này”.

Trong một tuyên bố hồi tháng 7, Bộ Năng lượng Ukraine đã gửi lời cảm ơn tới các quốc gia EU vì đã trao tặng các thành phần của các nhà máy năng lượng. Bộ này cũng cho biết vào thời điểm đó rằng, các cơ sở năng lượng đã ngừng hoạt động khác tại Latvia, Litva, Slovakia, Áo, Croatia và Hà Lan đã được kiểm tra để xem xét khả năng chuyển giao.