Tính đến nay, ngân sách đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng cho các công trình thủy lợi ứng phó với hạn mặn. Tuy nhiên, các công trình trên có phát huy hiệu quả không hay sống chung, thích ứng với 'hạn, mặn' đang cần câu trả lời từ các cơ quan chuyên môn.
Hiện nay, thông tin sụt lún, sạt lở, xâm mặn là những từ quen thuộc tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Một ngày bắt đầu là số vụ sụt lún, sạt lở thay đổi bằng con số mới. Trong khi đó hằng năm, ngân sách dành số tiền khá lớn đầu tư xây dựng các công trình 'hạn, mặn' trước biến đổi khí hậu. Thực sự hiệu quả của các công trình trên như thế nào? Người dân vựa lúa lớn nhất cả nước sống ra sao trước cơn hạn hán 'lịch sử'? Phóng viên Báo điện tử Xây dựng ghi lại thực tế ở khu vực vực này.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia thông tin, hôm nay 25/2, không khí lạnh tiếp tục bao trùm khu vực Bắc bộ.
Mùa khô năm nay, hạn hán và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) dự báo diễn ra gay gắt hơn mọi năm, ảnh hưởng rất lớn đến đời sống, sản xuất của người dân trong vùng. ĐBSCL đang khẩn trương thực hiện các giải pháp cấp bách ứng phó với hạn mặn.
Viện Khoa học thủy lợi miền Nam nhận định, mùa khô 2023-2024 xâm nhập mặn ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) sẽ sâu hơn trung bình nhiều năm và có khả năng đạt đỉnh trong tháng 3 năm nay.
Theo Cục Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), mùa khô năm 2023-2024, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đến sớm hơn so với trung bình nhiều năm (TBNN) do ngay từ đầu mùa mưa, nguồn nước sông Mê Kông chảy về thiếu hụt từ 10-15% so với TBNN, xâm nhập mặn xuất hiện ngay từ cuối tháng 12/2023, sớm hơn khoảng 1 tháng.
Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long mùa khô năm 2023 - 2024 bắt đầu gay gắt. Năm nay được đánh giá là một năm khô hạn và mặn sẽ lấn sâu nhất trong 4 năm gần đây, ảnh hưởng không nhỏ đến sản xuất nông nghiệp. Ngay sau Tết, các địa phương đã khẩn trương vào cuộc, cùng người dân chống hạn mặn.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (Trung tâm), từ 21 - 29/2, nhiệt độ cao nhất tại miền Tây phổ biến từ 32 - 34 độ C; riêng miền Đông có nơi 35 - 37 độ C.
Dự báo trong 10 ngày tới, tình hình mặn xâm nhập tại Sóc Trăng vẫn diễn biến phức tạp. Độ mặn ở các điểm đo ở ven sông Hậu, sông Mỹ Thanh có thể sẽ cao hơn so với cùng kỳ năm 2023 từ 0,1 - 5‰.
Theo Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ, hiện ranh mặn 4‰ đã xâm nhập cách cửa sông Tiền khoảng 45-50km; sông Hậu khoảng 38-43km. Một số địa phương đã đóng các cống để ngăn nước mặn xâm nhập vào vùng sản xuất nông nghiệp.
Các đợt xâm nhập mặn tăng cao ở cửa sông Cửu Long khả năng sẽ tập trung vào các ngày từ 22-27/2. Trong khoảng 10 ngày tới, các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần tranh thủ tích trữ nước ngọt khi triều xuống thấp.
Nhận định về xu thế xâm nhập mặn ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long từ ngày 21-29/2, ngày 20/2, Trưởng phòng Dự báo thủy văn Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Phùng Tiến Dũng cho biết, xâm nhập mặn tại khu vực trên giảm trong 1-2 ngày đầu, sau tăng dần vào cuối tuần (khoảng ngày 24-25/2). Độ mặn cao nhất tại các trạm phổ biến ở mức thấp hơn độ mặn cao nhất tháng 2/2023. Một số trạm ở Thành phố Hồ Chí Minh, Long An, Bến Tre, Trà Vinh, Cà Mau, Kiên Giang có độ mặn lớn hơn.
Theo nhận định của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ ngày 21-29/2, xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long giảm trong 1, 2 ngày đầu sau tăng dần vào cuối tuần. Dự báo, các đợt xâm nhập mặn ở cửa sông Cửu Long khả năng tăng cao trong tháng 2-3.
Theo khuyến cáo của cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia, trong khoảng 10 ngày tới, các địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần tranh thủ tích trữ nước ngọt khi triều xuống thấp.
Theo Chi cục Thủy lợi tỉnh Tiền Giang, những ngày qua, độ mặn 0,7g/l đã xâm nhập sâu vào nội đồng hơn 50km. Trên sông Tiền và sông Hàm Luông, độ mặn tại hầu hết các trạm có xu thế tiếp tục tăng vào những ngày đầu tuần theo chu kỳ triều cường đầu tháng giêng. Tỉnh Tiền Giang đã chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống hạn, mặn từ sớm, từ xa, với tinh thần chủ động cao nhất để bảo vệ sản xuất và đời sống của người dân.
Trước dự báo diễn biến thời tiết, thủy văn bất lợi, ngay từ đầu mùa khô 2023 – 2024, Tiền Giang triển khai quyết liệt các giải pháp ứng phó nhằm đảm bảo nguồn nước tưới tiêu, phòng chống hạn mặn.
Ngày 12/2, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Tiền Giang Nguyễn Đức Thịnh cho biết, mấy ngày qua, độ mặn 0,7g/l đã xâm nhập sâu vào nội đồng hơn 50km và đến cầu Trường Chính trị thuộc thành phố Mỹ Tho (Tiền Giang).
Dự báo xu thế xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long từ ngày 11-20/2 tiếp tục tăng dần tới giữa tuần sau đó giảm dần. Độ mặn cao nhất tại các trạm phổ biến ở mức thấp hơn độ mặn cao nhất tháng 2/2023.
Nhận định về xu thế xâm nhập mặn ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long từ ngày 11 - 20/2, ngày 10/2, Trưởng phòng Dự báo thủy văn Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia Phùng Tiến Dũng cho biết, xâm nhập mặn tại khu vực trên tiếp tục tăng dần tới giữa tuần sau đó giảm dần.
Cục Thủy lợi nhận định nguy cơ xuất hiện tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2023-2024 ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, nhưng không gay gắt như các năm 2015-2016 và năm 2019-2020.
Theo Cục Thủy lợi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long đang có xu thế tăng theo kỳ triều cường Tết Nguyên Đán. Dự báo xâm nhập mặn tăng từ nay đến ngày 15/2.
Hiện tại, các ngành và địa phương trong tỉnh Bến Tre đang tích cực chủ động triển khai các giải pháp phòng chống, ứng phó triều cường và xâm nhập mặn mùa khô năm 2023 - 2024, đặc biệt là trong dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn 2024.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tiền Giang Nguyễn Văn Mẫn, nhằm chủ động ứng phó hạn mặn, bảo vệ gần 39.000 ha đất canh tác vùng dự án ngọt hóa Gò Công, trong đó có gần 24.000 ha lúa Đông Xuân 2023 - 2024, địa phương đã đầu tư trên 533 tỷ đồng kiện toàn mạng lưới thủy lợi phục vụ sản xuất, giảm nhẹ thiên tai.
Ngày 9/2, Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang tổ chức đoàn công tác đến khảo sát, kiểm tra tình hình xâm nhập mặn tại các vị trí cửa sông lớn của tỉnh Hậu Giang, nơi giáp ranh với các tỉnh lân cận.
Ngày 9/2 (30 Tết), ông Trương Cảnh Tuyên, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang đi khảo sát, kiểm tra nồng độ mặn trên các tuyến sông trọng yếu trên địa bàn huyện Long Mỹ và thành phố Vị Thanh.
Theo Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Vĩnh Long, dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn năm 2024 trùng với kỳ nước triều dâng cao 30 tháng Chạp năm Quý Mão nên khả năng triều cường có thể lên cao bất thường.
Theo Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Vĩnh Long, dịp Tết Nguyên đán Giáp Thìn năm 2024 trùng với kỳ nước triều dâng cao 30 tháng Chạp năm Quý Mão nên khả năng triều cường có thể lên cao bất thường.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long mùa khô 2023-2024 tuy không gay gắt như mùa khô năm 2015-2016 và 2019-2020 nhưng ở mức cao hơn trung bình nhiều năm. Các đợt xâm nhập mặn tăng cao ở cửa sông Cửu Long khả năng tập trung trong tháng 2 và 3/2024.
Bộ Tài nguyên và Môi trường khuyến cáo các tỉnh ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần theo sát các thông tin giám sát mặn và các bản tin dự báo xâm nhập mặn được dự báo sẽ tập trung trong tháng 2/2024.
Hậu Giang dự báo tổng diện tích nguy cơ hạn, ảnh hưởng mặn ước tính khoảng 90.000-110.000ha, bao gồm vụ lúa Đông Xuân 2023-2024, Hè Thu 2024 và diện tích cây ăn trái, nuôi trồng thủy sản một số huyện.
Dự báo xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long trong tháng 2, tại vùng các cửa sông Cửu Long ranh mặn 4g/l có khả năng xâm nhập từ 45-65km, cao hơn từ 5-10km so với năm 2023.